Ένα σημαντικό βήμα επανεκκίνησης του έργου GSI της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ φαίνεται να έγινε με την υπογραφή της συμφωνίας για την είσοδο του επενδυτικού ομίλου Meridiam στο έργο, παρουσία και του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, το οποίο χρηματοδοτείται από την Ε.Ε.
Ωστόσο οι πανηγυρισμοί της Κυβέρνησης γι’ αυτή την εξέλιξη, μόνο προεκλογικούς σκοπούς εξυπηρετούν, αφού η είσοδος ενός σοβαρού επενδυτή όπως η γαλλική Meridiam, δεν σημαίνει αυτόματα πως το έργο θα προχωρήσει απρόσκοπτα, καθώς η Τουρκία αντιδρά όχι μόνο έντονα, αλλά και έμπρακτα (π.χ. το ναυτικό μπλόκο στην Κάσο πριν δύο χρόνια όταν τουρκικά πολεμικά σκάφη απαγόρευσαν την έρευνα κ.α.).
Για την ώρα τουλάχιστον, πέραν από τους πανηγυρισμούς η Κυβέρνηση δεν έχει παρουσιάσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την επανέναρξη των ερευνών και την ολοκλήρωση του έργου. Η αντιπολίτευση (ΕΛΑΣ, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ κ.α.), ενώ επισημαίνουν πως είναι χρήσιμη η παρουσία της Meridiam στο έργο, ωστόσο ζητούν επιτακτικά από την Κυβέρνηση να καταθέσει ένα συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης του αλλά και επανέναρξη των ερευνών.
Η θέση της Τουρκίας είναι σαφής απέναντι σε ενεργειακά έργα στην Ανατολική Μεσόγειο. Ωστόσο τουλάχιστον προς ώρας δεν υπάρχει επίσημη αντίδραση της Άγκυρας για την υπογραφή συμφωνίας με τη Meridiam για το έργο GCI (Great Sea Interconnector). Ωστόσο ο τουρκικός φιλοκυβερνητικός Τύπος στέλνει σαφέστατα μηνύματα.
Σκληρή στάση και απειλές Η πάγια και διαχρονική στάση της Άγκυρας απέναντι σε ενεργειακά έργα στην Ανατολική Μεσόγειο:
- Η Τουρκία θεωρεί ότι έργα που συνδέονται με την Κυπριακή Δημοκρατία και δεν περιλαμβάνουν το ψευδοκράτος ή την ίδια, παραβλέπουν τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων και τα τουρκικά συμφέροντα.
- Έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν αναγνωρίζει μονομερείς ενέργειες της Κυπριακής Δημοκρατίας σε θαλάσσιες περιοχές που η Άγκυρα θεωρεί αμφισβητούμενες.
- Στο πρόσφατο παρελθόν έχει συνοδεύσει τέτοιες πολιτικές θέσεις με διπλωματικές διαμαρτυρίες, NAVTEX και ανάπτυξη ναυτικών μονάδων σε περιόδους έντασης.
Μέχρι στιγμής οι αντιδράσεις στον τουρκικό τύπο κινούνται σε γνώριμη γραμμή:
- Η φιλοκυβερνητική Türkiye και αναλυτές που αναπαράγονται σε τουρκικά μέσα παρουσιάζουν την είσοδο της γαλλικής Meridiam στο Great Sea Interconnector ως προσπάθεια της Αθήνας να «ευρωπαϊκοποιήσει» το έργο και να του προσδώσει μεγαλύτερη πολιτική και χρηματοδοτική στήριξη. Υποστηρίζουν όμως ότι η αλλαγή μετόχου δεν μεταβάλλει τη θέση της Τουρκίας έναντι του έργου.
- Σχόλια σε μέσα που καλύπτουν τις ελληνοτουρκικές σχέσεις αναφέρουν ότι η συμμετοχή ενός μεγάλου γαλλικού επενδυτικού ομίλου θεωρείται ένδειξη πως η Ελλάδα επιδιώκει να μειώσει τον γεωπολιτικό κίνδυνο και να προσελκύσει ευρωπαϊκή υποστήριξη, χωρίς όμως να αίρονται τα εμπόδια που θέτει η Άγκυρα.
- Η βασική τουρκική επιχειρηματολογία παραμένει αμετάβλητη: το έργο χαρακτηρίζεται ως πρωτοβουλία που αγνοεί, κατά την Άγκυρα, τα δικαιώματα της Τουρκίας και των Τουρκοκυπρίων στην Ανατολική Μεσόγειο. Η τουρκική πλευρά έχει προειδοποιήσει και στο παρελθόν ότι δεν θα αποδεχθεί εργασίες σε περιοχές που θεωρεί ότι εμπίπτουν στις δικές της θαλάσσιες διεκδικήσεις.
Ιδιαίτερα αιχμηρή και απειλητική είναι η προσέγγιση της ημικρατικής ψηφιακής πλατφόρμας TRHaber Savunma, που ειδικεύεται στην τουρκική και διεθνή αμυντική βιομηχανία και στις γεωπολιτικές εξελίξεις. Αναφερόμενη στη συμφωνία Ελλάδας-Γαλλίας για τον GSI γράφει με απειλητικό ύφος, πως η Τουρκία δεν θα διστάσει να στοχεύσει ακόμη και το γαλλικό Πολεμικό Ναυτικό. Το ίδιο μέσο, επισήμαινε ότι το τουρκικό Ναυτικό είχε ήδη εμποδίσει, τον Ιούλιο του 2024, ιταλικό πλοίο που επιχειρούσε να τοποθετήσει καλώδιο ηλεκτρικής ενέργειας στην Κάσο προς την Κύπρο χωρίς άδεια της Άγκυρας.
«Γαλάζια Πατρίδα» Όπως αναφέρει μετά τη βίαιη απομάκρυνση ιταλικού ερευνητικού σκάφους από τη θαλάσσια περιοχή της Γαύδου, ανατολικά της Κρήτης, η Αθήνα φέρεται να προχωρά τώρα σε νέα κίνηση εμπλέκοντας ενεργά τους Γάλλους. Η ελληνική πλευρά ελπίζει ότι η συμμετοχή γαλλικού επενδυτικού σχήματος στο έργο, και συνεπώς το άμεσο ενδιαφέρον του Παρισιού, θα δώσει νέα δυναμική στην πόντιση καλωδίων και θα λειτουργήσει αποτρεπτικά απέναντι στις τουρκικές αντιδράσεις.
Το μήνυμα που εκπέμπεται μέσω του φιλοκυβερνητικού τουρκικού Τύπου λειτουργεί ουσιαστικά ως ανοιχτή προειδοποίηση προς Ελλάδα και Γαλλία να μην προχωρήσουν σε καμία ενέργεια στο Αιγαίο χωρίς την τουρκική έγκριση. Η γαλλική εμπλοκή στην περιοχή έχει εξοργίσει το καθεστώς Ερντογάν, κάτι που αναμένεται να γίνει ακόμη πιο εμφανές τις επόμενες εβδομάδες, καθώς σε ένα με δύο μήνες αναμένεται να περάσει το επίμαχο νομοσχέδιο της «Γαλάζιας Πατρίδας», μια νομοθετική πρωτοβουλία που ήδη θεωρείται ανοιχτή αιτία τριβής με την Ελλάδα.
Πάντως η ελληνική πλευρά φέρεται να έχει εξασφαλίσει διαβεβαιώσεις από το Παρίσι και τις Βρυξέλλες για τη συνέχιση του έργου, μια εξέλιξη που αναμένεται να θέσει σε δοκιμασία την προκλητική στάση της Τουρκίας απέναντι στα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα. Η Άγκυρα εφαρμόζει συστηματικά την τακτική της «αμφισβήτησης στο πεδίο», όπως έδειξε το προηγούμενο περιστατικό στην Κάσο, με στόχο να δοκιμάσει τις αντοχές των ελληνικών συμμαχιών, συμπεριλαμβανομένης της Ελληνογαλλικής Αμυντικής Συμφωνίας.
Να σημειωθεί πως μαζί με την συμφωνία με την Meridiam υπογράφτηκε και τριμερής συμφωνία μεταξύ ΑΔΜΗΕ, Great Sea Interconnector και Nexans για την εκτέλεση των απαραίτητων θαλάσσιων ερευνών βυθού για το υποθαλάσσιο καλώδιο. Η συμμετοχή της Meridiam ενισχύει τη μετοχική και χρηματοδοτική βάση του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, στοχεύοντας στον τερματισμό της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου.
Η παρουσία δε του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην τελετή, υπογραμμίζει τη γεωπολιτική και ενεργειακή σημασία του έργου για την Ελλάδα, την Κύπρο και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η αντιπολίτευση πάντως ζητάει επιτακτικά δεσμεύσεις και χρονοδιάγραμμα από την Κυβέρνηση για την πορεία υλοποίησης του έργου.
Το ΠΑΣΟΚ μεταξύ άλλων επισημαίνει ότι «η κυβέρνηση να υποβάλει δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα υλοποίησης ενός έργου κρίσιμου τόσο από ενεργειακής όσο και από γεωπολιτικής σκοπιάς». Η ΕΛΑΣ μεταξύ άλλων επισημαίνει πως «το λιγότερο που πρέπει επιτέλους να παρουσιάσει η Κυβέρνηση είναι ένα ξεκάθαρο πλάνο και χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση της πόντισης του καλωδίου, σε συντονισμό με την Κυπριακή Δημοκρατία και με ευρωπαϊκές και γαλλικές εγγυήσεις».
