Η ελληνική ναυτιλία εισέρχεται πλέον σε μία νέα εποχή χρηματοδότησης, καθώς το 2025 σηματοδότησε τη θεαματικότερη άνοδο τραπεζικής στήριξης της τελευταίας δεκαετίας. Τα στοιχεία της ετήσιας έκθεσης της Petrofin Research αποτυπώνουν όχι μόνο την ενίσχυση των χαρτοφυλακίων δανείων προς την ελληνόκτητη ναυτιλία, αλλά και μία συνολική αναδιάταξη καθώς οι ελληνικές τράπεζες να κατακτούν πλέον πρωταγωνιστικό ρόλο.
Το συνολικό ύψος των τραπεζικών χρηματοδοτήσεων προς την ελληνική ναυτιλία ανήλθε στα 59,7 δισ. δολάρια στο τέλος του 2025, καταγράφοντας ετήσια αύξηση 11,5% έναντι των 53,5 δισ. δολαρίων του 2024. Η επίδοση αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα αν ληφθεί υπόψη ότι μόλις δύο χρόνια νωρίτερα, το 2023, η αγορά βρισκόταν σε φάση συρρίκνωσης, με το συνολικό χαρτοφυλάκιο να υποχωρεί στα 50,9 δισ. δολάρια.
Η Ελληνική ναυτιλία και το γεωπολιτικό περιβάλλον
Παρά το δυσμενές γεωπολιτικό περιβάλλον, η ναυτιλία επέδειξε αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα. Οι αξίες των πλοίων και οι ναύλοι παρέμειναν σε υψηλά επίπεδα, υποστηριζόμενοι από την αύξηση των tonne-miles, τις μεγαλύτερες εμπορικές διαδρομές, τη χαμηλότερη αποδοτικότητα του παγκόσμιου στόλου και τις καθυστερήσεις στα λιμάνια. Η ελληνική ναυτιλία αξιοποίησε αυτή τη συγκυρία, ενισχύοντας τόσο τις παραγγελίες νέων πλοίων όσο και τη δραστηριότητα αγοραπωλησιών
Τα στοιχεία είναι χαρακτηριστικά. Το ελληνικό orderbook αυξήθηκε από 511 πλοία και 44,04 εκατ. dwt το 2024 σε 666 πλοία και 59,74 εκατ. dwt το 2025, ενώ το 2026, μέχρι την περίοδο καταγραφής, είχε ήδη φτάσει τα 816 πλοία και 76,30 εκατ. dwt. Παράλληλα, οι παραδόσεις νέων πλοίων αυξήθηκαν από 128 πλοία το 2024 σε 173 το 2025, ενώ οι αγορές second-hand πλοίων ενισχύθηκαν από 235 πλοία το 2024 σε 247 το 2025.
Η αυξημένη αβεβαιότητα λειτούργησε τελικά ως επιταχυντής χρηματοδοτικών αποφάσεων. Πολλοί Έλληνες πλοιοκτήτες έσπευσαν να «κλειδώσουν» χρηματοδότηση νωρίς, πριν οι συνθήκες επιδεινωθούν ή οι όροι δανεισμού γίνουν λιγότερο ευνοϊκοί. Αυτό δημιούργησε ισχυρή ζήτηση για τραπεζικό δανεισμό, κυρίως από ελληνικές τράπεζες, αλλά και για forward commitments που συνδέονται με νέα ναυπηγικά προγράμματα.
Η τραπεζική χρηματοδότηση
Σύμφωνα με την Petrofin Bank Research, η τραπεζική χρηματοδότηση της ελληνικής ναυτιλίας αυξήθηκε το 2025 κατά 11,5%, από 53,5 δισ. δολάρια στο τέλος του 2024 σε 59,7 δισ. δολάρια στο τέλος του 2025. Ο δείκτης Petrofin Index ανέβηκε από τις 324 στις 361 μονάδες, καταγράφοντας το υψηλότερο επίπεδο από το 2016.
Η επίδοση αυτή ακολουθεί την άνοδο 5% που είχε καταγραφεί το 2024, όταν η συνολική χρηματοδότηση είχε φτάσει τα 53,51 δισ. δολάρια από 50,89 δισ. δολάρια το 2023. Με άλλα λόγια, η διετία 2024-2025 σηματοδότησε την επιστροφή της τραπεζικής χρηματοδότησης της ελληνικής ναυτιλίας σε ισχυρή αναπτυξιακή τροχιά.
Οι ελληνικές τράπεζες ήταν οι αδιαμφισβήτητοι πρωταγωνιστές. Το 2025 κατέλαβαν τις τρεις πρώτες θέσεις μεταξύ όλων των χρηματοδοτών της ελληνικής ναυτιλίας, με την Εθνική Τράπεζα να περνά στην κορυφή, ακολουθούμενη από τη Eurobank και την Τράπεζα Πειραιώς. Η συνολική έκθεση των ελληνικών τραπεζών αυξήθηκε από 18,6 δισ. δολάρια το 2024 σε περίπου 25 δισ. δολάρια το 2025, δηλαδή κατά 34%.
Η Εθνική Τράπεζα κατέγραψε τη μεγαλύτερη ετήσια αύξηση, με άνοδο 52,73% του δανειακού ναυτιλιακού χαρτοφυλακίου, στα 6,47 δισ. δολάρια και μερίδιο αγοράς 10,81%. Ακολουθεί η Eurobank με δάνεια ύψους 6,20 δισ. δολαρίων, άνοδο 34,78% και μερίδιο 10,35%, ενώ στην τρίτη θέση βρίσκεται η Τράπεζα Πειραιώς με 6,07 δισ. δολάρια, άνοδο 35,79% και μερίδιο 10,14%.
Στην τέταρτη θέση βρίσκεται η πρώτη ξένη τράπεζα, η UBS, με 5,70 δισ. δολάρια, άνοδο 9,62% και μερίδιο 9,52%. Την πρώτη πεντάδα συμπληρώνει η Alpha Bank, με δανειακό χαρτοφυλάκιο προς την ελληνόκτητη ναυτιλία ύψους 4,60 δισ. δολαρίων, άνοδο 15,87% και μερίδιο 7,68%.
Επίσης, μεταξύ των ελληνικών τραπεζών που χρηματοδοτούν την ελληνόκτητη ναυτιλία περιλαμβάνονται ακόμη η Aegean Baltic, με δανειακό χαρτοφυλάκιο ύψους 0,52 δισ. δολαρίων, άνοδο 25,37% και μερίδιο 0,88%, καθώς και η Credia Bank, με 0,47 δισ. δολάρια, άνοδο 134,45% και μερίδιο 0,80%.
Οι λόγοι πίσω απο την εκρηκτική άνοδο
Οι λόγοι πίσω από αυτή την εκρηκτική άνοδο είναι πολλοί. Πρώτον, οι ελληνικές τράπεζες έχουν πλέον αποδείξει μακροχρόνια δέσμευση στη ναυτιλία και βαθιά γνώση του κλάδου. Αυτό ενισχύει την εμπιστοσύνη των πλοιοκτητών, ιδιαίτερα των μεσαίων και μικρότερων εταιρειών, που δίνουν μεγάλη σημασία στη σταθερή τραπεζική υποστήριξη σε όλους τους κύκλους της αγοράς.
Δεύτερον, η βελτίωση της πιστοληπτικής εικόνας της Ελλάδας και των ελληνικών τραπεζών επέτρεψε τη διάθεση πιο ανταγωνιστικών margins και fees. Οι ελληνικές τράπεζες μπόρεσαν να προσφέρουν μεγαλύτερες γραμμές χρηματοδότησης ανά πελάτη, τόσο για μεμονωμένα πλοία όσο και για στόλους, με ιδιαίτερη έμφαση στα newbuildings. Έτσι, οι Έλληνες πλοιοκτήτες δεν ήταν πλέον υποχρεωμένοι να στραφούν αποκλειστικά σε μεγάλες διεθνείς τράπεζες ή σε syndications, αλλά μπορούσαν να εξασφαλίσουν χρηματοδοτήσεις απευθείας από ελληνικά τραπεζικά ιδρύματα.
Τρίτον, οι ελληνικές τράπεζες αξιοποίησαν το ευρύτερο οικοσύστημα υπηρεσιών τους. Πέρα από τα ναυτιλιακά δάνεια, προσέφεραν προϊόντα συναλλάγματος, interest rate hedging, private banking, επενδυτικά προϊόντα, χρηματοδότηση ακινήτων, ξενοδοχειακό δανεισμό, καταθετικά προϊόντα και άλλες τραπεζικές υπηρεσίες. Αυτό αύξησε τη συνολική απόδοση κάθε πελάτη για τις τράπεζες και ενίσχυσε τη σχέση τους με τους Έλληνες πλοιοκτήτες.
Το 2025 ο αριθμός των τραπεζών που χρηματοδοτούν την ελληνική ναυτιλία μειώθηκε κατά δύο, κυρίως λόγω συγχωνεύσεων και εξαγορών, όπως η εξαγορά της AstroBank από την Alpha Bank και της Hellenic Bank από τη Eurobank. Η μείωση αυτή εντάσσεται σε μία ευρύτερη τάση συγκέντρωσης του κλάδου. Παρά τη μείωση των παικτών, οι μεγαλύτερες τράπεζες ενίσχυσαν περαιτέρω τη θέση τους: οι δέκα κορυφαίοι χρηματοδότες αύξησαν το συνολικό τους χαρτοφυλάκιο στα 41,91 δισ. δολάρια από 35,98 δισ. δολάρια το 2024, φτάνοντας μερίδιο αγοράς 70%.
Το επίτευγμα της Credia Bank
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πορεία των δανείων που συνδέονται με την βιωσιμότητα (sustainability-linked loans). Παρά την αβεβαιότητα γύρω από την πολιτική και τους στόχους του IMO για την πράσινη μετάβαση, η βιώσιμη χρηματοδότηση συνέχισε να αυξάνεται. Αυτό συνδέεται άμεσα με την επέκταση των ναυπηγικών προγραμμάτων και τη στροφή των Ελλήνων πλοιοκτητών στην ανανέωση στόλου. Τα νέα πλοία πρέπει να ανταποκρίνονται σε αυστηρότερα περιβαλλοντικά πρότυπα, γεγονός που καθιστά τη βιωσιμότητα βασικό κριτήριο πρόσβασης σε χρηματοδότηση.
Η Credia Bank, κατέγραψε το υψηλότερο ποσοστό sustainability-linked financing, με το 42,4% του ναυτιλιακού της χαρτοφυλακίου να συνδέεται με ESG κριτήρια.
Η Eurobank, η Εθνική Τράπεζα και η Alpha Bank εμφανίζουν επίσης αυξημένη δραστηριότητα στον τομέα αυτό, ενώ η Petrofin εκτιμά ότι τα sustainability-linked structures θα κυριαρχήσουν σταδιακά στο νέο ship finance model.
Οι προοπτικές για το 2026 και τα επόμενα χρόνια παραμένουν σύνθετες. Το νέο εμπορικό μοντέλο που προωθούν οι ΗΠΑ, βασισμένο σε δασμούς, διμερείς πιέσεις και συναλλακτικές διαπραγματεύσεις, δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για το διεθνές εμπόριο. Η προστατευτική πολιτική μπορεί να αυξήσει το κόστος, να τροφοδοτήσει τον πληθωρισμό και να μειώσει την αποτελεσματικότητα των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων.
Παράλληλα, η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή και ειδικά ο κίνδυνος παρατεταμένης κρίσης γύρω από το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσαν να προκαλέσουν απότομη αύξηση των τιμών ενέργειας. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η παγκόσμια οικονομία θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με επιβράδυνση ή ακόμη και ύφεση, επηρεάζοντας τελικά και τους όγκους του διεθνούς εμπορίου.
Παρά τους κινδύνους, η Petrofin εκτιμά ότι οι ελληνικές τράπεζες θα παραμείνουν ο βασικός πρωταγωνιστής του ελληνικού ship finance τα επόμενα χρόνια. Η βελτίωση των πιστοληπτικών αξιολογήσεων, η ισχύς της ελληνικής ναυτιλίας και οι στενές σχέσεις με τους πλοιοκτήτες δημιουργούν ένα ευνοϊκό πλαίσιο για περαιτέρω ανάπτυξη.
