Η καμπάνα χτυπά πλέον μέσα στη Νέα Δημοκρατία και αυτή τη φορά δεν πρόκειται για ψιθύρους στους διαδρόμους της Βουλής. Χτυπά δημόσια. Δυνατά. Και το κυριότερο, χτυπά από «γαλάζιες» φωνές.
Η λέξη που μέχρι πρότινος λεγόταν χαμηλόφωνα στα κομματικά πηγαδάκια, η «αλαζονεία», έχει πλέον περάσει στο προσκήνιο. Η Ντόρα Μπακογιάννη άνοιξε δημοσίως τη συζήτηση, μιλώντας για υπουργούς που έχουν εμφανίσει αλαζονικές συμπεριφορές και καλώντας τους να «ξεκαβαλικέψουν». Και δεν έμεινε μόνη της. Ο Δημήτρης Καιρίδης μίλησε για τον «κακό εαυτό» της ΝΔ, για αλαζονεία και για στελέχη που έχουν «καβαλήσει καλάμι», ενώ ο Δημήτρης Καλογερόπουλος έθεσε με διαφορετικό τρόπο το ίδιο ζήτημα, μιλώντας για την ανάγκη κάποιοι να «κόψουν τις μύτες» τους.
Το γεγονός ότι τέτοιες παρεμβάσεις έρχονται από το εσωτερικό της κυβερνητικής παράταξης είναι από μόνο του πολιτικά σημαντικό. Γιατί άλλο η κριτική της αντιπολίτευσης και άλλο να αρχίζουν οι ίδιοι οι «γαλάζιοι» να χτυπούν το καμπανάκι. Και μάλιστα δημόσια.
Το «καμπανάκι» έγινε εσωκομματικό θέμα
Η ουσία της συζήτησης δεν είναι πλέον εάν υπάρχει γκρίνια στη Νέα Δημοκρατία. Υπάρχει. Το ερώτημα είναι πόσο βαθιά έχει φτάσει και κυρίως αν αφορά μεμονωμένες συμπεριφορές ή αν αποτελεί σύμπτωμα μιας ευρύτερης κόπωσης μετά από χρόνια κυβερνητικής παρουσίας. Η Μπακογιάννη έβαλε το θέμα χωρίς περιστροφές. Ο Καιρίδης το συνέχισε, αναγνωρίζοντας ότι υπάρχουν τέτοια φαινόμενα, έστω και μειοψηφικά, και συνδέοντάς τα με την ανάγκη η κυβέρνηση να παραμείνει κοντά στην κοινωνία.
Και κάπου εδώ βρίσκεται το πραγματικό πολιτικό πρόβλημα. Δεν χρειάζεται να θεωρείται ότι ολόκληρη η κυβέρνηση έχει πρόβλημα συμπεριφοράς για να δημιουργηθεί ζήτημα. Αρκούν ορισμένες εικόνες. Μία δήλωση. Μία λάθος απάντηση. Ένα ύφος. Μία υπουργική τοποθέτηση που θα εκληφθεί ως απόσταση από την καθημερινότητα του πολίτη. Σε μια κοινωνία που πιέζεται από το κόστος ζωής, την ενέργεια, τη στέγαση και την ανασφάλεια, το ύφος της εξουσίας μπορεί να αποκτήσει πολιτική σημασία μεγαλύτερη από αυτή που ίσως υπολογίζει το ίδιο το κυβερνητικό επιτελείο.
Δύο διαφορετικές γραμμές στο εσωτερικό της ΝΔ
Το ενδιαφέρον είναι ότι μέσα στη Νέα Δημοκρατία δεν υπάρχει μία ενιαία ανάγνωση. Υπάρχουν στελέχη που θεωρούν ότι το πρόβλημα πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα και δημόσια και άλλα που δεν συμμερίζονται την εικόνα μιας γενικευμένης κρίσης συμπεριφοράς. Έτσι, πίσω από τη δημόσια συζήτηση για τα «καβαλημένα καλάμια» βρίσκεται μια βαθύτερη πολιτική αντιπαράθεση: Πρόκειται για μεμονωμένες συμπεριφορές ή για σημάδι κυβερνητικής κόπωσης; Το ερώτημα δεν είναι εύκολο να απαντηθεί. Το γεγονός όμως ότι τέθηκε πλέον ανοιχτά μέσα στην ίδια την παράταξη δείχνει ότι το θέμα δεν μπορεί να κρυφτεί κάτω από το χαλί.
Το Μαξίμου δεν έχει την πολυτέλεια να το αγνοήσει
Για το Μέγαρο Μαξίμου η συγκυρία είναι ιδιαίτερα κρίσιμη. Η κυβέρνηση βρίσκεται ήδη σε προεκλογική τροχιά και κάθε εσωτερική παραφωνία αποκτά μεγαλύτερη σημασία όσο πλησιάζει η κάλπη. Δεν είναι μόνο το κυβερνητικό έργο που θα αξιολογηθεί. Είναι και η εικόνα των προσώπων που το υπηρετούν.
Η πολιτική φθορά δεν έρχεται πάντα από μια μεγάλη κυβερνητική απόφαση. Μπορεί να έρθει αθροιστικά. Από μικρές καθημερινές εικόνες. Από συμπεριφορές. Από ατυχείς δηλώσεις. Από υπουργούς που δίνουν την εντύπωση ότι μιλούν από την κορυφή προς τη βάση και όχι απέναντι σε μια κοινωνία που ζητά απαντήσεις. Και αυτό είναι ακριβώς που θέλει να προλάβει το Μαξίμου.
Το μήνυμα Μητσοτάκη είναι διπλό
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει επιλέξει να επαναφέρει στο προσκήνιο τη λογική της σεμνότητας και της ταπεινότητας, ενώ το μήνυμα ότι κανένα κυβερνητικό στέλεχος δεν πρέπει να θεωρεί τον εαυτό του αναντικατάστατο αποκτά πλέον ιδιαίτερο βάρος. Η πολιτική λογική είναι σαφής: κανείς δεν είναι πάνω από την κυβέρνηση, κανείς δεν είναι πάνω από την παράταξη και κανείς δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένη τη θέση του.
Η αξιολόγηση ενός υπουργού δεν αφορά μόνο το νομοθετικό έργο ή τα αποτελέσματα ενός χαρτοφυλακίου. Αφορά και τη δημόσια παρουσία του. Τον τρόπο που μιλά. Τον τρόπο που ακούει. Τον τρόπο που αντιδρά στην κριτική. Και, κυρίως, το αν αντιλαμβάνεται τι συμβαίνει έξω από το υπουργικό του γραφείο.
Δεν είναι μόνο θέμα ύφους – είναι θέμα πολιτικής εικόνας
Εδώ βρίσκεται και η ουσία. Η συζήτηση για την «αλαζονεία» δεν είναι απλώς μια κουβέντα για τρόπους και συμπεριφορές. Είναι κουβέντα για την απόσταση ανάμεσα στην εξουσία και την κοινωνία. Γιατί όταν ένας πολίτης αισθάνεται ότι δεν ακούγεται, η ενόχλησή του δεν σταματά απαραίτητα στον υπουργό που τον εκπροσωπεί. Μπορεί να μεταφερθεί στην κυβέρνηση συνολικά. Και αυτό είναι το μεγάλο ρίσκο.
Το Μαξίμου μπορεί να διορθώσει μια πολιτική. Μπορεί να αλλάξει ένα μέτρο. Μπορεί να διορθώσει μια επικοινωνιακή αστοχία. Πολύ δυσκολότερα, όμως, διορθώνεται η εντύπωση μιας εξουσίας που έχει χάσει την επαφή της με την κοινωνία.
Ανασχηματισμός ή «κούρεμα» συμπεριφορών;
Κάπου εδώ ανοίγει αναπόφευκτα και η συζήτηση για τα πρόσωπα. Θα αρκεστεί το Μαξίμου σε συστάσεις και αυστηρά μηνύματα; Θα επιχειρήσει μεγαλύτερο κυβερνητικό συντονισμό; Θα αξιολογήσει διαφορετικά ορισμένα στελέχη; Ή, όταν έρθει η ώρα των αποφάσεων, θα υπάρξουν και αλλαγές προσώπων;
Δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή ανακοίνωση που να συνδέει ευθέως τη συγκεκριμένη συζήτηση με έναν νέο γενικό ανασχηματισμό. Ωστόσο, οι δημόσιες παρεμβάσεις στο εσωτερικό της ΝΔ έχουν ήδη δημιουργήσει ένα πολιτικό προηγούμενο: η συμπεριφορά των κυβερνητικών στελεχών βρίσκεται πλέον στο μικροσκόπιο. Και αυτό δύσκολα θα αγνοηθεί όταν έρθει η ώρα των επόμενων επιλογών.
Η μεγάλη επιστροφή στην κοινωνία
Το επόμενο στοίχημα είναι η επαφή με την κοινωνία. Περιοδείες. Παρουσία στην περιφέρεια. Συναντήσεις με πολίτες. Λιγότερη εσωστρέφεια. Περισσότερη ακρόαση. Και λιγότερες προσωπικές στρατηγικές. Γιατί όσο πλησιάζει η εκλογική αναμέτρηση, δεν αρκεί να λέει μια κυβέρνηση ότι έχει έργο. Πρέπει και να πείθει ότι ακούει.
Η πολιτική δεν κρίνεται μόνο στο Μέγαρο Μαξίμου. Δεν κρίνεται μόνο στα υπουργικά γραφεία. Δεν κρίνεται μόνο στα τηλεοπτικά παράθυρα. Κρίνεται στον δρόμο. Στην αγορά. Στο σπίτι. Στον λογαριασμό. Στην καθημερινότητα. Και εκεί ακριβώς βρίσκεται η παγίδα κάθε κυβέρνησης που παραμένει για χρόνια στην εξουσία: να αρχίσει να βλέπει την κοινωνία μέσα από τα φίλτρα της εξουσίας και όχι την εξουσία μέσα από τα μάτια της κοινωνίας.
Η γαλάζια καμπάνα χτυπά – και πλέον ακούγεται παντού
Η συζήτηση για την «αλαζονεία» δεν είναι πλέον μια εσωτερική γκρίνια που μπορεί να κλείσει πίσω από τις πόρτες της Κοινοβουλευτικής Ομάδας. Έγινε δημόσια. Πήρε διαστάσεις. Και απέκτησε πολιτικό βάρος. Από τη μία πλευρά υπάρχουν «γαλάζιες» φωνές που μιλούν για αλαζονεία, ελιτισμό και «καβαλημένα καλάμια». Από την άλλη, υπάρχουν στελέχη που δεν συμμερίζονται την εικόνα μιας γενικευμένης κρίσης. Η ίδια η διαφορετική προσέγγιση είναι πλέον μέρος της είδησης.
Για το Μαξίμου, όμως, το κρίσιμο δεν είναι να κερδίσει τη συζήτηση για το αν η λέξη «αλαζονεία» είναι υπερβολική. Το κρίσιμο είναι να μη δημιουργηθεί η εντύπωση ότι η κυβέρνηση δεν ακούει. Γιατί εκεί αρχίζει η πραγματική πολιτική φθορά. Η κάλπη του 2027 δεν θα κριθεί μόνο από τις εξαγγελίες, τα μέτρα και τα οικονομικά πακέτα. Θα κριθεί και από την εικόνα. Από το ύφος. Από την καθημερινή επαφή με τον πολίτη. Και κυρίως από το αν η εξουσία δείχνει να θυμάται ότι η πολιτική θέση δεν είναι προσωπική ιδιοκτησία κανενός.
Το μήνυμα που πλέον κυκλοφορεί στο εσωτερικό της ΝΔ είναι δύσκολο να αγνοηθεί: ξεκαβαλικέψτε πριν η κοινωνία αποφασίσει ότι κουράστηκε να σας ακούει.
