Ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα για την πορεία της σύγκρουσης με το Ιράν αφήνει ο Ντόναλντ Τραμπ, δηλώνοντας ότι δεν αισθάνεται πίεση χρόνου προκειμένου να αποφασίσει εάν οι ΗΠΑ θα επαναλάβουν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο Axios τη Δευτέρα, ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε διατεθειμένος να δώσει περισσότερο χρόνο στη διπλωματία, χωρίς ωστόσο να αποκλείει μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση.
Διπλωματία με το βλέμμα σε νέα στρατιωτική επιχείρηση
Οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ θεωρούνται ένα σημαντικό σημείο καμπής για τις αποφάσεις του Τραμπ, καθώς θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη στάση του απέναντι στο ενδεχόμενο μιας μεγάλης κλίμακας εκστρατείας βομβαρδισμών με τελικό στόχο τον τερματισμό του πολέμου.
Προς το παρόν, πάντως, ο Αμερικανός πρόεδρος φαίνεται να ακολουθεί δύο παράλληλες κατευθύνσεις: επιτρέπει στις διαπραγματεύσεις να εξελιχθούν, ενώ ταυτόχρονα διατηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο επιστροφής στις πολεμικές επιχειρήσεις, εφόσον κρίνει ότι δεν μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία.
«Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, θα κάνουμε κάτι, αλλά δεν υπάρχει λόγος να βιαστούμε. Τους έχουμε γονατίσει οικονομικά. Δεν έχουν χρήματα, δεν έχουν βενζίνη και ο λαός τους έχει αρχίσει να κουράζεται πολύ από αυτή την κατάσταση», δήλωσε ο Τραμπ.
Ο Ρεπουμπλικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι οι συνομιλίες βρίσκονται σε καλό δρόμο, αν και εξέφρασε επιφυλάξεις για τη στάση της ιρανικής πλευράς. «Μιλάμε μαζί τους. Τα πράγματα πηγαίνουν καλά. Το πρόβλημα είναι ότι προσπαθούν συνεχώς να κερδίζουν χρόνο. Δεν υπάρχει από την πλευρά τους η αίσθηση του επείγοντος που θα περίμενε κανείς, αλλά θέλουν να καταλήξουν σε συμφωνία περισσότερο από ποτέ», ανέφερε.
Το σχέδιο διαμεσολάβησης του Κατάρ
Σύμφωνα με περιφερειακές πηγές που επικαλείται το Axios, οι διαμεσολαβητές του Κατάρ έχουν συντάξει προσχέδιο συμφωνίας, το οποίο προβλέπει μια διαδικασία τριών ημερών με συγκεκριμένα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, προκειμένου να ανοίξει ο δρόμος για την επανέναρξη των απευθείας διαπραγματεύσεων μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.
Διπλωμάτης με γνώση των εξελίξεων ανέφερε ότι οι Καταριανοί διαμεσολαβητές αναμένουν τις απαντήσεις τόσο των ΗΠΑ όσο και του Ιράν επί της πρότασης.
Τρία διαφορετικά στρατόπεδα στον Λευκό Οίκο
Όπως αναφέρει το Axios, ο Τραμπ εξετάζει τρεις διαφορετικές επιλογές, οι οποίες υποστηρίζονται από διακριτές ομάδες συνεργατών και συμβούλων του.
Επίτευξη συμφωνίας: Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και ο ειδικός απεσταλμένος του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ τάσσονται υπέρ μιας διπλωματικής λύσης. Εκτιμούν ότι η επανέναρξη του πολέμου ενδέχεται να μην οδηγήσει σε ουσιαστικά καλύτερο αποτέλεσμα. Την ίδια θέση φέρονται να υποστηρίζουν και οι περισσότερες χώρες του Κόλπου, οι οποίες έχουν μεταφέρει τις απόψεις τους στον Αμερικανό πρόεδρο.
Επιστροφή στις στρατιωτικές επιχειρήσεις: Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, καθώς και ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, επιθυμούν την επανέναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων. Θεωρούν ότι η Τεχεράνη δεν είναι αξιόπιστος συνομιλητής και αμφισβητούν κατά πόσο θα τηρήσει οποιαδήποτε συμφωνία. Κατά την άποψή τους, ο Τραμπ θα πρέπει να επιδιώξει την ολοκλήρωση των στρατιωτικών στόχων.
Μέγιστη οικονομική πίεση: Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ και ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο φέρονται να προκρίνουν τη διατήρηση της υφιστάμενης κατάστασης, χωρίς πόλεμο αλλά και χωρίς συμφωνία, προκειμένου να συνεχιστεί η οικονομική πίεση προς το Ιράν.
Σύμφωνα με πηγή με άμεση γνώση των συζητήσεων, ο Ράτκλιφ έχει μεταφέρει στον Τραμπ την εκτίμηση ότι η παρατεταμένη οικονομική ασφυξία θα μπορούσε είτε να αναγκάσει την Τεχεράνη να προχωρήσει σε περισσότερες υποχωρήσεις είτε να προκαλέσει εσωτερική αστάθεια, η οποία ενδεχομένως να οδηγήσει σε λαϊκές αντιδράσεις κατά της κυβέρνησης.
Αισιοδοξία από την ιρανική πλευρά
Την ίδια στιγμή, θετικά μηνύματα για τις προοπτικές επίτευξης συμφωνίας εκπέμπει η πολιτική ηγεσία του Ιράν.
Ο πρόεδρος της χώρας, Μασούντ Πεζεσκιάν, δήλωσε τη Δευτέρα ότι ο ανώτατος ηγέτης Μοτζταμπά Χαμενεΐ παραχώρησε στην κυβέρνηση συγκεκριμένες αρμοδιότητες, προκειμένου να διερευνήσει μέσω της διπλωματίας τη δυνατότητα επίτευξης συμφωνίας.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί υποστήριξε ότι οι διπλωματικές επαφές έχουν εντατικοποιηθεί σημαντικά, επισημαίνοντας τον ενεργό ρόλο του Κατάρ και του Πακιστάν ως διαμεσολαβητών.
«Έχουμε παρουσιάσει τους όρους και την πρότασή μας και πλέον όλα εξαρτώνται από την πολιτική ορθολογικότητα της Ουάσινγκτον. Εάν επιλέξουν την πραγματική διπλωματία, είμαστε έτοιμοι να συμμετάσχουμε. Εάν, όμως, επιδιώκουν εξαπάτηση και στρατιωτικές επιχειρήσεις, θα αντιμετωπίσουν μια απάντηση πιο επώδυνη και σκληρή από ό,τι στο παρελθόν», δήλωσε.
Ο Αραγτσί πρόσθεσε ότι οι διαπραγματεύσεις θα μπορούσαν να επαναληφθούν εφόσον οι ΗΠΑ αποδεχθούν τους όρους της Τεχεράνης για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Διαφορετικά, όπως προειδοποίησε, η σημερινή κατάσταση θα συνεχιστεί και το Ιράν δεν πρόκειται να υποχωρήσει.
Ενεργός ρόλος από Ρωσία και Κίνα
Σημαντική κινητικότητα καταγράφεται και στο διπλωματικό πεδίο, με τη Ρωσία και την Κίνα να συμμετέχουν ενεργά στις προσπάθειες για την εξεύρεση λύσης.
Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν είχε τη Δευτέρα τηλεφωνική επικοινωνία με τον γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, με αντικείμενο τις προσπάθειες επίτευξης διπλωματικής συμφωνίας.
Ο Ρεζαΐ, ο οποίος βρίσκεται κοντά στον Χαμενεΐ, είχε επίσης παραλάβει πρόσφατα επιστολή του Τζέι Ντι Βανς, με την οποία προτεινόταν η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.
Παράλληλα, η Μόσχα έχει προσφερθεί να συμμετάσχει σε οποιαδήποτε πυρηνική συμφωνία, ακόμη και αναλαμβάνοντας την παραλαβή των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν.
Την ίδια ώρα, ο αναπληρωτής του Ρεζαΐ επισκέφθηκε το Πεκίνο, όπου συναντήθηκε με τον Κινέζο υπουργό Εξωτερικών. Η Κίνα, από την πλευρά της, πιέζει επίσης για την επανέναρξη των απευθείας συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με στόχο τον τερματισμό της σύγκρουσης.
