Ο Γιώργος, ο ιδιοκτήτης ενός κοσμηματοπωλείου που βρέθηκε να έχει πάρει δάνειο 100.000 ευρώ το 2009, την ώρα που η κρίση βύθιζε τον τζίρο της επιχείρησής του, λέει στο Reuters πως «Έχω μια θηλειά στον λαιμό μου εδώ και 16 χρόνια. Είμαι εγκλωβισμένος».
Μετά την κατάρρευση του ελληνικού τραπεζικού κλάδου, το δάνειό του πέρασε από τράπεζα σε τράπεζα, πριν να καταλήξει σε έναν servicer, που απέρριψε το αίτημά του να το αποπληρώσει σε πιο προσιτές δόσεις.
Η διαμάχη μεταφέρθηκε στα δικαστήρια, όπου και εκκρεμεί, κολλημένη σε ένα σύστημα δικαιοσύνης που έχει να αντιμετωπίσει χιλιάδες παρόμοιες υποθέσεις. Εν τω μεταξύ, το χρέος του επιχειρηματία έχει διπλασιαστεί, λόγω των απλήρωτων τόκων.
«Δεν μπορώ να πάρω νέο δάνειο για να ξεπληρώσω το παλιό, για να επενδύσω στην επιχείρησή μου ή έστω να εκδώσω πιστωτική κάρτα», λέει.
Παρότι η ελληνική οικονομία έχει ανακάμψει και υπεραποδίδει έναντι της ευρωπαϊκής, ένα «βουνό» από τέτοια μη εξυπηρετούμενα δάνεια υπονομεύει σιωπηλά την πλήρη ανάκαμψη, καθώς υποψήφιοι ιδιοκτήτες δεν μπορούν να αγοράσουν σπίτια και επιχειρήσεις δεν μπορούν να πάρουν νέα δάνεια μέχρι να διευθετήσουν τα παλιά.
Ως αποτέλεσμα, 1,5 εκατομμύριο πολίτες, σχεδόν το ένα τέταρτο του ενήλικου πληθυσμού, εξακολουθούν να είναι αποκλεισμένοι από το τραπεζικό σύστημα, αναφέρει το Reuters επικαλούμενο στοιχεία της κυβέρνησης και των servicers. Σχεδόν οι μισοί από αυτούς είναι ιδιοκτήτες μικρών επιχειρήσεων.
Περίπου 75 δισεκατομμύρια ευρώ, σχεδόν το ένα τρίτο του ΑΕΠ της χώρας, είναι μπλοκαρισμένα λόγω νομικών διαφορών ή καθυστερήσεων στους διακανονισμούς από τους servicers.
«Μια οικονομία δεν μπορεί να αναπτυχθεί με βιώσιμο τρόπο εάν ένα τόσο μεγάλο μέρος της κοινωνίας δεν έχει πρόσβαση σε χρηματοδότηση, επενδυτικά μέσα, επιχειρηματικά δάνεια ή πιστωτικές κάρτες», λέει στο Reuters η Νανά Παπαδογεωργάκη, δικηγόρος που εκπροσωπεί δεκάδες ιδιοκτήτες μικρών επιχειρήσεων.
Το υπουργείο Δικαιοσύνης είπε στο πρακτορείο ότι μια πρόσφατη μεταρρύθμιση του αστικού κώδικα και η πρόσληψη 1.000 επιπλέον δικαστών έχει μειώσει σημαντικά τους χρόνους διεκπεραίωσης. Όπως ανέφερε, οι υποθέσεις χρειάζονται πλέον κατά μέσο όρο 315 ημέρες για να επιλυθούν, από 1.200 ημέρες πριν από δύο χρόνια. Τέτοια εκκρεμή δάνεια αναμένεται να διευθετηθούν έως το 2028, πρόσθεσε.
Ωστόσο, οι αξιωματούχοι και οι ειδικοί λένε ότι θα χρειαστούν τουλάχιστον πέντε χρόνια πριν οι servicers διευθετήσουν τα δάνεια.
«Εξακολουθούν να υπάρχουν τεράστιες καθυστερήσεις – όχι 700 ημέρες αλλά πολύ περισσότερες, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να φτάσουν έως και τις 1.000 ημέρες», δηλώνει η Παπαδογεωργάκη. Υπάρχουν υποθέσεις που θα εξεταστούν στα δικαστήρια το 2035, εξηγεί.
Το πρόβλημα έχει τις ρίζες του στο 2015, όταν η Ελλάδα, υπό την πίεση των δανειστών, δημιούργησε ένα νομικό πλαίσιο που επέτρεψε στις τράπεζες να μεταβιβάσουν πάνω από το 90% των επισφαλών δανείων τους, ή 110 δισεκατομμύρια ευρώ, σε εξειδικευμένες εταιρείες διαχείρισης πιστώσεων. Ωστόσο, η αγορά επισφαλών δανείων δεν άρχισε να λειτουργεί πριν να περάσουν πέντε χρόνια, εν μέρει λόγω διοικητικών καθυστερήσεων. Την εποχή της λιτότητας, οι servicers, που αναδιαρθρώνουν δάνεια και ρευστοποιούν εξασφαλίσεις σε ακίνητα, έγιναν στόχος της λαϊκής οργής. Με τον κίνδυνο να χάσουν τα σπίτια τους, πολλοί δανειολήπτες κατέφυγαν στα δικαστήρια.
Θεσμοί όπως το ΔΝΤ και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν κατ΄ επανάληψη ασκήσει κριτική στην Ελλάδα για τις καθυστερήσεις αυτές. Όμως οι servicers λένε ότι φταίει το σύστημα.
«Όταν η δραστηριότητα των διαχειριστών δανείων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από νομικές διαδικασίες και συχνά από ασυνεπείς και αντικρουόμενες αποφάσεις, το αποτέλεσμα επηρεάζεται σημαντικά», δήλωσε στο Reuters ο Σύνδεσμος Διαχειριστών Δανείων Ελλάδος.
Εν τω μεταξύ, οι ιδιοκτήτες επιχειρήσεων βουλιάζουν στα χρέη. «Θα πεθάνουμε χωρίς να αποπληρώσουμε ποτέ τα χρέη μας», δήλωσε ένας ιδιοκτήτης μικρού ξενοδοχείου στην Κρήτη, ο οποίος πήρε δάνειο περίπου 1,2 εκατομμυρίων ευρώ στις αρχές της δεκαετίας του 2000. «Ο servicer μας ζητά να πληρώσουμε 2 εκατομμύρια ευρώ τα επόμενα δύο χρόνια. Δεν μπορούμε ούτε ένα παλιό κλιματιστικό να αντικαταστήσουμε».
