Η τελευταία «επίθεση» της κυβέρνησης Trump στη Fed και στον προέδρό της, Jerome Powell, έχει πυροδοτήσει ένα σενάριο παραμονής του στο Διοικητικό Συμβούλιο της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ μετά τη λήξη της θητείας του στην προεδρία τον Μάιο, ακόμα κι εάν ο ίδιος δεν το επιθυμεί.
Αυτή η ασυνήθιστη εξέλιξη φαίνεται πιο πιθανή, σύμφωνα με το Bloomberg, μετά την επίδοση κλήσεων από το Υπουργείο Δικαιοσύνης στη Fed την περασμένη εβδομάδα, μια άνευ προηγουμένου κίνηση που θεωρείται ευρέως ως κλιμάκωση των προσπαθειών του προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump να επηρεάσει τη νομισματική πολιτική.
Παρότι είναι ασαφές πώς θα εξελιχθεί η νομική διαδικασία και ποια απόφαση θα λάβει τελικά ο Powell για το μέλλον του, όσοι τον γνωρίζουν υποστηρίζουν πως εάν παραμείνει, θα το κάνει μόνο για να προστατεύσει τον θεσμό, ενώ δεν ενδιαφέρεται να αναλάβει τον ρόλο ενός «σκιώδους» προέδρου της Fed. Ωστόσο, εάν η νομική εξέλιξη αναγκάσει τον Powell να παραμείνει, αυτό θα ανατρέψει τα εκπεφρασμένα σχέδια του Trump να τοποθετήσει στο διοικητικό συμβούλιο αξιωματούχους που υποστηρίζουν τις εκκλήσεις του για απότομες μειώσεις των επιτοκίων. Θα μπορούσε επίσης να δημιουργήσει ένα ισχυρό αντίβαρο εντός της Fed απέναντι σε όποιον επιλέξει ο Trump ως τον επόμενο πρόεδρο της Fed.
Οι θιασώτες του Powell και οι εχθροί του Trump μάλλον θα χαρούν με αυτή την εξέλιξη, αλλά οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι το αποτέλεσμα αυτό μπορεί να προκαλέσει σύγχυση στους επενδυτές, καθιστώντας δύσκολο να προσδιοριστεί ποιος υπεύθυνος χάραξης πολιτικής έχει την επιρροή και ποια κατεύθυνση θα ακολουθήσουν τα επιτόκια.
«Πραγματικά, θα δημιουργούσε, ενδεχομένως, μια δυναμική ‘δύο Παπών’, όπου οι χρηματοπιστωτικές αγορές μπορεί να μπερδευτούν λίγο σχετικά με το ποιος είναι επικεφαλής», δήλωσε η Loretta Mester, πρώην πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας του Κλίβελαντ.
Αν και ο Powell δεν έχει εκφράσει την πρόθεσή του να αναλάβει έναν τέτοιο ρόλο, η ίδια η εικόνα ενός πρώην προέδρου της Fed να παραμένει στο Διοικητικό Συμβούλιο — ειδικά όταν πρόκειται για κάποιον σαν τον έμπειρο Powell με το ιστορικό υπεράσπισης του θεσμού — θα εκληφθεί αναπόφευκτα ως μια εναλλακτική φωνή, δήλωσε ο Antulio Bomfim, επικεφαλής της παγκόσμιας μακροοικονομικής ανάλυσης στη Northern Trust Asset Management και πρώην σύμβουλος του Powell. «Γνωρίζοντάς τον, δεν θα επιδίωκε να γίνει σκιώδης πρόεδρος της Fed», δήλωσε. «Αλλά ταυτόχρονα, αυτό δεν είναι τόσο στο χέρι του».
Η αντεπίθεση του Powell
Ο Powell ήταν εδώ και καιρό επιφυλακτικός σχετικά με το μέλλον του, αλλά οι περισσότεροι παρατηρητές της Fed περίμεναν ότι θα αποχωρούσε από την κεντρική τράπεζα τον Μάιο. Ωστόσο, αυτή η προοπτική ανατράπηκε από τις ειδήσεις αυτής της εβδομάδας σχετικά με τις κλητεύσεις.
Σε μια πρωτοφανή και αιχμηρή απάντησή του στις 11 Ιανουαρίου, ο Powell προχώρησε σε βιντεοσκοπημένη δήλωσή του όπου ανέφερε ότι οι κλητεύσεις σχετίζονταν με την κατάθεσή του τον Ιούνιο στο Κογκρέσο σχετικά με τις συνεχιζόμενες ανακαινίσεις της έδρας της Fed. Είπε επίσης ότι η κίνηση αυτή «πρέπει να εξεταστεί στο ευρύτερο πλαίσιο των απειλών και της συνεχιζόμενης πίεσης της κυβέρνησης». «Η απειλή ποινικών διώξεων είναι συνέπεια του γεγονότος ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ καθορίζει τα επιτόκια με βάση την καλύτερη εκτίμησή μας για το τι θα εξυπηρετήσει το κοινό, και όχι ακολουθώντας τις προτιμήσεις του προέδρου», δήλωσε ο Powell.
Αυτή η έντονη αντίδραση έδωσε τροφή στις εικασίες ότι ο Powell θα παραμείνει στο διοικητικό συμβούλιο.
Ο Powell ανέλαβε τη θέση του προέδρου της Fed το 2018, μετά από πρόταση του Trump. Η θητεία του ως διοικητής της Fed λήγει τον Ιανουάριο του 2028, δύο χρόνια αφότου λήγει η θητεία του ως πρόεδρος. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, εν τω μεταξύ, έχει δηλώσει ότι έχει ήδη επιλέξει τον υποψήφιο που θα αντικαταστήσει τον Powell στη θέση του προέδρου, αλλά δεν έχει αποκαλύψει ποιος είναι. Επικρατέστερος φαίνεται να είναι ο Kevin Hassett, διευθυντής του Εθνικού Οικονομικού Συμβουλίου, μαζί με τον πρώην διοικητή της Fed Kevin Warsh.
Ένα πιθανό σενάριο είναι ότι η Επιτροπή Νομισματικής Πολιτικής (FOMC) θα επιδιώξει να συνεργαστεί με όποιον διοριστεί πρόεδρος, αν και αυτό μπορεί να αλλάξει, δήλωσε ο Steven Kamin, ανώτερος ερευνητής στο American Enterprise Institute και πρώην διευθυντής τμήματος της Fed. «Υπάρχει το ενδεχόμενο, εάν ο νέος πρόεδρος ήταν αρκετά διχαστικός, μια συμμαχία μελών της FOMC να καταλήξει να κλίνει προς τον Powell», είπε.
Παράλληλα, οι νομικές κινήσεις του Υπ,. Δικαιοσύνης κατά της Fed αποτελούν ουσιαστική απειλή για τα σχέδια του Trump . Ο γερουσιαστής Thom Tillis, βασικό μέλος των Ρεπουμπλικάνων στην Επιτροπή Τραπεζικών Υποθέσεων που εξετάζει τους υποψηφίους της Fed, έχει δεσμευτεί να αντιταχθεί σε οποιαδήποτε επιλογή του Trump μέχρι να επιλυθεί το ζήτημα.
Αξιωματούχοι της κυβέρνησης και σύμμαχοι του Trump ανησυχούν επίσης ότι η τελευταία κλιμάκωση της έντασης θα μπορούσε να προκαλέσει αντιδράσεις σε πολλά από τα εν ενεργεία μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου και τους περιφερειακούς προέδρους της Fed, καθιστώντας πιο δύσκολο για τον νέο πρόεδρο να επιβάλει την πολιτική του.
Η επιρροή του Trump
Προς το παρόν, ο αντίκτυπος στη νομισματική πολιτική θεωρείται περιορισμένος. Τον περασμένο μήνα, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της Fed μείωσαν το βασικό επιτόκιο κατά ένα 25 μονάδες βάσης για τρίτη συνεχόμενη φορά, αφού το είχαν διατηρήσει σταθερό κατά το μεγαλύτερο μέρος του 2025. Αυτόν τον μήνα, επικαλούμενοι σημάδια σταθεροποίησης της αγοράς εργασίας στις ΗΠΑ, έδειξαν ότι είναι πιθανό να διατηρήσουν τα επιτόκια αμετάβλητα έως ότου έχουν περισσότερα στοιχεία για τον πληθωρισμό και την απασχόληση.
Εάν ο Powell αποφασίσει να παραμείνει στο Διοικητικό Συμβούλιο, η πιο άμεση συνέπεια θα είναι η καθυστέρηση του διορισμού ενός νέου μέλους στο επταμελές συμβούλιο από τον Trump.
Ο πρόεδρος έχει εκφράσει την επιθυμία να έχει την πλειοψηφία στο συμβούλιο, το οποίο έχει την εξουσία να λαμβάνει σημαντικές αποφάσεις σχετικά με το προσωπικό, τη ρύθμιση και άλλα θέματα της οργάνωσης. Η πλειοψηφία στο συμβούλιο θα μπορούσε επίσης να χρησιμοποιηθεί για την απομάκρυνση των επικεφαλής των περιφερειακών τραπεζών της Fed, οι οποίοι δεν διορίζονται από τον πρόεδρο.
«Αν η FOMC διστάζει να κάνει ό,τι θέλει ο πρόεδρος που όρισε ο Trump, και οι πρόεδροι (των περιφερειακών Fed) είναι το εμπόδιο, τότε θα αρχίσει ο πρόεδρος Trump να πιέζει το Διοικητικό Συμβούλιο να απολύσει έναν ή περισσότερους από τους προέδρους;» δήλωσε ο David Wessel, διευθυντής του Hutchins Center για τη Δημοσιονομική και Νομισματική Πολιτική στο Brookings Institution στην Ουάσιγκτον.
Ο Trump θα μπορούσε ακόμα να παραγκωνίσει τον Powell αν καταφέρει να απολύσει το μέλος του ΔΣ της Fed, Lisa Cook, με την κατηγορία της απάτης σε στεγαστικά δάνεια. Αυτό θα άνοιγε την πόρτα για την απόλυση οποιουδήποτε μέλους της Fed, συμπεριλαμβανομένου του Powell. Το Ανώτατο Δικαστήριο αναμένεται να εξετάσει την υπόθεση αυτή στις 21 Ιανουαρίου.
