Καλές οι φιλοφρονήσεις μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, όμως, έρχεται η σκληρή πραγματικότητα. Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου περνά πλέον σε ένα κρίσιμο στάδιο, καθώς μέσα στις επόμενες ημέρες, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, αναμένεται να εκδοθεί η NAVTEX για την επανέναρξη των ερευνών βυθού.
Η εξέλιξη έρχεται αμέσως μετά την ολοκλήρωση της επίσκεψης του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα και αποκτά ιδιαίτερο βάρος, καθώς το έργο βρίσκεται στο επίκεντρο ενός σύνθετου γεωπολιτικού και ενεργειακού παζλ.
Το κυβερνητικό μήνυμα είναι ότι θα προηγηθεί ενημέρωση της Τουρκίας και όχι αίτημα για άδεια. Η διατύπωση αυτή έχει προφανή σημασία, καθώς η Αθήνα επιχειρεί να ξεκαθαρίσει ότι η επανεκκίνηση των ερευνών αποτελεί απόφαση που αφορά την υλοποίηση ενός ευρωπαϊκού και διακρατικού ενεργειακού έργου και δεν τελεί υπό τουρκική έγκριση.
Το γαλλικό «κλειδί» του GSI
Πίσω από την επίσπευση υπάρχει και μια ισχυρή οικονομική παράμετρος. Η επανεκκίνηση των ερευνών συνδέεται άμεσα με την οριστικοποίηση της συμφωνίας για την είσοδο της γαλλικής Meridiam με ποσοστό 66% στο Great Sea Interconnector. Η γαλλική εταιρεία, σύμφωνα με τις πληροφορίες που μεταφέρονται από κυβερνητικές πηγές, έχει θέσει ως προαπαιτούμενο την πρόοδο των ερευνών, γεγονός που καθιστά τη NAVTEX κρίσιμο βήμα για την επόμενη φάση του έργου.
Στο ίδιο κάδρο βρίσκεται και η Nexans, επίσης γαλλική εταιρεία, η οποία έχει αναλάβει την κατασκευή του υποβρύχιου καλωδίου με σύμβαση ύψους 1,43 δισ. ευρώ. Επομένως, το GSI δεν αποτελεί πλέον μόνο ένα ελληνοκυπριακό ενεργειακό σχέδιο. Έχει αποκτήσει σαφή γαλλική διάσταση, με δύο μεγάλους γαλλικούς ομίλους να έχουν άμεσο οικονομικό ενδιαφέρον για την εξέλιξή του.
Το μήνυμα Ρούμπιο προς την Αθήνα
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον όσα είπε ο Μάρκο Ρούμπιο. Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ είναι «αφοσιωμένες» στην ενεργειακή συνεργασία με την Ελλάδα και χαρακτήρισε τη χώρα εξαιρετικό εταίρο. Ταυτόχρονα, όμως, όταν ρωτήθηκε για έργα όπως οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις Ελλάδας – Κύπρου, Ελλάδας – Αιγύπτου και Ελλάδας – Ισραήλ, έβαλε έναν σημαντικό αστερίσκο.
Μίλησε για ζητήματα που συνδέονται με «πολύ λεπτή κατάσταση», στην οποία εμπλέκονται και άλλες χώρες, και υπογράμμισε ότι τέτοια θέματα είναι καλύτερο να αντιμετωπίζονται μέσω διπλωματίας «κατ’ ιδίαν» και όχι μέσα από συνεντεύξεις Τύπου. Χωρίς να κατονομάσει την Τουρκία, η αναφορά του παραπέμπει ευθέως στο γεωπολιτικό βάρος που συνοδεύει το GSI. Βασικά παραδέχτηκε ότι πρέπει να υπάρξει διπλωματική λύση των διαφωνιών, στάση που η αντιπολίτευση εξέλαβε ως στάση Πόντιου Πιλάτου.
Το πραγματικό τεστ αρχίζει τώρα
Έτσι, η έκδοση της NAVTEX θα αποτελέσει το πρώτο ουσιαστικό τεστ της νέας ισορροπίας που διαμορφώνεται. Από τη μία πλευρά βρίσκεται η ανάγκη να προχωρήσει ένα έργο με σημαντική ευρωπαϊκή, γαλλική και ενεργειακή διάσταση. Από την άλλη, υπάρχει η γεωπολιτική ευαισθησία που επισημαίνει η Ουάσιγκτον και η τουρκική αντίδραση που έχει συνοδεύσει διαχρονικά το έργο.
Παράλληλα, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της χρηματοδότησης και των ρυθμιστικών εκκρεμοτήτων στην Κύπρο. Η Λευκωσία συνδέει την εκταμίευση των αναγνωρισμένων εσόδων του ΑΔΜΗΕ με την ολοκλήρωση της μελέτης δέουσας επιμέλειας της ΕΤΕπ, ενώ οι ρυθμιστικές αρχές Ελλάδας και Κύπρου έχουν ζητήσει διευκρινίσεις για το νέο ιδιοκτησιακό καθεστώς του GSI.
Το επόμενο διάστημα, λοιπόν, θα δείξει αν η NAVTEX θα είναι απλώς η επανεκκίνηση μιας τεχνικής διαδικασίας ή η αφετηρία μιας νέας φάσης για το έργο. Για την Αθήνα, το στοίχημα είναι διπλό: να διασφαλίσει ότι το GSI προχωρά στην πράξη και ταυτόχρονα να διαχειριστεί τη δύσκολη γεωπολιτική ισορροπία που βρίσκεται πίσω από το καλώδιο.
