Μια φράση με ρίζες στην αρχαία ελληνική ιστορία βρέθηκε στο επίκεντρο της συνάντησης του Σι Τζινπίνγκ με τον Ντόναλντ Τραμπ στην Ουάσιγκτον. Ο Κινέζος πρόεδρος επανέφερε τη λεγόμενη «παγίδα του Θουκυδίδη», υποστηρίζοντας ότι ΗΠΑ και Κίνα μπορούν να αποφύγουν μια σύγκρουση που αρκετοί αναλυτές θεωρούν πιθανό αποτέλεσμα του αυξανόμενου ανταγωνισμού τους.
Η έννοια περιγράφει την ένταση που δημιουργείται όταν μια ανερχόμενη δύναμη αρχίζει να απειλεί την κυριαρχία μιας ήδη εδραιωμένης. Στη σημερινή γεωπολιτική πραγματικότητα, η αναλογία αφορά την άνοδο της Κίνας και την κυρίαρχη θέση που διατηρούν εδώ και δεκαετίες οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Από την Αθήνα και τη Σπάρτη σε ΗΠΑ και Κίνα
Ο όρος έγινε ευρύτερα γνωστός από τον καθηγητή του Χάρβαρντ Γκρέιαμ Άλισον, ο οποίος βασίστηκε στην περιγραφή του Θουκυδίδη για τα αίτια του Πελοποννησιακού Πολέμου.
Σύμφωνα με τον αρχαίο ιστορικό, η άνοδος της δύναμης της Αθήνας και ο φόβος που αυτή προκάλεσε στη Σπάρτη αποτέλεσαν τη βαθύτερη αιτία της σύγκρουσης.
Στη σύγχρονη εκδοχή της θεωρίας, οι ΗΠΑ βρίσκονται στη θέση της εδραιωμένης δύναμης, ενώ η Κίνα είναι η δύναμη που αναπτύσσεται οικονομικά, τεχνολογικά και στρατιωτικά και περιορίζει σταδιακά την απόσταση που τη χωρίζει από την Ουάσιγκτον.
Η πρόταση του Σι για να αποφευχθεί η σύγκρουση
Ο Σι υποστηρίζει ότι αυτή η ιστορική διαδρομή δεν είναι αναπόφευκτη. Στην Ουάσιγκτον έθεσε ένα πλαίσιο σύμφωνα με το οποίο οι δύο χώρες μπορούν να διαχειριστούν τον ανταγωνισμό τους χωρίς να οδηγηθούν σε στρατιωτική αντιπαράθεση.
Ο Κινέζος πρόεδρος μίλησε για «υγιή ανταγωνισμό» αντί για μια σχέση όπου η νίκη της μιας πλευράς προϋποθέτει την ήττα της άλλης, ενώ έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη συνεργασία και στην ειρηνική συνύπαρξη.
Παράλληλα, πρότεινε τακτικό διάλογο μεταξύ των ενόπλων δυνάμεων ΗΠΑ και Κίνας και αποτελεσματικότερους μηχανισμούς επικοινωνίας σε περιόδους κρίσης, ώστε ένα επεισόδιο ή ένας λανθασμένος υπολογισμός να μην προκαλέσει ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.
Ο μεγάλος ανταγωνισμός παραμένει
Παρά το μήνυμα αποκλιμάκωσης, οι διαφορές ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις παραμένουν σημαντικές. Εμπόριο, τεχνητή νοημοσύνη, τεχνολογία και Ταϊβάν αποτελούν μερικά μόνο από τα μεγάλα πεδία αντιπαράθεσης.
Το στοίχημα που θέτει ο Σι είναι εάν οι δύο μεγαλύτερες δυνάμεις του πλανήτη μπορούν να αποδεχθούν ότι ο ανταγωνισμός τους θα συνεχιστεί, αλλά ταυτόχρονα να δημιουργήσουν κανόνες που θα εμποδίσουν αυτόν τον ανταγωνισμό να μετατραπεί σε ανοιχτή σύγκρουση.
