Μία δεκαετία μετά το περιβόητο σχέδιο για «επιδρομή» στο Νομισματοκοπείο προκειμένου να βρεθεί ρευστό, η πρόωρη αποπληρωμή του δημόσιου χρέους εξελίσσεται σήμερα στο νέο μεγάλο θέμα της οικονομικής συζήτησης. Η Ελλάδα, αντί να αναζητά δανεικά, μειώνει συστηματικά τα μνημονιακά της βάρη και βλέπει το χρέος να υποχωρεί με ρυθμούς που πριν από λίγα χρόνια φάνταζαν αδιανόητοι.

Η εξέλιξη αυτή άνοιξε έναν νέο κύκλο αντιπαραθέσεων:
Μειώνεται τελικά το χρέος ή αυξάνεται;
Γιατί δεν δίνονται τα χρήματα σε παροχές;
Τι κρύβεται πίσω από το «μαξιλάρι» των 39–40 δισ. ευρώ;

Οι απαντήσεις υπάρχουν – και είναι πολύ πιο απλές απ’ όσο παρουσιάζονται.

«Χρήμα υπάρχει», αλλά για το χρέος

Στις 15 Δεκεμβρίου ολοκληρώθηκε μία ακόμη πρόωρη αποπληρωμή 5,29 δισ. ευρώ από τα δάνεια του πρώτου μνημονίου (GLF), τα οποία κανονικά θα εξοφλούνταν μετά το 2031. Με την κίνηση αυτή, το ελληνικό χρέος μειώνεται ταχύτερα ως ποσοστό του ΑΕΠ: από 145,9% το 2025, στο 138,2% το 2026 – για πρώτη φορά κάτω από το 140% μετά το 2011.

Λίγες ημέρες αργότερα, ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους ανακοίνωσε ότι μέσα στο 2026 θα προχωρήσει σε πρόωρες αποπληρωμές 8,79 δισ. ευρώ, επιταχύνοντας ακόμη περισσότερο τη μείωση του χρέους. Επίσημος στόχος είναι το χρέος να υποχωρήσει κάτω από το 120% του ΑΕΠ έως το 2029.

«Μυστικό» 1ο: Μειώνεται ή αυξάνεται τελικά το χρέος;

Η σύγχυση ξεκινά από τη λάθος σύγκριση. Πολλοί επικαλούνται ότι σε απόλυτους αριθμούς (ευρώ) το χρέος αυξήθηκε. Όμως το κρίσιμο μέγεθος δεν είναι το απόλυτο ποσό, αλλά το χρέος σε σχέση με το ΑΕΠ.

Από το 2020 έως το 2025, το ελληνικό χρέος μειώθηκε κατά 64 μονάδες του ΑΕΠ, παρά το γεγονός ότι η πανδημία εκτόξευσε το παγκόσμιο χρέος. Η Ελλάδα, μάλιστα, πέτυχε μία από τις μεγαλύτερες μειώσεις χρέους διεθνώς, χάρη στην ισχυρή ανάπτυξη των τελευταίων ετών.

Πλέον, ακόμη και σε απόλυτους αριθμούς, το χρέος υποχωρεί: από 369 δισ. το 2023 σε 359 δισ. ευρώ το 2026.

«Μυστικό» 2ο: Γιατί το «μαξιλάρι» δεν γίνεται επίδομα

Το λεγόμενο «μαξιλάρι ρευστότητας» δεν είναι ελεύθερο ταμείο. Δημιουργήθηκε το 2018 με δάνειο 15 δισ. ευρώ, στο τέλος του τρίτου μνημονίου, και λειτουργεί ως ειδικός λογαριασμός ασφαλείας.

Τα χρήματα αυτά δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για μισθούς, συντάξεις ή παροχές. Ο μοναδικός τους σκοπός είναι είτε να καλύπτουν χρηματοδοτικές ανάγκες είτε –όπως συμβαίνει τώρα– να μειώνουν το χρέος. Κάθε χρήση τους απαιτεί έγκριση από τον ESM και τον EFSF.

«Μυστικό» 3ο: Γιατί δεν πάνε 40 δισ. σε παροχές

Εδώ μπαίνουν οι ευρωπαϊκοί κανόνες. Σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Eurostat, η αποπληρωμή χρέους είναι χρηματοοικονομική συναλλαγή: δεν επιβαρύνει το έλλειμμα και δεν μετρά στο πλαφόν δαπανών.

Αντίθετα, παροχές, αυξήσεις μισθών και συντάξεων είναι δημοσιονομικές δαπάνες. Μειώνουν το πλεόνασμα, αυξάνουν το χρέος και ενεργοποιούν τον ευρωπαϊκό «κόφτη» δαπανών. Με απλά λόγια, τα δύο δεν μπαίνουν ποτέ στο ίδιο ζύγι.

«Μυστικό» 4ο: Τι κερδίζει ο πολίτης

Η χώρα εξοικονομεί ήδη 3,5 δισ. ευρώ ετησίως σε τόκους, ενώ με τις αποπληρωμές του 2026 το συνολικό όφελος θα ξεπεράσει τα 6 δισ. ευρώ. Αυτά είναι χρήματα που δεν θα πληρωθούν ποτέ από τους φορολογούμενους – ούτε σήμερα, ούτε στο μέλλον.

«Μυστικό» 5ο: Εξυπηρετεί τους δανειστές ή τη χώρα;

Η πρόωρη αποπληρωμή μειώνει τους τόκους. Ακριβώς όπως συμβαίνει σε κάθε νοικοκυριό που κλείνει νωρίτερα ένα δάνειο. Το κράτος δεν είναι νοικοκυριό, αλλά τα βάρη του τα πληρώνουν πολίτες και επιχειρήσεις.

«Μυστικό» 6ο: Γιατί ακυρώθηκαν εκδόσεις ομολόγων

Η Ελλάδα ακύρωσε επτά εκδόσεις ομολόγων μέσα στο 2025, όχι επειδή δεν μπορεί να δανειστεί, αλλά επειδή δεν χρειάζεται. Με «μαξιλάρι» σχεδόν 40 δισ. ευρώ, δανείζεται μόνο για να διατηρεί επαφή με τις αγορές – όχι από ανάγκη.

Το επιτόκιο του ελληνικού δεκαετούς είναι σήμερα χαμηλότερο από της Γαλλίας ή της Ιταλίας, αλλά δεν είναι «τσάμπα». Και όταν δεν υπάρχει ανάγκη, η επιλογή είναι μία: μείωση χρέους, όχι νέο βάρος.

Διαβάστε ακόμη: