Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 87 ετών η Μάργκαρετ Αλεξίου, μία από τις σημαντικότερες διεθνώς μελετήτριες της ελληνικής γραμματείας και του ελληνικού πολιτισμού.

Η διακεκριμένη βυζαντινολόγος και νεοελληνίστρια πέθανε στις 16 Σεπτεμβρίου, στο σπίτι της στο Ουόλμερ του Κεντ, στην Αγγλία, αφήνοντας πίσω της ένα έργο που επηρέασε πολλές γενιές ερευνητών.

Γεννημένη στο Μπέρμιγχαμ το 1939, ήταν κόρη του Βρετανού κλασικού φιλολόγου Τζορτζ Τόμσον και της Κάθριν Φρέιζερ. Μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον στενά συνδεδεμένο με τα γράμματα και τον ελληνικό πολιτισμό, ενώ η οικογένειά της διατηρούσε φιλικές σχέσεις ακόμη και με τον φιλόσοφο Λούντβιχ Βίτγκενσταϊν.

Σπούδασε Κλασική Φιλολογία στο Κέμπριτζ και ακολούθησε ακαδημαϊκή σταδιοδρομία. Για περίπου δύο δεκαετίες δίδαξε στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ, προτού μετακινηθεί στο Χάρβαρντ, όπου διαδέχθηκε τον Γιώργο Σαββίδη στην έδρα Νεοελληνικών Σπουδών «Γιώργος Σεφέρης».

Μάργκαρετ Αλεξίου: Η γυναίκα που μελέτησε πώς πενθούν οι Έλληνες

Το έργο που συνέδεσε περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο το όνομά της με την Ελλάδα ήταν το «The Ritual Lament in Greek Tradition», που εκδόθηκε το 1974 και κυκλοφόρησε αργότερα στα ελληνικά ως «Ο τελετουργικός θρήνος στην ελληνική παράδοση».

Η Αλεξίου ακολούθησε τη διαδρομή του πένθους και του θρήνου μέσα στους αιώνες: από τον Όμηρο και την αρχαία τραγωδία μέχρι τη βυζαντινή παράδοση, το δημοτικό τραγούδι και τα μοιρολόγια. Δεν περιορίστηκε, όμως, στις βιβλιοθήκες.

Ταξίδεψε σε πόλεις και χωριά της Ελλάδας και συνομίλησε με γυναίκες που διατηρούσαν ζωντανή την παράδοση του μοιρολογιού, συνδυάζοντας τη φιλολογική μελέτη με την επιτόπια έρευνα.

Το βιβλίο της εξακολουθεί, περισσότερο από μισό αιώνα μετά την πρώτη έκδοσή του, να αποτελεί σημείο αναφοράς όχι μόνο για φιλολόγους, αλλά και για ανθρωπολόγους, λαογράφους, θεολόγους και μελετητές της προφορικής παράδοσης.

Από τον Καβάφη στο Βυζάντιο

Η έρευνά της, ωστόσο, ήταν πολύ ευρύτερη. Μελέτησε τον Ρωμανό τον Μελωδό, τον Ευστάθιο Μακρεμβολίτη και τη βυζαντινή ερωτική μυθιστορία, ενώ ασχολήθηκε με τον Βιζυηνό και τον Καβάφη.

Τα τελευταία χρόνια είχε επιστρέψει στον 12ο αιώνα και στον Θεόδωρο Πρόδρομο, εξετάζοντας ιδιαίτερα τη σατιρική και παιγνιώδη πλευρά της βυζαντινής γραμματείας.

Το Χάρβαρντ, ανακοινώνοντας τον θάνατό της, την περιέγραψε ως μία από τις πλέον επιδραστικές και διορατικές νεοελληνίστριες των τελευταίων 50 ετών, σημειώνοντας ότι εκπαίδευσε τρεις γενιές επιστημόνων.

Διαβάστε ακόμη: