Για μεγάλο χρονικό διάστημα, το αμερικανικό δολάριο έμοιαζε να αψηφά τους νόμους της βαρύτητας. Παρά τις επιθέσεις της διοίκησης Τραμπ προς την Ομοσπονδιακή Τράπεζα (Fed) και την ευρύτερη αμφισβήτηση της διεθνούς τάξης πραγμάτων, το «πράσινο νόμισμα» επέδειξε μια παροιμιώδη σταθερότητα, λειτουργώντας ως το απόλυτο καταφύγιο σε έναν κόσμο γεμάτο αβεβαιότητα. Η αγορά έδειχνε να έχει προεξοφλήσει τον πολιτικό θόρυβο, διατηρώντας μια στάση ψύχραιμης αναμονής για τουλάχιστον ένα εξάμηνο.

Ωστόσο, αυτή η περίοδος χάριτος έλαβε τέλος την προηγούμενη εβδομάδα. Το δολάριο κατέγραψε μια ξαφνική και βίαιη πτώση, τη μεγαλύτερη σε εβδομαδιαία βάση από την «Ημέρα της Απελευθέρωσης» (όπως αναφέρεται στην τρέχουσα πολιτική ορολογία των ΗΠΑ). Αν οι τάσεις συνεχιστούν, το νόμισμα κινδυνεύει να βρεθεί στα χαμηλότερα επίπεδα από τις αρχές του 2022.

Το ερώτημα που απασχολεί πλέον τα dealing rooms και τους θεσμικούς επενδυτές είναι σαφές: Τι προκάλεσε αυτή την ξαφνική μεταστροφή του κλίματος;

Για να απαντήσουμε, πρέπει να κοιτάξουμε πέρα από την επιφάνεια των ημερήσιων διακυμάνσεων και να εξετάσουμε τη δομική συμπεριφορά του Δείκτη Δολαρίου (DXY). Αν και ο δείκτης αυτός, που μετρά το δολάριο έναντι ενός καλαθιού βασικών νομισμάτων, δείχνει σημαντική αποδυνάμωση, η πραγματική εικόνα ίσως είναι ακόμη πιο ανησυχητική.

Αν συγκρίνουμε το δολάριο όχι μόνο με νομίσματα (fiat), αλλά με πραγματικά αποθεματικά στοιχεία όπως ο χρυσός και το ασήμι –τα οποία καλπάζουν– η υποτίμηση είναι βαθύτερη.

Η ανάλυση των δεδομένων μας οδηγεί σε τρεις άμεσες αιτίες, αλλά και σε έναν μακροπρόθεσμο υπαρξιακό κίνδυνο για το αμερικανικό νόμισμα.

1. Η γεωπολιτική αστάθεια και ο παράγοντας «Γροιλανδία»

Η πρώτη ρωγμή στην εμπιστοσύνη των αγορών εμφανίστηκε με τις ανορθόδοξες προτάσεις του Προέδρου Τραμπ σχετικά με τη Γροιλανδία. Αν και εκ πρώτης όψεως φαντάζει ως μια ακόμη εκκεντρική πολιτική κίνηση, οι αγορές «διάβασαν» πίσω από τις γραμμές τον κίνδυνο ενός νέου διατλαντικού εμπορικού πολέμου. Οι συζητήσεις αυτές πυροδότησαν ένα κύμα ρευστοποιήσεων.

Παρότι ο Τραμπ τελικά υποχώρησε, η ζημιά είχε γίνει. Το γεγονός ότι το δολάριο δεν ανέκαμψε μετά την αναδίπλωσή του, καταδεικνύει ότι οι αγορές έχουν πλέον θορυβηθεί μόνιμα. Δεν είναι το μεμονωμένο περιστατικό που τρομάζει, αλλά η επιβεβαίωση των αυτοκρατορικών τάσεων της αμερικανικής διοίκησης και η περιφρόνηση προς τη διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες.

Οι επενδυτές αντιλαμβάνονται ότι η προβλεψιμότητα, ο ακρογωνιαίος λίθος της επενδυτικής ασφάλειας, έχει χαθεί.

2. Η «εκδίκηση» του γιεν και η παρέμβαση των κεντρικών τραπεζών

Ο δεύτερος και ίσως πιο τεχνικός λόγος αφορά την Ασία. Ο δείκτης δολαρίου επηρεάζεται καθοριστικά από το ιαπωνικό γιεν, το οποίο αποτελεί περίπου το 15% του σταθμισμένου καλαθιού του. Το γιεν βρισκόταν υπό πίεση για μήνες, κατρακυλώντας από τα 145 στα 160 έναντι του δολαρίου.

Ωστόσο, η εικόνα άλλαξε δραματικά.

Η Τράπεζα της Ιαπωνίας (BOJ), σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, προχώρησε σε επιθετικές παρεμβάσεις για να υπερασπιστεί το νόμισμά της, ξοδεύοντας συναλλαγματικά αποθέματα για να κρατήσει την ισοτιμία κάτω από το ψυχολογικό όριο του 160.

Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι οι αναφορές για συντονισμένη δράση με τις ΗΠΑ. Η αμερικανική πλευρά φαίνεται να συναινεί, καθώς ένα υπερβολικά αδύναμο γιεν δίνει αθέμιτο πλεονέκτημα στους Ιάπωνες εξαγωγείς, ενώ παράλληλα η μαζική πώληση ιαπωνικών ομολόγων είχε αρχίσει να «μολύνει» την αγορά των αμερικανικών κρατικών ομολόγων (Treasuries), ανεβάζοντας το κόστος δανεισμού των ΗΠΑ.

Η παρέμβαση λειτούργησε. Το γιεν ενισχύθηκε στην περιοχή του 154, πιέζοντας αυτόματα τον δείκτη του δολαρίου προς τα κάτω. Ταυτόχρονα, το ελβετικό φράγκο –παραδοσιακό καταφύγιο– κατέγραψε σημαντικά κέρδη, εντείνοντας την εικόνα φυγής κεφαλαίων από το δολάριο.

3. Η πολιτική δυσλειτουργία και η απειλή του Shutdown

Ο τρίτος παράγοντας είναι αμιγώς εσωτερικός και αφορά την πολιτική παράλυση στην Ουάσιγκτον. Η δολοφονία του Alex Prey από πυρά συνοριακών φυλάκων στη Μινεάπολη δημιούργησε ένα εκρηκτικό πολιτικό σκηνικό. Οι Δημοκρατικοί, ως αντίδραση, μπλόκαραν τη νομοθεσία για τη χρηματοδότηση του Υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας, απαιτώντας έλεγχο της Συνοριακής Φρουράς και της ICE.

Με την προθεσμία χρηματοδότησης της 30ής Ιανουαρίου να πλησιάζει επικίνδυνα, οι ΗΠΑ βρίσκονται ξανά αντιμέτωπες με το φάσμα ενός government shutdown. Για τις αγορές, η διακοπή λειτουργίας του κράτους είναι πάντα αρνητική είδηση.

Όμως, αυτό που ανησυχεί περισσότερο τους αναλυτές δεν είναι η προσωρινή οικονομική ζημιά, αλλά η συχνότητα αυτών των κρίσεων. Το γεγονός ότι η χώρα βρίσκεται στα πρόθυρα δεύτερου shutdown μέσα σε μόλις ένα χρόνο διακυβέρνησης, καταδεικνύει μια βαθιά και επικίνδυνη δυσλειτουργία του πολιτικού συστήματος.

Η μεγάλη εικόνα: Πληθωρισμός και απο-δολαριοποίηση

Πέρα από τις τρεις παραπάνω άμεσες αιτίες, υπάρχουν υπόγεια ρεύματα που διαβρώνουν τα θεμέλια του νομίσματος. Η συνεχιζόμενη επίθεση του Τραμπ στην ανεξαρτησία της Fed αποτελεί μείζον θέμα. Η επιθυμία του Λευκού Οίκου για χαμηλά επιτόκια με κάθε κόστος, δημιουργεί εύλογους φόβους για αναζωπύρωση του πληθωρισμού και διάβρωση της πραγματικής αξίας του δολαρίου μακροπρόθεσμα.

Μια Κεντρική Τράπεζα που λειτουργεί υπό πολιτική κηδεμονία παύει να είναι ο θεματοφύλακας της νομισματικής σταθερότητας.

Τέλος, τα στοιχεία του ΔΝΤ είναι αμείλικτα. Το μερίδιο του δολαρίου στα παγκόσμια συναλλαγματικά αποθέματα μειώνεται σταθερά, φτάνοντας στα μέσα του 2025 στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 30 ετών. Αν και παραμένει κυρίαρχο, η ελκυστικότητά του φθίνει. Οι κεντρικές τράπεζες ανά τον κόσμο αναζητούν εναλλακτικές, διαφοροποιώντας τα χαρτοφυλάκιά τους.

Συμπερασματικά, η πτώση της περασμένης εβδομάδας δεν ήταν ένα τυχαίο γεγονός. Ήταν το αποτέλεσμα ενός συνδυασμού λανθασμένων γεωπολιτικών χειρισμών, νομισματικών ανακατατάξεων στην Ασία και εσωτερικής πολιτικής παθογένειας.

Το δολάριο, από σύμβολο σταθερότητας, μετατρέπεται σταδιακά σε βαρόμετρο της αμερικανικής αστάθειας. Και στις αγορές, η αστάθεια τιμολογείται πάντα ακριβά.

Διαβάστε ακόμη: