Ένα ιδιαίτερα φιλόδοξο και άκρως απόρρητο σχέδιο, το οποίο φέρεται να εξέτασαν το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες με στόχο την αποσταθεροποίηση και τελικά την ανατροπή του καθεστώτος της Τεχεράνης, αποκαλύπτει δημοσίευμα της Telegraph.

Σύμφωνα με την εφημερίδα, στο επίκεντρο της σχεδιαζόμενης επιχείρησης βρισκόταν η ανάπτυξη χιλιάδων Κούρδων μαχητών από το Ιρακινό Κουρδιστάν προς το δυτικό Ιράν. Η επιχείρηση φέρεται να είχε ως στόχο τη δημιουργία ενός νέου εσωτερικού μετώπου, την ενίσχυση των κουρδικών οργανώσεων στο Ιράν και την πρόκληση μιας ευρύτερης εξέγερσης κατά της ισλαμικής κυβέρνησης.

Το σχέδιο αποδίδεται στη Μοσάντ, ενώ φέρεται να είχε συζητηθεί και με τη CIA. Ωστόσο, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, συνάντησε σοβαρές αντιδράσεις, με την Τουρκία και προσωπικά τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να αποτελούν έναν από τους βασικούς παράγοντες που εμπόδισαν την υλοποίησή του.

Η πρόταση Νετανιάχου στον Τραμπ

Η συγκεκριμένη ιδέα φέρεται να συζητήθηκε κατά τη συνάντηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου με τον Ντόναλντ Τραμπ, στις 11 Φεβρουαρίου, στην αίθουσα επιχειρήσεων του Λευκού Οίκου.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός φέρεται να υποστήριξε ότι οι συνθήκες που είχαν διαμορφωθεί στο Ιράν μπορούσαν να δημιουργήσουν μια μοναδική ευκαιρία για την ανατροπή του καθεστώτος. Όπως ανέφερε στην Telegraph Ισραηλινός αξιωματούχος που φέρεται να ήταν παρών στη συνάντηση, ο Νετανιάχου εκτίμησε ότι, εφόσον γίνονταν συγκεκριμένες κινήσεις, θα μπορούσαν να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ώστε ο ίδιος ο ιρανικός λαός να κινηθεί εναντίον της ηγεσίας της χώρας.

Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού ήταν η αξιοποίηση κουρδικών ένοπλων οργανώσεων. Χιλιάδες μαχητές θα περνούσαν από το βόρειο Ιράκ στο Ιράν και θα επιχειρούσαν να ανοίξουν ένα νέο μέτωπο στο εσωτερικό της χώρας, σε μια περίοδο κατά την οποία η Τεχεράνη δεχόταν έντονη στρατιωτική και πολιτική πίεση.

Η Τουρκία έθεσε «κόκκινη γραμμή»

Η προοπτική αυτή, ωστόσο, αντιμετώπισε ένα σημαντικό εμπόδιο: την αντίδραση της Άγκυρας.

Με βάση πηγές από το Ισραήλ και τον αραβικό κόσμο που επικαλείται η Telegraph, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν φέρεται να κατέστησε σαφές προς τον Τραμπ ότι η Τουρκία δεν θα αποδεχόταν μια εξέλιξη που θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία ανεξάρτητης κουρδικής οντότητας στην περιοχή.

Η θέση της Άγκυρας συνδέεται άμεσα με την πολυετή σύγκρουσή της με το PKK, αλλά και με τον διαχρονικό φόβο της τουρκικής ηγεσίας ότι η ενίσχυση κουρδικών ένοπλων οργανώσεων σε γειτονικές χώρες θα μπορούσε να ενισχύσει τις αποσχιστικές τάσεις στο εσωτερικό της Τουρκίας.

Ένα σενάριο στο οποίο χιλιάδες Κούρδοι μαχητές θα αποκτούσαν πρόσβαση σε σύγχρονο οπλισμό και θα δημιουργούσαν μια ισχυρή ένοπλη παρουσία κοντά στα τουρκικά σύνορα θεωρήθηκε από την Άγκυρα ιδιαίτερα επικίνδυνο.

Γιατί το Ισραήλ στράφηκε στους Κούρδους

Η επιλογή των Κούρδων δεν θεωρείται τυχαία. Το Ισραήλ διατηρεί εδώ και χρόνια σχέσεις με διάφορες κουρδικές δυνάμεις στην περιοχή και τους αντιμετωπίζει ως πιθανό αντίβαρο απέναντι σε εχθρικές προς το ίδιο δυνάμεις στη Μέση Ανατολή.

Οι Κούρδοι αποτελούν έναν από τους μεγαλύτερους λαούς χωρίς ανεξάρτητο κράτος, με σημαντικούς πληθυσμούς να ζουν στην Τουρκία, το Ιράν, το Ιράκ και τη Συρία.

Στο Ιράν, οι κουρδικές κοινότητες έχουν αντιμετωπίσει διαχρονικά ισχυρές πιέσεις και καταστολή, τόσο την περίοδο της μοναρχίας όσο και μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.

Σύμφωνα με την Telegraph, το υπό εξέταση σχέδιο προέβλεπε τη συμμετοχή μαχητών από έξι διαφορετικές κουρδικές οργανώσεις του Ιράν. Οι δυνάμεις αυτές θα περνούσαν στο ιρανικό έδαφος και θα αναλάμβαναν, μεταξύ άλλων, να ενισχύσουν με οπλισμό και υποστήριξη τις κουρδικές ομάδες που βρίσκονταν ήδη στο εσωτερικό της χώρας.

Η ημερομηνία της επιχείρησης και το «πράσινο φως»

Οι κουρδικές οργανώσεις φέρεται να είχαν προετοιμαστεί ακόμη και για την έναρξη της επιχείρησης στις 18 Μαρτίου, περιμένοντας την τελική έγκριση από την αμερικανική πλευρά.

Ο γενικός γραμματέας της κουρδικής οργάνωσης Khabat, Μπαμπασέιχ Χοσεϊνί, είχε υποστηρίξει σε δηλώσεις του στην Telegraph ότι η παρουσία των κουρδικών δυνάμεων στο έδαφος του Ιράν θα μπορούσε να επιταχύνει σημαντικά την αποδυνάμωση της κυβέρνησης της Τεχεράνης.

Ωστόσο, όσο πλησίαζε η κρίσιμη ημερομηνία, οι ίδιες οι κουρδικές οργανώσεις φέρεται να εξέφραζαν ολοένα μεγαλύτερες επιφυλάξεις. Δεν ζητούσαν μόνο στρατιωτική βοήθεια, αλλά και σαφείς πολιτικές εγγυήσεις για το τι θα ακολουθούσε σε περίπτωση επιτυχίας της επιχείρησης.

Τα ισραηλινά πλήγματα και ο διάδρομος προς το Ιράν

Παράλληλα με τις σχετικές συζητήσεις, το Ισραήλ εξαπέλυε επιθέσεις στη δυτική πλευρά του Ιράν, πλήττοντας μεταξύ άλλων στρατιωτικές εγκαταστάσεις, πυραυλικά συστήματα, αστυνομικές υποδομές, στελέχη του καθεστώτος και θέσεις της παραστρατιωτικής δύναμης Μπασίτζ.

Οι επιθέσεις αυτές ενίσχυσαν τις εκτιμήσεις ότι ενδεχομένως επιχειρούνταν η δημιουργία ενός ασφαλέστερου διαδρόμου για πιθανή κίνηση κουρδικών δυνάμεων από το βόρειο Ιράκ προς το Ιράν.

Στην Ουάσινγκτον, ωστόσο, το συγκεκριμένο σενάριο δεν φαίνεται να αντιμετωπίστηκε με τον ίδιο ενθουσιασμό.

Αμερικανοί αξιωματούχοι φέρεται να αξιολόγησαν αρκετές από τις προτάσεις που παρουσιάστηκαν μετά τη συνάντηση Τραμπ–Νετανιάχου, μεταξύ αυτών και το ενδεχόμενο κουρδικής χερσαίας εισβολής, ως υπερβολικά φιλόδοξες και δύσκολα εφαρμόσιμες.

Μάλιστα, σύμφωνα με πληροφορίες που αποδίδονται στους New York Times, όταν ο τότε διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ ενημέρωσε τον Τραμπ για τα σχετικά σενάρια, ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να τα χαρακτήρισε «φαιδρά».

Παρά τις επιφυλάξεις του, πάντως, ο Τραμπ δεν φέρεται να έκλεισε αμέσως την πόρτα στην επικοινωνία με τις κουρδικές πλευρές. Την 1η Μαρτίου είχε επαφές με Κούρδους ηγέτες, ενώ παράλληλα συνεχίζονταν οι προσπάθειες προσέγγισης παραγόντων που θα μπορούσαν να εκμεταλλευτούν ενδεχόμενη αποδυνάμωση της Τεχεράνης.

Οι διαρροές έφεραν το σχέδιο στο προσκήνιο

Η επιχείρηση, πάντως, άρχισε σταδιακά να χάνει έδαφος, ενώ πληροφορίες σχετικά με την προετοιμασία της έφτασαν στα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης.

Τον Μάρτιο, το Fox News μετέδωσε ότι είχε ήδη ξεκινήσει κουρδική επίθεση. Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Κάρολαϊν Λέβιτ, έσπευσε τότε να διευκρινίσει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν εξόπλιζαν τους Κούρδους για μια τέτοια επιχείρηση.

Την ίδια ώρα, ο Ερντογάν φέρεται να αύξανε την πίεση προς την Ουάσινγκτον, ζητώντας να εγκαταλειφθεί οποιοδήποτε σχέδιο θα μπορούσε να οδηγήσει σε ενίσχυση των κουρδικών ένοπλων οργανώσεων.

Ανάλογες ανησυχίες φέρεται να εξέφρασαν και χώρες του Κόλπου, οι οποίες προειδοποιούσαν ότι μια προσπάθεια εθνοτικής ή εδαφικής διάσπασης του Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει ένα πολύ ευρύτερο κύμα αποσταθεροποίησης στη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με την Telegraph, η εγκατάλειψη του σχεδίου προκάλεσε έντονη δυσαρέσκεια στο Ισραήλ. Στη συνέχεια, ο διευθυντής της Μοσάντ, Ρόμαν Γκόφμαν, φέρεται να απομάκρυνε δύο ανώτατα στελέχη της υπηρεσίας που είχαν συμμετάσχει στον σχεδιασμό της επιχείρησης για αλλαγή καθεστώτος.

Το σχέδιο επανήλθε στο τραπέζι τον Ιούλιο

Παρά την αποτυχία της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας, η ιδέα της αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν φαίνεται πως δεν εγκαταλείφθηκε οριστικά.

Κατά τη συνάντηση του Νετανιάχου με τον Τραμπ στον Λευκό Οίκο στις 28 Ιουλίου, το ζήτημα φέρεται να επανήλθε στη συζήτηση, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται η Telegraph.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός φέρεται να υποστήριξε εκ νέου ότι η ανατροπή της ιρανικής ηγεσίας εξακολουθεί να αποτελεί ρεαλιστικό ενδεχόμενο, εφόσον δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες.

Ο Τραμπ, ωστόσο, δεν φαίνεται να υιοθέτησε τη συγκεκριμένη προσέγγιση. Αντί για μια νέα στρατιωτική επιχείρηση με άμεσο στόχο την αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη, φέρεται να προτίμησε μια στρατηγική παρατεταμένης οικονομικής πίεσης, αποφεύγοντας μια κίνηση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη στρατιωτική και γεωπολιτική κλιμάκωση στην περιοχή.

Έτσι, σύμφωνα με το δημοσίευμα, η παρέμβαση της Τουρκίας, οι αμερικανικές επιφυλάξεις, οι αντιδράσεις των χωρών του Κόλπου και οι ίδιοι οι ενδοιασμοί των κουρδικών οργανώσεων συνέβαλαν στην αναστολή ενός σχεδίου που θα μπορούσε να μετατρέψει την κρίση στο Ιράν σε μια πολύ ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση.

Διαβάστε ακόμη: