Το στεγαστικό πρόβλημα εξελίσσεται πλέον σε μία από τις μεγαλύτερες κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις για την Ευρώπη και η Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης για έναν ιδιαίτερο λόγο: διαθέτει τεράστιο αριθμό από κλειστά σπίτια, την ώρα που η αγορά ασφυκτιά από έλλειψη διαθέσιμων σπιτιών.

Στην πολυσέλιδη εισήγηση της Ευρωπαϊκή Επιτροπή προς το άτυπο συμβούλιο του Eurogroup στη Λευκωσία, οι Βρυξέλλες επισημαίνουν ότι χώρες όπως η Ελλάδα, η Ισπανία, η Ιταλία και η Γαλλία διαθέτουν «σημαντικά αποθέματα κενών κατοικιών», τα οποία όμως παραμένουν εκτός αγοράς.

----------

Και κάπου εκεί αρχίζει το πραγματικό ενδιαφέρον της έκθεσης. Γιατί πίσω από τις γενικές αναφορές περί κοινωνικής κατοικίας και περιορισμών στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, η Κομισιόν ανοίγει ουσιαστικά τη συζήτηση για αλλαγή κανόνων στην αγορά ακινήτων και μεγαλύτερη νομική θωράκιση των ιδιοκτητών.

«Τα σπίτια υπάρχουν»

Το βασικό συμπέρασμα που διαπερνά το ευρωπαϊκό κείμενο είναι σχεδόν ωμό: το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι χτίζονται λίγα σπίτια. Είναι και ότι εκατοντάδες χιλιάδες κατοικίες παραμένουν κλειστές.

Στην ελληνική περίπτωση, τα στοιχεία που παρατίθενται είναι εντυπωσιακά. Οι κενές κατοικίες ξεπερνούν τα 2,1 εκατομμύρια, ενώ ακόμη και αν αφαιρεθούν εξοχικά, εγκαταλελειμμένα ακίνητα ή σπίτια σε περιοχές χωρίς ζήτηση, παραμένουν περίπου 794.000 κατοικίες σε περιοχές όπου υπάρχει πραγματική στεγαστική πίεση.

Με άλλα λόγια, η Ευρώπη δείχνει ξεκάθαρα ότι ένα σημαντικό μέρος της λύσης βρίσκεται ήδη εκεί — απλώς δεν αξιοποιείται.

Η Κομισιόν «βλέπει» τον φόβο των ιδιοκτητών

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η Επιτροπή αναγνωρίζει ανοιχτά κάτι που επί χρόνια συζητείται στην ελληνική αγορά ακινήτων: πολλοί ιδιοκτήτες αποφεύγουν να νοικιάσουν τα ακίνητά τους επειδή αισθάνονται εκτεθειμένοι.

Η αναφορά σε «νομικές διασφαλίσεις για τους ιδιοκτήτες» δεν είναι τυχαία. Οι Βρυξέλλες ουσιαστικά παραδέχονται ότι η αβεβαιότητα γύρω από κακοπληρωτές, φθορές, δικαστικές καθυστερήσεις και δυσκολία απομάκρυνσης προβληματικών ενοικιαστών λειτουργεί αποτρεπτικά.

Γι’ αυτό και στο έγγραφο γίνεται λόγος για προσαρμογές στους κανόνες της αγοράς ενοικίασης, αλλά και για αλλαγές που θα μπορούσαν να ενθαρρύνουν περισσότερους ιδιοκτήτες να διαθέσουν ακίνητα είτε προς μίσθωση είτε προς πώληση.

Πρακτικά, η Ευρώπη ανοίγει για πρώτη φορά τόσο καθαρά τη συζήτηση για ισορροπία ανάμεσα στην κοινωνική προστασία και στην προστασία της ιδιοκτησίας.

Το στεγαστικό γίνεται δημογραφικό πρόβλημα

Η έκθεση αντιμετωπίζει πλέον το στεγαστικό όχι μόνο ως κοινωνικό ζήτημα αλλά και ως πρόβλημα ανάπτυξης και δημογραφίας.

Όπως επισημαίνεται, η αδυναμία πρόσβασης σε προσιτή κατοικία μειώνει το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών, περιορίζει την κατανάλωση, επηρεάζει αρνητικά τις γεννήσεις και δυσκολεύει ακόμη και την πρόσβαση στην εργασία, αφού πολλοί εργαζόμενοι αδυνατούν να εγκατασταθούν κοντά στις θέσεις απασχόλησης.

Η ανησυχία αυτή είναι ιδιαίτερα έντονη στις μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις, όπου το κόστος κατοικίας έχει αυξηθεί δραματικά την τελευταία δεκαετία.

Πιο εύκολες άδειες και λιγότερη γραφειοκρατία

Πέρα από το ζήτημα των κλειστών κατοικιών, η Κομισιόν ζητά και βαθιές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η οικοδομή στην Ευρώπη.

Στο κείμενο γίνεται λόγος για ανάγκη απλοποίησης οικοδομικών κανονισμών, χωροταξικών διαδικασιών και αδειοδοτήσεων, με στόχο να επιταχυνθεί η κατασκευαστική δραστηριότητα.

Ιδιαίτερα αιχμηρή είναι η αναφορά στις υπερβολικά κατακερματισμένες και περιοριστικές διαδικασίες για μηχανικούς, αρχιτέκτονες και τεχνικά επαγγέλματα, που – σύμφωνα με την Επιτροπή – εμποδίζουν την ανάπτυξη και τη διασυνοριακή δραστηριότητα στον κατασκευαστικό τομέα.

Παράλληλα, επισημαίνεται ότι οι μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις αντιμετωπίζουν πλέον σοβαρή έλλειψη διαθέσιμης γης, γεγονός που εκτοξεύει τις αξίες των οικοπέδων ταχύτερα ακόμη και από τις ίδιες τις τιμές των κατοικιών.

Ο πιο «άρρωστος» τομέας της ευρωπαϊκής οικονομίας

Η έκθεση περιγράφει με ιδιαίτερα σκληρούς όρους και την κατάσταση των ευρωπαϊκών κατασκευών.

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού έχουν τριπλασιαστεί μέσα σε μία δεκαετία, ενώ ο κλάδος χαρακτηρίζεται από χαμηλή παραγωγικότητα, μικρό μέγεθος επιχειρήσεων και περιορισμένες επενδύσεις σε καινοτομία.

Δεν είναι τυχαίο ότι η Επιτροπή σημειώνει πως οι κατασκευές είναι ο μοναδικός τομέας της ευρωπαϊκής οικονομίας που εμφανίζει αρνητική αύξηση παραγωγικότητας από τη δεκαετία του 1990.

Και αυτό, σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερα σπίτια από ποτέ.

Διαβάστε ακόμη: