Τι κρύβεται πίσω από την αποπομπή της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ; Είναι άραγε τόσο απλά τα όσα συνέβησαν; Ή μήπως η πρώην πρέσβης βρέθηκε ένα μέσω ενός σκληρού εμπορικού πολέμου; Εδώ βρίσκεται η ουσία του προβληματισμού. Ο Κάθετος Διάδρομος δεν αποτελεί απλώς ένα ενεργειακό σχέδιο, αλλά μια στρατηγική επιλογή με σημαντικές γεωπολιτικές προεκτάσεις για την Ελλάδα.
Στόχος είναι να αξιοποιηθούν οι ελληνικές υποδομές εισαγωγής και μεταφοράς φυσικού αερίου, ώστε το αμερικανικό LNG που φτάνει στη χώρα να μπορεί να διοχετεύεται προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και άλλες αγορές της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης.
Εάν το σχέδιο αποκτήσει σταθερές εμπορικές ροές και ανταγωνιστικούς όρους, η Ελλάδα μπορεί να ενισχύσει τον ρόλο της ως ενεργειακή πύλη της περιοχής. Αυτό μεταφράζεται σε οικονομικές ευκαιρίες, αναβάθμιση υποδομών και αυξημένο γεωπολιτικό βάρος.
Η Γκιλφόιλ είχε συνδέσει δημόσια τη θητεία της με την προώθηση της ενεργειακής συνεργασίας και του Κάθετου Διαδρόμου. Η αποχώρησή της όμως δεν σημαίνει ότι το σχέδιο κινδυνεύει αυτομάτως.
Οι υποδομές, οι εμπορικές συμφωνίες, οι διακυβερνητικές συνεννοήσεις και οι ευρύτερες αμερικανικές επιδιώξεις δεν εξαφανίζονται με την αποχώρηση ενός πρεσβευτή, ειδικά όταν αυτές προϋπήρχαν της παρουσίας Γκιλφόιλ. Ωστόσο, η πολιτική υποστήριξη και η προώθηση συγκεκριμένων προτεραιοτήτων στην Ουάσιγκτον μπορούν να κάνουν τη διαφορά στην ταχύτητα και στην αποτελεσματικότητα υλοποίησης.
Το ερώτημα, συνεπώς, δεν είναι εάν θα συνεχιστούν οι διπλωματικές σχέσεις. Είναι εάν ο νέος πρεσβευτής θα δώσει την ίδια βαρύτητα στην ελληνική διαδρομή και θα κινητοποιήσει με την ίδια ένταση τα δίκτυα που απαιτούνται για την προώθησή της.
Τα σκοτεινά παιχνίδια της Άγκυρας με το Ιρακινό πετρέλαιο
Στην Αθήνα δεν μπορεί να περνά απαρατήρητος ο ρόλος του Αμερικανού πρέσβη στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, ο οποίος διαθέτει ευρύτερη περιφερειακή ατζέντα και στενή σύνδεση με τις πρωτοβουλίες της κυβέρνησης Τραμπ.
Ο Μπάρακ έχει αναφερθεί δημόσια στη σημασία της Τουρκίας και της ευρύτερης περιοχής ως κόμβων για τις μελλοντικές ενεργειακές και διαμετακομιστικές ροές. Σε παρεμβάσεις του έχει δώσει έμφαση στην ανάγκη εναλλακτικών ενεργειακών διαδρομών και στη γεωστρατηγική σημασία της Τουρκίας.
Αυτό, ωστόσο, δεν αρκεί από μόνο του για να τεκμηριώσει ότι έχει ταχθεί επισήμως υπέρ ενός συγκεκριμένου τουρκικού σχεδίου σε βάρος του ελληνικού Κάθετου Διαδρόμου.
Η ανησυχία της Αθήνας έχει να κάνει με τον ευρύτερο ανταγωνισμό. Η Άγκυρα επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση της ως περιφερειακός κόμβος ενέργειας, αξιοποιώντας τη γεωγραφία, τις υποδομές και τις σχέσεις της με χώρες παραγωγούς και καταναλωτές. Για την Τουρκία, κάθε νέα ενεργειακή διαδρομή που ενισχύει τον δικό της ρόλο αποτελεί ευκαιρία να αναβαθμίσει τη γεωπολιτική της επιρροή.
Για την Ελλάδα, αντίθετα, η επιτυχία του Κάθετου Διαδρόμου αποτελεί ένα από τα βασικά εργαλεία με τα οποία μπορεί να αποκτήσει ισχυρότερο αποτύπωμα στην ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται και η πηγή του προβληματισμού: εάν ο επόμενος Αμερικανός πρέσβης στην Αθήνα κινηθεί σε διαφορετικό μήκος κύματος ή εάν η αμερικανική διοίκηση αποφασίσει να προωθήσει μια ευρύτερη περιφερειακή διευθέτηση που θα δίνει μεγαλύτερο χώρο στην Τουρκία, η ελληνική πλευρά θα χρειαστεί να υπερασπιστεί πιο ενεργά τα δικά της συμφέροντα.
Δεν υπάρχει μέχρι στιγμής επαρκής βάση για να θεωρηθεί δεδομένη μια τέτοια μεταστροφή. Υπάρχει, όμως, ένας ανταγωνισμός που δεν πρόκειται να σταματήσει επειδή άλλαξε ο ένοικος της αμερικανικής πρεσβείας στην Αθήνα.
Το διπλό ενεργειακό παιχνίδι και οι τουρκικές φιλοδοξίες
Πίσω από τις επίσημες διαβεβαιώσεις για τη στρατηγική σχέση Αθήνας – Ουάσιγκτον εξελίσσεται ένα ευρύτερο γεωπολιτικό παιχνίδι για τον έλεγχο των ενεργειακών διαδρομών. Από τη μία πλευρά, η Ελλάδα επιδιώκει να εδραιωθεί ως πύλη εισόδου του αμερικανικού LNG προς τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη, μέσω του Κάθετου Διαδρόμου.
Από την άλλη, η Τουρκία επιχειρεί να ενισχύσει τη θέση της ως περιφερειακός κόμβος μεταφοράς ενέργειας, αξιοποιώντας τη γεωγραφική της θέση και τις σχέσεις της με τη Μέση Ανατολή.
Στο ίδιο σκηνικό εντάσσεται και η προσπάθεια αναβίωσης του πετρελαιαγωγού Κιρκούκ–Μπανιάς, που θα συνδέει τις πετρελαιοπαραγωγές περιοχές του Ιράκ με τις μεσογειακές ακτές της Συρίας. Ο Τομ Μπάρακ έχει αναφερθεί στην ανάγκη νέων ενεργειακών διαδρομών, με την Τουρκία και τη Συρία να αποκτούν κεντρική θέση στον σχεδιασμό του.
Παράλληλα, σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters στις 9 Οκτωβρίου 2026, ο Αμερικανός απεσταλμένος προώθησε τη συμμετοχή εταιρείας που συνδέεται επιχειρηματικά με στενό συνεργάτη του στο σχέδιο του πετρελαιαγωγού, προκαλώντας ερωτήματα για πιθανή σύγκρουση συμφερόντων, τα οποία η αμερικανική πλευρά αμφισβητεί ως προς τη νομική τους διάσταση.
Και εδώ βεβαίως μιλάμε για εταιρείες κολοσσούς της αμερικανικής οικονομίας που έχουν τεράστια συμφέροντα στην μεταφορά πετρελαίου μέσω Τουρκίας.
Οι δύο διαδρομές δεν μεταφέρουν το ίδιο προϊόν και δεν αποτελούν ευθέως ανταγωνιστικά έργα. Συνδέονται, όμως, με μια ευρύτερη αναμέτρηση για το ποιος θα ελέγχει τις υποδομές, τις εμπορικές ροές και τα στρατηγικά περάσματα της περιοχής.
Η Άγκυρα επιδιώκει να βρίσκεται στο κέντρο αυτής της νέας ενεργειακής αρχιτεκτονικής, ενώ η Αθήνα θέλει να διασφαλίσει ότι η δική της γεωγραφική και ενεργειακή θέση δεν θα υποβαθμιστεί.
Αυτός είναι και ο λόγος που η αλλαγή στην αμερικανική πρεσβεία της Αθήνας αποκτά πρόσθετη σημασία. Δεν υπάρχουν ενδείξεις η πληροφορίες ότι η Ουάσιγκτον εγκαταλείπει τον ελληνικό Κάθετο Διάδρομο προς όφελος της Τουρκίας.
Υπάρχει, ωστόσο, ένα ευρύτερο πεδίο ανταγωνισμού, στο οποίο η Άγκυρα επιχειρεί να εξασφαλίσει όσο το δυνατόν μεγαλύτερο ρόλο. Και για την Αθήνα το ζητούμενο είναι να μη θεωρήσει δεδομένη την αμερικανική υποστήριξη, αλλά να την κατοχυρώσει με έργα, συμφωνίες και σταθερές δεσμεύσεις.
