Δεν είχε φωτογραφίες, βίντεο, social media ή διαφημίσεις – Μια λιτή σελίδα σε έναν υπολογιστή στο CERN έγινε η αρχή ενός ψηφιακού κόσμου με δισεκατομμύρια ιστοσελίδες
Αν ανοίξει κανείς σήμερα την πρώτη ιστοσελίδα στην ιστορία του World Wide Web, πιθανότατα θα χρειαστεί μερικά δευτερόλεπτα για να συνειδητοποιήσει τι ακριβώς βλέπει.
Λευκό φόντο. Μαύρα γράμματα. Μερικοί μπλε σύνδεσμοι. Τίποτε άλλο.
Δεν υπάρχουν φωτογραφίες. Δεν υπάρχουν βίντεο που ξεκινούν αυτόματα, αναδυόμενα παράθυρα, ειδοποιήσεις, banners, cookies, διαφημίσεις ή κουμπιά για like και share.
Κι όμως, αυτή η σχεδόν γυμνή σελίδα βρίσκεται στην αφετηρία μιας από τις μεγαλύτερες τεχνολογικές και κοινωνικές αλλαγές της σύγχρονης ιστορίας.
Η διεύθυνση info.cern.ch συνδέεται με το πρώτο website του κόσμου, το οποίο δημιούργησε ο Βρετανός επιστήμονας Tim Berners-Lee στο CERN.
Στις 6 Αυγούστου 1991 το World Wide Web έκανε ένα αποφασιστικό βήμα έξω από τα όρια του CERN, καθώς η πληροφορία για το νέο σύστημα και την πρώτη ιστοσελίδα έγινε διαθέσιμη ευρύτερα στην κοινότητα του Internet.
Τριάντα πέντε χρόνια αργότερα, εκείνη η πρώτη σελίδα εξακολουθεί να υπάρχει.
Και η αντίθεση με τον σημερινό ψηφιακό κόσμο είναι σχεδόν ποιητική.
Όλα άρχισαν από ένα πολύ πρακτικό πρόβλημα
Ο Tim Berners-Lee δεν ξεκίνησε με το μεγαλόπνοο σχέδιο να δημιουργήσει έναν κόσμο όπου δισεκατομμύρια άνθρωποι θα αγόραζαν προϊόντα, θα έβλεπαν ταινίες, θα ερωτεύονταν, θα εργάζονταν, θα διάβαζαν ειδήσεις και θα συνομιλούσαν μέσα από οθόνες.
Ήθελε να λύσει ένα πρόβλημα.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1980 εργαζόταν στο CERN, το μεγάλο ευρωπαϊκό ερευνητικό κέντρο κοντά στη Γενεύη, όπου επιστήμονες από διαφορετικές χώρες χρησιμοποιούσαν διαφορετικά συστήματα υπολογιστών και αντάλλασσαν τεράστιες ποσότητες πληροφοριών.
Η αναζήτηση και η διασύνδεση αυτών των πληροφοριών δεν ήταν εύκολη.
Το 1989 ο Berners-Lee πρότεινε ένα σύστημα στο οποίο διαφορετικά έγγραφα θα μπορούσαν να συνδέονται μεταξύ τους μέσω υπερσυνδέσμων.
Ένα κλικ θα μπορούσε να οδηγεί από μια πληροφορία σε μια άλλη.
Σήμερα ακούγεται αυτονόητο.
Τότε ήταν επαναστατικό.
Τρεις ιδέες που εξακολουθούν να βρίσκονται παντού
Από εκείνη τη δουλειά γεννήθηκαν βασικά εργαλεία που εξακολουθούν να αποτελούν θεμέλια του Web.
Η HTML, η γλώσσα με την οποία δομούνται οι ιστοσελίδες.
Το HTTP, το πρωτόκολλο που επιτρέπει τη μεταφορά πληροφοριών μεταξύ web server και browser.
Και το URL, η διεύθυνση που μας επιτρέπει να εντοπίζουμε μια συγκεκριμένη πηγή στο Web.
Τρεις όροι που για τον μέσο χρήστη μπορεί να παραμένουν κρυμμένοι πίσω από την οθόνη, αλλά βρίσκονται στην καρδιά της διαδικτυακής εμπειρίας εδώ και δεκαετίες.
Και όλα αυτά ξεκίνησαν σε έναν υπολογιστή που σήμερα θα έμοιαζε περισσότερο με μουσειακό έκθεμα.
Ο υπολογιστής που δεν έπρεπε να κλείσει ποτέ
Η πρώτη ιστοσελίδα φιλοξενήθηκε στον υπολογιστή NeXT του Berners-Lee στο CERN.
Το μηχάνημα είχε έναν ιστορικό διπλό ρόλο: χρησιμοποιήθηκε ως ο πρώτος web server, φιλοξενώντας το νέο σύστημα που βρισκόταν ακόμη στα πρώτα του βήματα.
Πάνω του υπήρχε μάλιστα μια χειρόγραφη προειδοποίηση προς τους συναδέλφους του.
Το μηχάνημα ήταν server. Δεν έπρεπε να το κλείσουν.
Σήμερα ολόκληρος ο πλανήτης βασίζεται σε τεράστια data centers με χιλιάδες servers, εφεδρικά συστήματα, αδιάλειπτη τροφοδοσία και σύνθετες υποδομές.
Στην αρχή, όμως, ένα κομμάτι του μέλλοντος του Web εξαρτιόταν κυριολεκτικά από το να μη βρεθεί κάποιος να πατήσει κατά λάθος το κουμπί «off».
Τι έγραφε το πρώτο website
Το περιεχόμενό του ήταν σχεδόν αυστηρά χρηστικό.
Η σελίδα εξηγούσε τι ήταν το World Wide Web, πώς λειτουργούσε το νέο σύστημα, πώς μπορούσε κάποιος να δημιουργήσει έναν server και πώς μπορούσε να κατασκευάσει τη δική του ιστοσελίδα.
Δεν είχε δημιουργηθεί για να πουλήσει κάτι.
Δεν ζητούσε εγγραφή.
Δεν προσπαθούσε να κρατήσει τον επισκέπτη περισσότερο χρόνο στην οθόνη.
Δεν υπήρχε αλγόριθμος που να αποφασίζει τι θα δει στη συνέχεια.
Υπήρχε μόνο πληροφορία και σύνδεσμοι προς περισσότερη πληροφορία.
Αυτό ήταν το Web στην πιο καθαρή και πρωτόγονη μορφή του.
Το 1991 υπήρχε ουσιαστικά ένας μικροσκοπικός ψηφιακός κόσμος
Η ανάπτυξη στην αρχή ήταν αργή.
Το Web παρέμενε υπόθεση μιας μικρής κοινότητας επιστημόνων και ανθρώπων με τεχνικές γνώσεις.
Σύντομα άρχισαν να εμφανίζονται και άλλοι web servers και ιστοσελίδες σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα.
Ανάμεσα στους πρωτοπόρους βρέθηκε το SLAC, το Stanford Linear Accelerator Center στις Ηνωμένες Πολιτείες, το οποίο αξιοποίησε το Web για πρόσβαση σε επιστημονικές πληροφορίες.
Ακολούθησαν το NCSA, πανεπιστήμια και ερευνητικά εργαστήρια στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη.
Ακόμη, όμως, το Web δεν ήταν κάτι που ο μέσος άνθρωπος μπορούσε να φανταστεί ότι σύντομα θα έμπαινε στο σπίτι του.
Η απόφαση που άλλαξε τα πάντα
Μία από τις σημαντικότερες στιγμές στην ιστορία του Web ήρθε το 1993.
Το CERN κατέστησε την τεχνολογία του World Wide Web διαθέσιμη σε όλους χωρίς δικαιώματα εκμετάλλευσης.
Η σημασία αυτής της απόφασης είναι δύσκολο να υπερεκτιμηθεί.
Το Web μπορούσε πλέον να αναπτυχθεί ως ένα ανοιχτό σύστημα, χωρίς κάποιος να πρέπει να πληρώνει άδεια για να δημιουργήσει τη δική του γωνιά μέσα σε αυτό.
Η πόρτα είχε ανοίξει.
Και από εκεί και πέρα, το πλήθος άρχισε να περνά.
Και μετά ήρθε ο Mosaic
Το 1993 εμφανίστηκε και ένας browser που βοήθησε καθοριστικά στην εξάπλωση του Web: ο Mosaic, ο οποίος αναπτύχθηκε στο National Center for Supercomputing Applications.
Μέχρι τότε η διαδικτυακή εμπειρία απευθυνόταν κυρίως σε ανθρώπους εξοικειωμένους με την τεχνολογία.
Ο Mosaic έκανε την πλοήγηση πολύ πιο φιλική και έφερε κείμενο και εικόνες στην ίδια οθόνη με τρόπο που έδειχνε προς το μέλλον.
Ξαφνικά το Web δεν έμοιαζε μόνο με ένα εργαλείο για επιστήμονες.
Μπορούσε να γίνει κάτι για όλους.
Από τους καταλόγους ιστοσελίδων στο ηλεκτρονικό εμπόριο
Στα μέσα της δεκαετίας του 1990 άρχισε η πραγματική έκρηξη.
Η Yahoo ξεκίνησε ως ένας κατάλογος που βοηθούσε τους χρήστες να βρουν τον δρόμο τους μέσα σε έναν ψηφιακό κόσμο που μεγάλωνε γρήγορα.
Η Amazon ιδρύθηκε το 1994 και ξεκίνησε τη δραστηριότητά της ως ηλεκτρονικό βιβλιοπωλείο, προτού εξελιχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους επιχειρηματικούς ομίλους του πλανήτη.
Η IMDb, με ρίζες που φτάνουν ακόμη νωρίτερα, εξελίχθηκε σε μια από τις πιο αναγνωρίσιμες διαδικτυακές βάσεις δεδομένων για τον κινηματογράφο.
Το Web είχε αρχίσει να αποκτά εμπορική αξία.
Και μαζί με αυτήν ήρθαν οι πρώτες μεγάλες διαδικτυακές επιχειρήσεις, οι μηχανές αναζήτησης, οι διαφημίσεις και μια ολοκαίνουργια οικονομία.
Όταν «μπαίναμε στο Internet»
Για όσους έζησαν τη δεκαετία του 1990, το Internet δεν ήταν ακόμη κάτι που υπήρχε παντού.
«Έμπαινες» στο Internet. Και μετά… έβγαινες.
Το modem έκανε εκείνον τον αλησμόνητο ηλεκτρονικό θόρυβο μέχρι να πραγματοποιηθεί η σύνδεση.
Η τηλεφωνική γραμμή καταλαμβανόταν.
Οι φωτογραφίες εμφανίζονταν στην οθόνη κομμάτι κομμάτι.
Ένα αρχείο που σήμερα θα κατέβαινε σχεδόν ακαριαία μπορούσε να απαιτήσει αρκετά λεπτά υπομονής.
Και αν κάποιος σήκωνε το τηλέφωνο την ακατάλληλη στιγμή, η ψηφιακή περιπέτεια μπορούσε να τελειώσει απότομα.
Ακούγεται σαν προϊστορία.
Ήταν πριν από μόλις τρεις δεκαετίες.
Από το Google στα social media
Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 εμφανίστηκε η Google και η αναζήτηση πληροφοριών στο συνεχώς διογκούμενο Web άλλαξε δραστικά.
Ύστερα ήρθαν τα blogs, τα κοινωνικά δίκτυα, οι πλατφόρμες βίντεο και οι υπηρεσίες streaming.
Το Internet σταμάτησε σταδιακά να είναι ένας προορισμός στον οποίο «μπαίναμε».
Έγινε το περιβάλλον μέσα στο οποίο περνά μεγάλο μέρος της καθημερινότητάς μας.
Το κινητό μετέφερε το Web από το γραφείο στην τσέπη μας.
Οι αγορές μεταφέρθηκαν στην οθόνη.
Οι χάρτες μπήκαν στο τηλέφωνο.
Οι εφημερίδες μετακινήθηκαν στο ψηφιακό περιβάλλον.
Η μουσική και οι ταινίες άφησαν τα φυσικά μέσα.
Οι παρέες απέκτησαν ομαδικές συνομιλίες και οι προσωπικές φωτογραφίες έγιναν δημόσιο περιεχόμενο.
Και τώρα η εποχή της τεχνητής νοημοσύνης
Τριάντα πέντε χρόνια μετά την πρώτη δημόσια εμφάνιση του Web, βρισκόμαστε ήδη μπροστά στην επόμενη μεγάλη αλλαγή.
Η τεχνητή νοημοσύνη αρχίζει να μεταβάλλει τον τρόπο με τον οποίο αναζητούμε, δημιουργούμε και επεξεργαζόμαστε πληροφορίες.
Για δεκαετίες η βασική κίνηση του Web ήταν απλή: πληκτρολογούσαμε κάτι και ακολουθούσαμε συνδέσμους.
Τώρα μπορούμε να θέσουμε μια ερώτηση και να ζητήσουμε από ένα σύστημα να συνθέσει την πληροφορία, να γράψει κείμενο, να δημιουργήσει εικόνα ή να επεξεργαστεί δεδομένα.
Το πού θα οδηγήσει αυτή η αλλαγή δεν είναι ακόμη ξεκάθαρο.
Κάτι ανάλογο, βέβαια, ίσχυε και το 1991.
Ελάχιστοι μπορούσαν να φανταστούν τι θα ακολουθούσε.
Internet και World Wide Web δεν είναι το ίδιο πράγμα
Υπάρχει μια μικρή αλλά σημαντική ιστορική λεπτομέρεια.
Τα 35 χρόνια δεν είναι τα γενέθλια του Internet.
Το Internet προϋπήρχε για χρόνια ως δίκτυο που συνέδεε υπολογιστές και άλλα δίκτυα.
Αυτό που δημιούργησε ο Tim Berners-Lee ήταν το World Wide Web, ένας τρόπος οργάνωσης και πρόσβασης σε πληροφορίες μέσω ιστοσελίδων και υπερσυνδέσμων πάνω στην υποδομή του Internet.
Με μια απλή εικόνα, το Internet είναι το δίκτυο των δρόμων.
Το Web είναι ένας από τους σημαντικότερους κόσμους που χτίστηκαν πάνω σε αυτούς.
Στην καθημερινή γλώσσα οι δύο όροι συχνά χρησιμοποιούνται σαν να σημαίνουν το ίδιο πράγμα, ιστορικά και τεχνολογικά όμως η διαφορά έχει σημασία.
Η πιο σημαντική ιστοσελίδα δεν έχει τίποτα εντυπωσιακό
Σήμερα ένα website μπορεί να αναγνωρίζει τον χρήστη, να προσαρμόζει το περιεχόμενο στις προτιμήσεις του, να παίζει βίντεο υψηλής ανάλυσης, να πραγματοποιεί συναλλαγές εκατομμυρίων και να εξυπηρετεί ταυτόχρονα ανθρώπους από κάθε γωνιά του πλανήτη.
Μπροστά σε όλα αυτά, η πρώτη σελίδα του CERN μοιάζει σχεδόν εύθραυστη.
Κι όμως, αυτή είναι η γοητεία της.
Δεν προσπαθεί να σου πουλήσει τίποτα. Δεν ζητά το email σου. Δεν σε παρακολουθεί για να μάθει τι σου αρέσει. Δεν σου προτείνει τι να διαβάσεις μετά.
Απλώς εξηγεί μια ιδέα.
Μια ιδέα που ξεκίνησε ως λύση για να ανταλλάσσουν καλύτερα πληροφορίες μερικοί επιστήμονες και τελικά άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο δισεκατομμύρια άνθρωποι επικοινωνούν, εργάζονται, ενημερώνονται, ψυχαγωγούνται και καταναλώνουν.
Από μία σελίδα σε έναν δεύτερο κόσμο
Τριάντα πέντε χρόνια είναι ελάχιστος χρόνος στην ανθρώπινη ιστορία.
Για την τεχνολογία, όμως, ήταν αρκετός για να συμβεί κάτι πρωτοφανές.
Από έναν υπολογιστή NeXT σε ένα εργαστήριο του CERN φτάσαμε στα smartphones.
Από το απλό HTML στις εφαρμογές και το streaming.
Από τους πρώτους υπερσυνδέσμους στα social media.
Από μια χούφτα επιστημονικές σελίδες σε έναν ψηφιακό κόσμο ασύλληπτου μεγέθους.
Και από μια χειρόγραφη σημείωση που προειδοποιούσε «μην κλείσετε αυτόν τον υπολογιστή», φτάσαμε σε μια εποχή στην οποία το να κλείσει το Internet, έστω και για λίγες ώρες, θα μπορούσε να παραλύσει κομμάτια της παγκόσμιας οικονομίας.
Η πρώτη ιστοσελίδα βρίσκεται ακόμη εκεί.
Λιτή, σχεδόν αθώα και εντυπωσιακά μικρή.
Σαν μια παλιά ασπρόμαυρη φωτογραφία από την παιδική ηλικία ενός κόσμου στον οποίο σήμερα ζούμε όλοι.
Διαβάστε ακόμη:
- Ο ΣΥΡΙΖΑ αναζητά συμμαχίες και ετοιμάζει σκληρή αντεπίθεση στην ΕΛ.Α.Σ
- Το λάθος που κάνουν οι περισσότεροι με το κομμένο καρπούζι
- Mr Jones x Rocky Beeson: Το σατιρικό ρολόι που μετατρέπει την αναμονή σε τέχνη
- ΑΑΔΕ: 12.000 ειδοποιητήρια σε όσους δηλώνουν λίγα και ξοδεύουν πολλά – Ποιες δαπάνες «χτυπούν καμπανάκι»
