Με στόχο την προστασία των δημιουργών και του πνευματικού έργου στην ψηφιακή εποχή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε νέες συστάσεις για τη χρήση περιεχομένου από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Η πρωτοβουλία επιχειρεί να βάλει σαφείς κανόνες στη σχέση μεταξύ δημιουργών και τεχνολογικών πλατφορμών, διασφαλίζοντας διαφάνεια, δίκαιη αμοιβή και προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

Η σχετική έκθεση, η οποία εγκρίθηκε την Τρίτη 10 Μαρτίου 2026 με 460 ψήφους υπέρ, 71 κατά και 88 αποχές, αφορά κυρίως τα συστήματα παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης (genAI), τα οποία δημιουργούν κείμενα, εικόνες ή άλλο περιεχόμενο χρησιμοποιώντας δεδομένα από το διαδίκτυο.

Διαφάνεια και δίκαιη αμοιβή για τη χρήση έργων

Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, κάθε χρήση υλικού, που προστατεύεται από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας για την εκπαίδευση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης πρέπει να γίνεται με διαφάνεια και δίκαιη οικονομική αποζημίωση προς τους δημιουργούς. Όπως επισημαίνουν οι ευρωβουλευτές, ο δημιουργικός τομέας αποτελεί βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής οικονομίας, καθώς παράγει περίπου 6,9% του συνολικού ΑΕΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για τον λόγο αυτό, ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει τρόπους, με τους οποίους θα εξασφαλιστεί δίκαιη αμοιβή για τη χρήση των έργων, ακόμη και όταν αυτά έχουν χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν για την εκπαίδευση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.
Παράλληλα, το Κοινοβούλιο απορρίπτει την ιδέα μιας ενιαίας παγκόσμιας άδειας, η οποία θα επέτρεπε στις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης να χρησιμοποιούν μαζικά δημιουργικό περιεχόμενο με αντάλλαγμα μία μόνο εφάπαξ πληρωμή.

Υποχρεωτική διαφάνεια για τα δεδομένα εκπαίδευσης

Ένα από τα βασικά σημεία των συστάσεων είναι η πλήρης διαφάνεια στη χρήση περιεχομένου από τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.

Πιο αναλυτικά, οι πάροχοι και οι φορείς που αναπτύσσουν εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης θα πρέπει:

  1. να δημοσιεύουν αναλυτικό κατάλογο των έργων, που χρησιμοποιήθηκαν για την εκπαίδευση των μοντέλων,
  3. να καταγράφουν λεπτομερώς πώς συλλέχθηκαν τα δεδομένα από το διαδίκτυο,
  5. να εξηγούν πώς χρησιμοποιούνται αυτές οι πληροφορίες για την παραγωγή απαντήσεων.

Η απουσία τέτοιων στοιχείων μπορεί να θεωρηθεί παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων και να οδηγήσει σε νομικές κυρώσεις. Σε περίπτωση δικαστικής διαμάχης, εάν το δικαστήριο δικαιώσει τον κάτοχο των δικαιωμάτων, οι εταιρείες ΤΝ θα πρέπει να καλύπτουν όλα τα δικαστικά έξοδα και τις σχετικές δαπάνες.

Δημιουργία ευρωπαϊκής αγοράς αδειοδότησης

Το Κοινοβούλιο προτείνει επίσης τη δημιουργία νέας αγοράς αδειοδότησης για έργα που προστατεύονται από πνευματικά δικαιώματα.
Η αγορά αυτή θα βασίζεται σε εθελοντικές συλλογικές συμφωνίες ανά κλάδο και θα αφορά μεμονωμένους δημιουργούς, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, οργανισμούς διαχείρισης δικαιωμάτων. Στόχος είναι να μπορούν οι δημιουργοί να επιτρέπουν ή να απαγορεύουν τη χρήση των έργων τους για την εκπαίδευση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.

Για τη διαχείριση ενός σχετικού καταλόγου έργων, που εξαιρούνται από την εκπαίδευση ΤΝ, προτείνεται ο ρόλος του Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO).

Προστασία για τον Τύπο και τα μέσα ενημέρωσης

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον χώρο της ενημέρωσης. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει μέτρα για την προστασία των ειδησεογραφικών μέσων, των οποίων το περιεχόμενο χρησιμοποιείται συχνά από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.

Οι ευρωβουλευτές προτείνουν πλήρη αποζημίωση για τα μέσα ενημέρωσης όταν η επισκεψιμότητα και τα έσοδά τους επηρεάζονται από υπηρεσίες ΤΝ, όπως και το δικαίωμα των εκδοτών να αρνούνται τη χρήση του περιεχομένου τους για την εκπαίδευση τέτοιων συστημάτων.

Παράλληλα, τονίζεται ότι η συγκέντρωση ειδησεογραφικού περιεχομένου από πλατφόρμες ΤΝ πρέπει να διασφαλίζει πολυφωνία και πλουραλισμό, αποφεύγοντας πρακτικές που ευνοούν συγκεκριμένες πηγές πληροφόρησης.

Τι ισχύει για το περιεχόμενο που δημιουργεί η τεχνητή νοημοσύνη

Σύμφωνα με τη θέση του Κοινοβουλίου, το περιεχόμενο, που δημιουργείται εξ ολοκλήρου από τεχνητή νοημοσύνη δεν πρέπει να προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα.

Ταυτόχρονα, οι ευρωβουλευτές ζητούν ισχυρότερη προστασία των πολιτών από παραποιημένο ή ψευδές περιεχόμενο, που δημιουργείται με τη βοήθεια ΤΝ, καλώντας τις ψηφιακές πλατφόρμες να ενεργούν άμεσα σε περιπτώσεις παράνομης χρήσης.

Τι δήλωσε ο εισηγητής του νέου πλαισίου

Μετά την ψηφοφορία, ο Γερμανός ευρωβουλευτής Axel Voss τόνισε την ανάγκη για σαφείς κανόνες στη χρήση δημιουργικού περιεχομένου: «Χρειαζόμαστε σαφείς κανόνες για τη χρήση πνευματικού έργου στην εκπαίδευση της τεχνητής νοημοσύνης. Η ασφάλεια δικαίου θα βοηθήσει τους προγραμματιστές να γνωρίζουν ποιο περιεχόμενο μπορούν να χρησιμοποιούν και πώς να λαμβάνουν άδειες, ενώ παράλληλα οι δημιουργοί θα προστατεύονται από μη εξουσιοδοτημένη χρήση και θα λαμβάνουν δίκαιη αμοιβή».

Πώς θα βρεθεί ισορροπία μεταξύ τεχνολογίας και πνευματικής δημιουργίας

Όπως σημειώνεται, οι νέες συστάσεις αποτελούν μέρος της ευρωπαϊκής προσπάθειας να διαμορφωθεί ένα ρυθμιστικό πλαίσιο για την τεχνητή νοημοσύνη, που θα επιτρέπει την καινοτομία χωρίς να υπονομεύει τα δικαιώματα των δημιουργών. Η πρόκληση για την Ευρώπη είναι να διατηρήσει την ανάπτυξη της τεχνολογίας ΤΝ, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι οι καλλιτέχνες, οι δημοσιογράφοι και οι δημιουργοί θα συνεχίσουν να προστατεύονται και να αμείβονται για το έργο τους.