Νέοι κανόνες από την Ευρωπαϊκή Ένωση για τις άδειες οδήγησης, τις ανανεώσεις και το ψηφιακό δίπλωμα. Τι ισχύει για τους οδηγούς κάτω των 65 ετών, τι αλλάζει μετά τα 65 και τα 80 και ποια είναι η προθεσμία για τα παλιά χάρτινα διπλώματα.
Μετά τις αλλαγές στις αστυνομικές ταυτότητες, στο επίκεντρο μπαίνουν και τα διπλώματα οδήγησης, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά στον εκσυγχρονισμό των αδειών, με νέους κανόνες για τη διάρκεια ισχύος τους, την ανανέωση και την ψηφιακή τους μορφή.
Οι αλλαγές αφορούν εκατομμύρια οδηγούς σε ολόκληρη την Ευρώπη, μεταξύ των οποίων και τους Έλληνες κατόχους αδειών οδήγησης.
Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική διευκρίνιση: δεν υποχρεούνται όλοι οι οδηγοί να αλλάξουν αμέσως το δίπλωμά τους, ούτε προβλέπεται γενική ανανέωση κάθε πέντε ή δέκα χρόνια για όλους.
Η νέα ευρωπαϊκή οδηγία θεσπίζει ένα κοινό πλαίσιο, το οποίο θα εφαρμοστεί σταδιακά, ενώ στην Ελλάδα εξακολουθούν να ισχύουν συγκεκριμένες προθεσμίες ανάλογα με την ηλικία και την κατηγορία του διπλώματος.
Πότε πρέπει να αλλάξουν τα παλιά χάρτινα διπλώματα
Η σημαντικότερη ημερομηνία για όσους εξακολουθούν να χρησιμοποιούν το παλαιού τύπου, χάρτινο δίπλωμα οδήγησης είναι η 19η Ιανουαρίου 2033.
Μέχρι τότε προβλέπεται να έχουν αντικατασταθεί οι παλιές άδειες με τα νεότερα ευρωπαϊκού τύπου διπλώματα, σε μορφή πλαστικής κάρτας.
Αυτό σημαίνει ότι οι οδηγοί που διαθέτουν ακόμη το γνωστό ροζ χάρτινο δίπλωμα θα πρέπει να φροντίσουν για την αντικατάστασή του εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας.
Δεν χρειάζεται, πάντως, να περιμένουν μέχρι το 2033. Η αντικατάσταση μπορεί να πραγματοποιηθεί νωρίτερα, μέσω της προβλεπόμενης διοικητικής διαδικασίας.
Εάν στο μεταξύ λήγει η ισχύς της άδειας λόγω ηλικίας ή άλλου περιορισμού, ο οδηγός πρέπει να ακολουθήσει την κανονική διαδικασία ανανέωσης, χωρίς να περιμένει την τελική προθεσμία αντικατάστασης.
Κάθε πότε ανανεώνονται σήμερα τα διπλώματα στην Ελλάδα
Με βάση τους σημερινούς κανόνες, η διάρκεια ισχύος εξαρτάται από την κατηγορία της άδειας και την ηλικία του κατόχου.
Για τις συνηθισμένες κατηγορίες αυτοκινήτου και μοτοσικλέτας, όπως ΑΜ, Α1, Α2, Α, Β και ΒΕ, η διάρκεια ισχύος είναι κατά κανόνα 15 χρόνια, χωρίς να μπορεί να ξεπερνά τα προβλεπόμενα ηλικιακά όρια.
Για τις επαγγελματικές κατηγορίες, όπως άδειες φορτηγών και λεωφορείων, η βασική διάρκεια ισχύος είναι πέντε χρόνια.
Αυτά τα χρονικά διαστήματα μπορεί να περιορίζονται λόγω ηλικίας ή ιατρικών προϋποθέσεων.
Τι ισχύει για οδηγούς άνω των 65 ετών
Μετά τη συμπλήρωση του 65ου έτους, η ανανέωση του διπλώματος πραγματοποιείται συχνότερα.
Στην Ελλάδα, για οδηγούς ηλικίας από 65 έως 79 ετών, η διάρκεια ισχύος της ανανεωμένης άδειας δεν μπορεί να υπερβαίνει τα τρία χρόνια.
Η διαδικασία περιλαμβάνει τις προβλεπόμενες ιατρικές εξετάσεις, ώστε να διαπιστωθεί ότι ο οδηγός εξακολουθεί να πληροί τις προϋποθέσεις ασφαλούς οδήγησης.
Ανάλογα με την ιατρική αξιολόγηση, μπορεί να δοθεί και μικρότερη διάρκεια ισχύος.
Τι αλλάζει μετά τα 80 χρόνια
Για όσους έχουν συμπληρώσει το 80ό έτος, η διάρκεια ισχύος της ανανεωμένης άδειας οδήγησης δεν μπορεί να υπερβαίνει τα δύο χρόνια.
Οι οδηγοί αυτής της ηλικιακής κατηγορίας υποβάλλονται σε πρόσθετους προβλεπόμενους ιατρικούς ελέγχους.
Σκοπός της διαδικασίας είναι να εξετάζεται η ικανότητα οδήγησης με βάση την πραγματική κατάσταση της υγείας και όχι αποκλειστικά την ηλικία.
Η συμπλήρωση των 80 ετών δεν σημαίνει αυτόματη απώλεια του δικαιώματος οδήγησης.
Τι προβλέπει η νέα ευρωπαϊκή οδηγία
Η νέα ευρωπαϊκή οδηγία για τις άδειες οδήγησης εγκρίθηκε τον Οκτώβριο του 2025 και τέθηκε σε ισχύ στις 25 Νοεμβρίου του ίδιου έτους.
Τα κράτη-μέλη πρέπει, κατά κανόνα, να την ενσωματώσουν στο εθνικό τους δίκαιο έως τις 26 Νοεμβρίου 2028, με την εφαρμογή των περισσότερων διατάξεων να αρχίζει στις 26 Νοεμβρίου 2029.
Το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει βασική διάρκεια ισχύος 15 ετών για τις άδειες αυτοκινήτων και μοτοσικλετών.
Τα κράτη-μέλη μπορούν να περιορίζουν αυτή τη διάρκεια στα δέκα χρόνια όταν η άδεια χρησιμοποιείται και ως έγγραφο ταυτοποίησης.
Παράλληλα, μπορούν να ορίζουν συντομότερες περιόδους ισχύος για οδηγούς μεγαλύτερης ηλικίας, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που προβλέπει η νομοθεσία.
Επομένως, δεν ισχύει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση επέβαλε υποχρεωτική ανανέωση κάθε πέντε χρόνια σε όλους τους οδηγούς άνω των 70 ετών.
Το ψηφιακό δίπλωμα στο κινητό
Μία από τις μεγαλύτερες αλλαγές αφορά την καθιέρωση της ευρωπαϊκής ψηφιακής άδειας οδήγησης.
Η νέα άδεια θα μπορεί να αποθηκεύεται σε συμβατή εφαρμογή ψηφιακού πορτοφολιού και να αναγνωρίζεται στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στόχος είναι η ευρωπαϊκή ψηφιακή άδεια να είναι διαθέσιμη έως το τέλος του 2030.
Αυτό δεν σημαίνει ότι καταργείται το πλαστικό δίπλωμα.
Οι πολίτες θα εξακολουθούν να έχουν τη δυνατότητα να ζητούν άδεια σε φυσική μορφή.
Στην Ελλάδα, άλλωστε, οι οδηγοί μπορούν ήδη να αποθηκεύουν την ψηφιακή μορφή του διπλώματός τους στο Gov.gr Wallet για χρήση σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες.
Πώς γίνεται η ανανέωση του διπλώματος
Η αίτηση ανανέωσης της ελληνικής άδειας οδήγησης μπορεί να υποβληθεί ηλεκτρονικά μέσω του gov.gr, εφόσον πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις.
Η διαδικασία μπορεί να ξεκινήσει το νωρίτερο δύο μήνες πριν από τη λήξη του διπλώματος.
Ο οδηγός ακολουθεί τα βήματα της ηλεκτρονικής υπηρεσίας, πραγματοποιεί τις προβλεπόμενες ιατρικές εξετάσεις όπου απαιτούνται και καταβάλλει τα σχετικά παράβολα.
Αίτηση ανανέωσης μπορεί να γίνει και μετά τη λήξη της άδειας, αλλά στο ενδιάμεσο ο κάτοχος δεν επιτρέπεται να οδηγεί με ληγμένη άδεια.
Τι πρέπει να προσέξουν οι οδηγοί
Το βασικό που πρέπει να γνωρίζουν οι κάτοχοι διπλωμάτων είναι ότι η αλλαγή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας δεν σημαίνει πως όλα τα ισχύοντα διπλώματα ακυρώνονται.
Όσοι διαθέτουν άδεια νέου τύπου πρέπει να ελέγχουν την ημερομηνία λήξης που αναγράφεται στο έγγραφο.
Όσοι έχουν παλαιό χάρτινο δίπλωμα χρειάζεται να μεριμνήσουν για την αντικατάστασή του μέχρι τις 19 Ιανουαρίου 2033, εκτός εάν υποχρεούνται να το ανανεώσουν νωρίτερα.
Για τους μεγαλύτερους σε ηλικία οδηγούς εξακολουθούν να ισχύουν οι ειδικές προθεσμίες και οι ιατρικές προϋποθέσεις.
