Το ενδεχόμενο επέκτασης της σύγκρουσης πέρα από τη Μέση Ανατολή, ακόμη και με επιθέσεις εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στην Ευρώπη, έχει εξετάσει το Ιράν σε περίπτωση που η Ουάσιγκτον προχωρήσει σε νέα στρατιωτική κλιμάκωση, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις και μίλησαν στους Financial Times.
Δύο πρόσωπα με γνώση των σχεδιασμών ανέφεραν ότι οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις έχουν εξετάσει πιθανά σενάρια για επιθέσεις εναντίον αμερικανικών εγκαταστάσεων στη νοτιοανατολική Ευρώπη, μεταξύ άλλων στη Βουλγαρία. Η Σόφια έχει επιτρέψει τη χρήση της αεροπορικής βάσης Μπεζμέρ από αμερικανικά αεροσκάφη ανεφοδιασμού.
Στο πλαίσιο των πιθανών αντιποίνων φέρεται να έχει εξεταστεί και η Κύπρος. Στο νησί βρίσκεται η βρετανική βάση στο Ακρωτήρι, η οποία είχε βρεθεί στο στόχαστρο επίθεσης με drone τον Μάρτιο.
Παράλληλα, οι ιρανικές στρατιωτικές αρχές έχουν εξετάσει το ενδεχόμενο να πλήξουν υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ, εφόσον η σύγκρουση οδηγηθεί σε περαιτέρω κλιμάκωση.
Στην Τεχεράνη προετοιμάζονται για νέα σύγκρουση
Οι πληροφορίες αυτές αντανακλούν το κλίμα που επικρατεί στην Τεχεράνη, όπου ενισχύεται η εκτίμηση ότι ένας νέος γύρος πολεμικών επιχειρήσεων είναι πιθανότερο να αποτελεί θέμα χρόνου παρά ενδεχόμενο.
Οι συνομιλίες για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ δεν έχουν σημειώσει πρόοδο, ενώ την περασμένη εβδομάδα ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, προχώρησε σε αλλαγές στην ηγεσία των μηχανισμών ασφαλείας και των ενόπλων δυνάμεων, ενισχύοντας τη θέση πιο σκληροπυρηνικών στελεχών.
Την ίδια στιγμή, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Τρίτη ότι δεν υπάρχουν ούτε βρίσκονται σε προγραμματισμό συνομιλίες ή επαφές με την Τεχεράνη.
Ιρανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι και στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης έχουν προειδοποιήσει ότι μια νέα γενικευμένη σύγκρουση θα μπορούσε να οδηγήσει σε αλλαγή της μέχρι σήμερα στρατηγικής της Τεχεράνης.
Αντί η απάντηση να περιοριστεί σε αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, ενεργειακές υποδομές και άλλους στόχους στη Μέση Ανατολή, το Ιράν φέρεται να εξετάζει πλέον τη διεύρυνση των αντιποίνων σε μεγαλύτερη γεωγραφική ακτίνα.
Η απειλή για την Ευρώπη παραμένει περιορισμένη, αλλά υπαρκτή
Ο Σίνταρθ Καουσάλ, ερευνητής του Royal United Services Institute (RUSI) στο Λονδίνο, εκτιμά ότι η δυνατότητα του Ιράν να πλήξει στόχους στην Ευρώπη είναι πραγματική, αν και παραμένει περιορισμένη.
Όπως εξηγεί, η Τεχεράνη θα μπορούσε να αξιοποιήσει βαλλιστικούς πυραύλους μέσου βεληνεκούς, όπως εκείνους της οικογένειας Shahab, εναντίον αμερικανικών εγκαταστάσεων στη νότια και νοτιοανατολική Ευρώπη. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα τέτοιων όπλων μειώνεται όσο αυξάνεται η απόσταση από το σημείο εκτόξευσης, περιορίζοντας τις πιθανότητες πρόκλησης μεγάλης κλίμακας καταστροφών.
Το εύρος των πιθανών ιρανικών αντιποίνων θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις επόμενες κινήσεις της Ουάσιγκτον, σύμφωνα με τις πηγές των FT.
Μία από αυτές υποστήριξε ότι η Τεχεράνη επεξεργάζεται σχέδιο για περαιτέρω διεύρυνση της σύγκρουσης σε περίπτωση που ο Τραμπ υλοποιήσει προηγούμενες απειλές του για επιθέσεις σε κρίσιμες ιρανικές υποδομές.
Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε δηλώσει τον προηγούμενο μήνα ότι για κάθε πλοίο που θα πλήττεται στα Στενά του Ορμούζ, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να απαντούν καταστρέφοντας ιρανική γέφυρα ή εγκατάσταση ηλεκτροπαραγωγής.
Σύμφωνα με δεύτερη πηγή, η Τεχεράνη δεν προτίθεται να αυτοπεριοριστεί σε περίπτωση νέας αμερικανικής επίθεσης, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο χτυπημάτων εκτός Μέσης Ανατολής.
Από τον Ινδικό Ωκεανό έως την Κύπρο
Το Ιράν έχει ήδη αποδείξει ότι επιδιώκει να αναπτύξει δυνατότητες πλήγματος σε πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις από την άμεση περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Μετά την έναρξη του πολέμου από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ τον Φεβρουάριο, η Ουάσιγκτον είχε κατηγορήσει την Τεχεράνη ότι εκτόξευσε πυραύλους προς το Ντιέγκο Γκαρσία, την αμερικανοβρετανική στρατιωτική εγκατάσταση στον Ινδικό Ωκεανό, σε απόσταση περίπου 4.000 χιλιομέτρων. Κανένας από τους πυραύλους δεν κατάφερε να πλήξει τον στόχο.
Τον Μάρτιο, η Τουρκία ανακοίνωσε ότι η αεράμυνα του ΝΑΤΟ αναχαίτισε αρκετούς βαλλιστικούς πυραύλους που είχαν εκτοξευθεί από το Ιράν. Την ίδια περίοδο, η βρετανική βάση στο Ακρωτήρι της Κύπρου δέχθηκε επίθεση με drone.
Δυτικοί αξιωματούχοι είχαν εκτιμήσει τότε ότι το μη επανδρωμένο αεροσκάφος πιθανότατα ήταν ιρανικής προέλευσης, αλλά χρησιμοποιήθηκε από δυνάμεις που συνδέονται με την Τεχεράνη, χωρίς να αποτελεί άμεση επιχείρηση του ίδιου του Ιράν.
Οι πηγές των FT αναφέρθηκαν επίσης στην επίθεση που πραγματοποίησε το Ιράν τον περασμένο μήνα εναντίον αμερικανικής βάσης στην Ιορδανία, κατά την οποία σκοτώθηκαν τρεις Αμερικανοί στρατιωτικοί. Το περιστατικό θεωρείται ένα από τα πιο ακριβή πλήγματα μεγάλης εμβέλειας που έχει πραγματοποιήσει η Τεχεράνη και ενισχύει την εκτίμηση ότι το Ιράν διαθέτει τη δυνατότητα να επιχειρεί σε μεγαλύτερες αποστάσεις.
Οι σκληροπυρηνικοί αποκτούν μεγαλύτερη επιρροή
Την ώρα που η ένταση κλιμακώνεται, υπάρχουν και στελέχη στο εσωτερικό του ιρανικού καθεστώτος που φοβούνται ότι η Τεχεράνη κινδυνεύει να οδηγήσει την κατάσταση στα άκρα.
Η πιο σκληρή πτέρυγα, ωστόσο, θεωρεί ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως αξιόπιστος συνομιλητής για την εφαρμογή μιας ενδεχόμενης συμφωνίας. Η θέση αυτή ενισχύει την άποψη ότι το Ιράν θα πρέπει να αυξήσει το κόστος για την Ουάσιγκτον, ώστε να διασφαλίσει ότι οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία θα τηρηθεί.
Ενδεικτική θεωρείται η ανάδειξη του Μοχσέν Ρεζαΐ, πρώην διοικητή των Φρουρών της Επανάστασης, σε κορυφαία θέση στον μηχανισμό ασφαλείας της χώρας από τον Χαμενεΐ.
Ιρανοί αναλυτές εκτιμούν ότι η εξέλιξη αυτή δείχνει πως στελέχη που συνδέονται περισσότερο με τη διπλωματική οδό, όπως ο κορυφαίος διαπραγματευτής της Τεχεράνης Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, έχουν προς το παρόν περιορισμένη επιρροή, καθώς οι προοπτικές μιας σταθερής συμφωνίας εμφανίζονται ολοένα πιο αβέβαιες.
Το μήνυμα που εκπέμπει η Τεχεράνη, σύμφωνα με πηγή που επικαλούνται οι FT, είναι ότι η αποτυχία επίτευξης συμφωνίας μέσω της διπλωματικής οδού θα μπορούσε να οδηγήσει στην ενίσχυση της πιο σκληρής γραμμής και σε μια πολύ πιο επιθετική απάντηση απέναντι στις ΗΠΑ.
