Περισσότερα από 9 δισ. ευρώ υπολογίζεται ότι θα εισρεύσουν συνολικά στα δημόσια ταμεία κατά την τετραετία 2024-2027 από τα μέτρα καταπολέμησης της φοροδιαφυγής, με την ενίσχυση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και των ψηφιακών ελέγχων να αποδίδει ολοένα μεγαλύτερα ποσά.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία και τις εκτιμήσεις για την επόμενη περίοδο, τα πρόσθετα έσοδα αναμένεται να διαμορφωθούν συνολικά στα 9,16 δισ. ευρώ, καθώς οι παρεμβάσεις που εφαρμόζονται στην αγορά διευρύνουν τη φορολογική βάση και περιορίζουν τις συναλλαγές που δεν δηλώνονται.
Το ποσό αφορά τόσο έσοδα που έχουν ήδη καταγραφεί όσο και προβλέψεις για το 2026 και το 2027. Δεν πρόκειται, επομένως, για χρήματα που έχουν εισπραχθεί στο σύνολό τους μέχρι σήμερα.
Η αύξηση των εισπράξεων συνδέεται κυρίως με τη διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με τα POS, την ηλεκτρονική διαβίβαση παραστατικών στην ΑΑΔΕ, τις διασταυρώσεις στοιχείων και τη σταδιακή επέκταση της ψηφιακής κάρτας εργασίας.
Από 1,76 δισ. ευρώ το 2024 στα 2,7 δισ. το 2027
Η εξέλιξη των εσόδων αποτυπώνει την ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου κατά την τελευταία διετία, αλλά και τις προσδοκίες για τα επόμενα χρόνια.
Το 2024 τα πρόσθετα έσοδα που αποδίδονται στον περιορισμό της φοροδιαφυγής υπολογίστηκαν σε 1,76 δισ. ευρώ.
Το 2025 αυξήθηκαν στα 2,2 δισ. ευρώ, με τη μεγαλύτερη συμβολή να προέρχεται από την πλήρη λειτουργία των ηλεκτρονικών συστημάτων που συνδέουν τις ταμειακές μηχανές με τα POS και την πλατφόρμα myDATA.
Για το 2026 προβλέπεται περαιτέρω άνοδος στα 2,5 δισ. ευρώ, ενώ το 2027 το αντίστοιχο ποσό εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 2,7 δισ. ευρώ.
| Έτος | Πρόσθετα έσοδα |
|---|---|
| 2024 | 1,76 δισ. € |
| 2025 | 2,20 δισ. € |
| 2026 (εκτίμηση) | 2,50 δισ. € |
| 2027 (πρόβλεψη) | 2,70 δισ. € |
| Σύνολο τετραετίας | 9,16 δισ. € |
Η αύξηση από το 2024 έως το 2025 ανήλθε περίπου στα 400 εκατ. ευρώ, ενώ νέα ενίσχυση κατά 300 εκατ. ευρώ προβλέπεται για το 2026.
Για το 2027, η περαιτέρω βελτίωση αποδίδεται κυρίως στην επέκταση της ψηφιακής κάρτας εργασίας και στον αποτελεσματικότερο εντοπισμό της αδήλωτης δραστηριότητας.
Τα POS και το myDATA άλλαξαν τον τρόπο των ελέγχων
Καθοριστικό ρόλο στην αύξηση των εισπράξεων έχει η υποχρεωτική διασύνδεση των POS με τις ταμειακές μηχανές.
Το σύστημα περιορίζει τις δυνατότητες απόκρυψης συναλλαγών, καθώς η ηλεκτρονική πληρωμή συνδέεται με την έκδοση του αντίστοιχου φορολογικού παραστατικού.
Παράλληλα, η πλατφόρμα myDATA δίνει στην ΑΑΔΕ τη δυνατότητα να συγκεντρώνει και να διασταυρώνει στοιχεία από την οικονομική δραστηριότητα των επιχειρήσεων.
Έτσι, η φορολογική διοίκηση μπορεί να εντοπίζει ευκολότερα αποκλίσεις μεταξύ δηλωμένων εσόδων, παραστατικών και συναλλαγών.
Σημαντική παραμένει και η συμβολή των επιτόπιων ελέγχων, μέσω των οποίων διαπιστώνεται εάν τα ηλεκτρονικά συστήματα χρησιμοποιούνται σωστά και εάν οι επιχειρήσεις συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις τους.
Στην ίδια κατεύθυνση λειτουργούν η επέκταση των ηλεκτρονικών πληρωμών, η χρήση του IRIS και η ηλεκτρονική τιμολόγηση.
Πάνω από 500 εκατ. ευρώ από τη φορολόγηση των επαγγελματιών
Στα μέτρα που έχουν συμβάλει στην αύξηση των δημόσιων εσόδων περιλαμβάνεται και ο τεκμαρτός τρόπος προσδιορισμού του φορολογητέου εισοδήματος των ελεύθερων επαγγελματιών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του οικονομικού ρεπορτάζ, η συγκεκριμένη παρέμβαση έχει αποφέρει περισσότερα από 500 εκατ. ευρώ.
Η εφαρμογή του συστήματος συνδέεται με την προσπάθεια περιορισμού των περιπτώσεων στις οποίες δηλώνονταν ιδιαίτερα χαμηλά εισοδήματα σε σχέση με τα χαρακτηριστικά και τη δραστηριότητα μιας επιχείρησης.
Το μέτρο, πάντως, έχει προκαλέσει αντιδράσεις από επαγγελματικούς φορείς, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι η χρήση τεκμαρτών κριτηρίων δεν αντανακλά πάντοτε την πραγματική οικονομική κατάσταση κάθε επαγγελματία.
Από 24% στο 9% το κενό ΦΠΑ στην Ελλάδα
Μία από τις σημαντικότερες μεταβολές καταγράφεται στον λεγόμενο δείκτη κενού ΦΠΑ.
Πρόκειται για τη διαφορά ανάμεσα στα έσοδα από τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας που θα έπρεπε θεωρητικά να εισπράττει το κράτος και στα ποσά που τελικά καταλήγουν στα δημόσια ταμεία.
Η διαφορά αυτή συνδέεται κυρίως με τη φοροδιαφυγή, αλλά επηρεάζεται επίσης από πτωχεύσεις, διοικητικά λάθη και άλλες αιτίες μη είσπραξης.
Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ελλάδα έχει περιορίσει σημαντικά το συγκεκριμένο ποσοστό τα τελευταία χρόνια.
Το 2019 το κενό ΦΠΑ ανερχόταν στο 24%. Το 2022 υποχώρησε στο 12,4%, το 2023 στο 11,4%, ενώ για το 2024 εκτιμάται στο 9%.
Πρόκειται για μείωση κατά 15 ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε πέντε χρόνια, η οποία φέρνει την Ελλάδα πλησιέστερα στον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η εξέλιξη σημαίνει ότι μεγαλύτερο μέρος του ΦΠΑ που αντιστοιχεί στις οικονομικές συναλλαγές εισπράττεται πλέον από το κράτος.
Ποια μέτρα καθυστερούν και πού χάνονται πρόσθετα έσοδα
Παρά τη βελτίωση των εισπράξεων, υπάρχουν παρεμβάσεις που δεν έχουν ακόμη εφαρμοστεί στον βαθμό που είχε αρχικά προγραμματιστεί.
Μεταξύ αυτών είναι η επέκταση του ψηφιακού πελατολογίου και του ψηφιακού δελτίου αποστολής, καθώς και η διασύνδεση των POS με τις αντλίες καυσίμων.
Εκκρεμότητες καταγράφονται επίσης στην εφαρμογή της υποχρεωτικής καταβολής των ενοικίων μέσω του τραπεζικού συστήματος.
Οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις έχουν ανακοινωθεί επανειλημμένα, ωστόσο η πλήρης ενεργοποίησή τους έχει μετατεθεί.
Η καθυστέρηση περιορίζει τις δυνατότητες της φορολογικής διοίκησης να παρακολουθεί αποτελεσματικότερα συγκεκριμένες δραστηριότητες και να πραγματοποιεί στοχευμένες διασταυρώσεις.
Επομένως, τα πρόσθετα έσοδα θα μπορούσαν να είναι υψηλότερα εφόσον το σύνολο των προγραμματισμένων μέτρων είχε τεθεί εγκαίρως σε λειτουργία.
Το δημοσιονομικό όφελος και η επόμενη ημέρα
Η ενίσχυση των εσόδων από την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής δημιουργεί πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο, χωρίς να απαιτείται αντίστοιχη αύξηση των φορολογικών συντελεστών.
Ο περιορισμός της αδήλωτης οικονομικής δραστηριότητας αποτελεί επίσης παράγοντα ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων, καθώς μειώνει το πλεονέκτημα όσων αποκρύπτουν συναλλαγές έναντι εκείνων που τηρούν τις φορολογικές τους υποχρεώσεις.
Το στοίχημα της επόμενης περιόδου είναι να διατηρηθεί η αυξητική πορεία των εισπράξεων, να ολοκληρωθούν οι εκκρεμείς ψηφιακές παρεμβάσεις και να μειωθεί περαιτέρω το κενό ΦΠΑ.
Με βάση τις σημερινές εκτιμήσεις, η τετραετία 2024-2027 θα μπορούσε να αποφέρει συνολικά 9,16 δισ. ευρώ επιπλέον στα δημόσια ταμεία από την ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης.
Ένα σημαντικό μέρος αυτών των χρημάτων έχει ήδη εισπραχθεί. Η επίτευξη του συνολικού στόχου, ωστόσο, θα κριθεί από τις πραγματικές εισπράξεις του 2026 και την εφαρμογή των μέτρων που προγραμματίζονται για το 2027.
