Μία σχεδόν άγνωστη ιστορία από τα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου συνδέει τον Στιβ Τζομπς, τη CIA και την τεχνολογία πάνω στην οποία οικοδομήθηκε αργότερα η σύγχρονη Apple.

Στα μέσα της δεκαετίας του 1980, ο Τζομπς είχε ήδη εκδιωχθεί από την εταιρεία που είχε συνιδρύσει και επιχειρούσε να κάνει μια νέα αρχή με τη NeXT. Η νέα του εταιρεία διέθετε εξαιρετικά προηγμένη τεχνολογία, αλλά αντιμετώπιζε σοβαρό πρόβλημα: οι υπολογιστές της ήταν πανάκριβοι, οι πωλήσεις δεν ανταποκρίνονταν στις προσδοκίες και η επιχείρηση χρειαζόταν επειγόντως χρήματα.

Τότε εμφανίστηκε ένας απροσδόκητος πελάτης: οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών. Η συνεργασία που ακολούθησε βοήθησε τη NeXT να παραμείνει ζωντανή αρκετά χρόνια ακόμη. Το 1996 η Apple εξαγόρασε τη NeXT, ο Τζομπς επέστρεψε στο Κουπερτίνο και η τεχνολογία της εταιρείας του αποτέλεσε τη βάση για το λειτουργικό σύστημα των μελλοντικών Mac και, τελικά, του iPhone.

Η CIA χτύπησε την πόρτα του Τζομπς

Η ιστορία ξεκινά το 1986, όταν ο Ψυχρός Πόλεμος βρισκόταν ακόμη στο αποκορύφωμά του και η κυβέρνηση Ρόναλντ Ρίγκαν επένδυε τεράστια ποσά σε προηγμένες αμυντικές τεχνολογίες.

Δύο στελέχη του απόρρητου «Program B» της CIA, οι Τζο Ρομέλο και Τζεφ Χάρις, είχαν αντιληφθεί ότι οι νέες τεχνολογίες της Silicon Valley μπορούσαν να αποδειχθούν εξαιρετικά χρήσιμες στις υπηρεσίες πληροφοριών.

Στο στόχαστρό τους βρέθηκε η νεοσύστατη NeXT.

Οι δύο άνδρες εμφανίστηκαν στα γραφεία της εταιρείας ζητώντας να συναντήσουν προσωπικά τον Τζομπς για ζητήματα που σχετίζονταν με την άμυνα και τις υπηρεσίες πληροφοριών. Ο ίδιος, σύμφωνα με την ιστορία που έφερε στο φως η Wall Street Journal και αναδημοσιεύει το Πρώτο Θέμα, δεν έδειξε ιδιαίτερα αιφνιδιασμένος.

Άλλωστε, είχε ήδη αποκτήσει την Pixar από τη Lucasfilm και μέσω αυτής είχε έρθει έμμεσα σε επαφή με την αμυντική βιομηχανία. Η Pixar συνεργαζόταν με την ESL, εταιρεία της Silicon Valley που είχε κατασκευάσει ειδικό υπολογιστή για την επεξεργασία δορυφορικών εικόνων από αναλυτές των υπηρεσιών πληροφοριών.

Η τεράστια παραγγελία των 20.000 υπολογιστών

Όταν ο Ρομέλο συναντήθηκε τελικά με τον Τζομπς στη Νέα Υόρκη, του παρουσίασε μια πρόταση που μπορούσε να αλλάξει την πορεία της NeXT.

Η αμερικανική πλευρά ενδιαφερόταν για έως και 20.000 σταθμούς εργασίας, με συγκεκριμένες τεχνικές τροποποιήσεις: ταχύτερο επεξεργαστή της Motorola και ειδική κάρτα γραφικών της Intel.

Ο Τζομπς δεν ενημερώθηκε πλήρως για το πού θα χρησιμοποιούνταν τα μηχανήματα. Η επίσημη εικόνα ήταν ότι η NeXT συνεργαζόταν με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση μέσω της ESL, ενώ ως αγοραστής εμφανιζόταν η NSA. Η πραγματική εμπλοκή της CIA παρέμενε μυστική ακόμη και μέσα στην αμερικανική κυβέρνηση.

Για τη NeXT, όμως, το συμβόλαιο ήταν σωτήριο.

Η NeXT είχε απελπιστική ανάγκη από χρήματα

Παρά το τεχνολογικό όραμα του Τζομπς, η εταιρεία αντιμετώπιζε σοβαρά οικονομικά προβλήματα. Οι υπολογιστές της ήταν ακριβοί και οι πωλήσεις προς πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα, στις οποίες είχε στηρίξει μεγάλο μέρος του επιχειρηματικού σχεδίου του, δεν έφτασαν ποτέ στα επίπεδα που περίμενε.

Η συνεργασία με τις υπηρεσίες πληροφοριών προσέφερε μια κρίσιμη πηγή εσόδων και, ταυτόχρονα, ανάγκασε την εταιρεία να αυξήσει δραστικά την παραγωγική της ικανότητα.

Αρχικά κατασκευάζονταν περίπου 100 σταθμοί εργασίας τον μήνα. Στη συνέχεια η παραγωγή ανέβηκε στους 1.500 και τελικά στους 5.000 υπολογιστές μηνιαίως, με τη CIA να φέρνει μάλιστα ανθρώπους της Sun Microsystems για να βοηθήσουν τη NeXT να αυξήσει την παραγωγή.

Πού κατέληγαν οι μυστικοί υπολογιστές

Οι υπολογιστές φορτώνονταν σε οχήματα χωρίς διακριτικά και μεταφέρονταν σε εταιρεία-βιτρίνα της CIA. Εκεί προστίθεντο οι ειδικοί επεξεργαστές και οι κάρτες γραφικών και στη συνέχεια τα μηχανήματα μεταφέρονταν στην αεροπορική βάση Moffett Field στην Καλιφόρνια.

Τελικός χρήστης ήταν το National Reconnaissance Office (NRO), η αμερικανική υπηρεσία που διαχειρίζεται τους κατασκοπευτικούς δορυφόρους των ΗΠΑ.

Οι αναλυτές χρησιμοποιούσαν τα NeXT για να επεξεργάζονται εικόνες υψηλής ανάλυσης και να εξετάζουν, μεταξύ άλλων, μετακινήσεις στρατιωτικών δυνάμεων ή πιθανή κατασκευή εγκαταστάσεων πυραύλων.

Ακόμη σημαντικότερο ήταν ότι οι NeXTcubes επέτρεψαν στις αμερικανικές υπηρεσίες να μοιράζονται πληροφορίες και εικόνες μεταξύ διαφορετικών δικτύων σχεδόν σε πραγματικό χρόνο, σε μια εποχή κατά την οποία το Διαδίκτυο βρισκόταν ακόμη στα πρώτα του βήματα.

Από τη NeXT πίσω στην Apple

Η πραγματικά ιστορική συνέπεια αυτής της συνεργασίας φάνηκε αρκετά χρόνια αργότερα.

Η NeXT κατάφερε να επιβιώσει, να εξελίξει την τεχνολογία της και κυρίως το λειτουργικό σύστημα NEXTSTEP. Το 1996, η Apple –η οποία τότε αντιμετώπιζε τη δική της βαθιά κρίση– αποφάσισε να εξαγοράσει τη NeXT.

Μαζί με την εταιρεία επέστρεψε στην Apple και ο Στιβ Τζομπς.

Σύντομα ανέκτησε τον έλεγχο και ακολούθησε μία από τις γνωστότερες επιχειρηματικές ανατροπές στην ιστορία: iMac, iPod, iTunes, iPhone και iPad μετέτρεψαν την Apple από μια εταιρεία που κινδύνευε με κατάρρευση σε έναν από τους μεγαλύτερους τεχνολογικούς ομίλους του κόσμου.

Και το NEXTSTEP δεν εξαφανίστηκε μετά την εξαγορά. Το τεχνολογικό DNA του αποτέλεσε τη βάση του Mac OS X και στη συνέχεια των λειτουργικών συστημάτων πάνω στα οποία αναπτύχθηκε ολόκληρο το σύγχρονο οικοσύστημα της Apple.

«Του έδωσε άλλα πέντε χρόνια»

Ίσως η πιο χαρακτηριστική αποτίμηση της ιστορίας προέρχεται από τον Ντέιν Έρινγκ, ο οποίος είχε εργαστεί με τον Ρομέλο στο συμβόλαιο της NeXT και αργότερα πήγε να δουλέψει με τον ίδιο τον Τζομπς.

Κατά την εκτίμησή του, η συνεργασία με τις υπηρεσίες πληροφοριών έδωσε στον Τζομπς περίπου πέντε επιπλέον χρόνια για να σταθεροποιήσει την επιχείρησή του, να εξελιχθεί ως επιχειρηματικός ηγέτης και τελικά να αποκτήσει τη δυνατότητα να επιστρέψει στην Apple.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η CIA «δημιούργησε» την Apple ή χρηματοδότησε το iPhone. Η ιστορική αλληλουχία είναι πιο σύνθετη και πολύ πιο ενδιαφέρουσα: οι αμερικανικές υπηρεσίες στήριξαν ως πελάτης τη NeXT σε μια κρίσιμη περίοδο, η NeXT επέζησε και ανέπτυξε την τεχνολογία της, η Apple την εξαγόρασε και μαζί της επέστρεψε ο Τζομπς και το λογισμικό που αποτέλεσε τη βάση της επόμενης εποχής της.

Μια από τις μεγαλύτερες επιχειρηματικές επιστροφές όλων των εποχών είχε, λοιπόν, έναν απροσδόκητο κρίκο στην αλυσίδα της: τους κατασκόπους της Ουάσινγκτον.

Διαβάστε ακόμη: