Το νέο πολιτικό εγχείρημα του Αλέξη Τσίπρα δεν χτίζεται απλώς με καινούργια πρόσωπα και φρέσκα ονόματα. Πίσω από τη δημόσια εικόνα της ανανέωσης φαίνεται να διαμορφώνεται μια δεύτερη, εξίσου σημαντική, αρχιτεκτονική: εκείνη της εμπειρίας, των παλιών κυβερνητικών στελεχών και των ανθρώπων που γνωρίζουν καλά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η εξουσία.
Το μεγάλο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο ποιοι θα εμφανιστούν στην πρώτη γραμμή, αλλά ποιοι θα βρίσκονται πίσω από τις κρίσιμες αποφάσεις και τον πολιτικό σχεδιασμό.
Η προσπάθεια του πρώην πρωθυπουργού να δώσει νέα πνοή στο πολιτικό του σχέδιο φαίνεται να στηρίζεται σε μια δύσκολη εξίσωση. Από τη μία πλευρά, η ανάγκη να παρουσιαστεί ένα διαφορετικό πρόσωπο, απαλλαγμένο από τις εικόνες και τις ισορροπίες του παρελθόντος. Από την άλλη, η αξιοποίηση στελεχών με κυβερνητική εμπειρία, πολιτικές διασυνδέσεις και γνώση των μηχανισμών διοίκησης.
Και αυτή η εξίσωση δεν είναι καθόλου εύκολη.
Η νέα γενιά μπροστά και οι παλιοί γνώστες της εξουσίας
Στο προσκήνιο τοποθετούνται νεότερα πρόσωπα, ακαδημαϊκοί, τεχνοκράτες και στελέχη που επιχειρούν να σηματοδοτήσουν μια αλλαγή πολιτικής εικόνας. Η επιλογή τους δεν αφορά μόνο την ανανέωση της παρουσίας, αλλά και την προσπάθεια να διευρυνθεί το ακροατήριο στο οποίο απευθύνεται το νέο εγχείρημα.
Ωστόσο, η εικόνα της ανανέωσης δεν σημαίνει ότι η κυβερνητική εμπειρία περνά στο περιθώριο.
Πρόσωπα που έχουν διαχειριστεί υπουργικές ευθύνες και γνωρίζουν τις απαιτήσεις της διακυβέρνησης εξακολουθούν να αποτελούν ένα σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο. Μπορεί να μην πρωταγωνιστούν στις δημόσιες ανακοινώσεις ή να μην βρίσκονται διαρκώς μπροστά στις κάμερες, όμως η παρουσία τους μπορεί να αποκτά διαφορετικό χαρακτήρα.
Λιγότερη προβολή δεν σημαίνει απαραίτητα λιγότερη επιρροή.
Αυτό είναι το μοντέλο που φαίνεται να βρίσκεται υπό διαμόρφωση: νέα πρόσωπα για την εκπροσώπηση της αλλαγής και έμπειρα στελέχη για τον σχεδιασμό, τη στρατηγική και τη γνώση των κυβερνητικών μηχανισμών.
Η «παλιά φρουρά» και ο ρόλος που δεν φαίνεται
Η συγκρότηση των τομέων της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης αναδεικνύει την προσπάθεια συνύπαρξης διαφορετικών πολιτικών γενεών. Νέα στελέχη συναντούν πρόσωπα με προηγούμενη κυβερνητική διαδρομή, ενώ παράλληλα γίνεται προσπάθεια ανοίγματος προς τον χώρο των ειδικών και της ευρύτερης Κεντροαριστεράς.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι πώς θα κατανεμηθούν οι ρόλοι.
Ποιοι θα βγουν μπροστά; Ποιοι θα αναλάβουν οργανωτικές ευθύνες; Ποιοι θα συμμετέχουν στον επιτελικό σχεδιασμό; Και ποιοι θα επιλέξουν μια πιο διακριτική παρουσία;
Οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα δεν θα καθορίσουν μόνο την εικόνα του νέου πολιτικού φορέα. Θα αποκαλύψουν και τις εσωτερικές ισορροπίες που θα διαμορφωθούν.
Ο Αλέξης Τσίπρας καλείται να αξιοποιήσει την εμπειρία των παλαιότερων στελεχών, χωρίς να επιτρέψει να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι το νέο εγχείρημα αποτελεί απλώς επιστροφή στο κυβερνητικό παρελθόν.
Η πρόκληση είναι διπλή: να διατηρηθεί η γνώση της διακυβέρνησης, αλλά ταυτόχρονα να δοθεί χώρος σε πρόσωπα που δεν κουβαλούν το ίδιο πολιτικό φορτίο.
Το άνοιγμα στο ΠΑΣΟΚ και η μάχη για την Κεντροαριστερά
Στο πολιτικό σχέδιο του Τσίπρα, η διεύρυνση πέρα από τα παραδοσιακά όρια του ΣΥΡΙΖΑ αποτελεί ένα από τα ζητήματα που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Η παρουσία προσώπων με αναφορές στο ΠΑΣΟΚ και την ευρύτερη Κεντροαριστερά δείχνει την επιδίωξη να προσεγγιστούν διαφορετικές πολιτικές και κοινωνικές δεξαμενές.
Η διεύρυνση, ωστόσο, δεν είναι μια απλή διαδικασία προσθήκης στελεχών. Φέρνει μαζί της διαφορετικές πολιτικές διαδρομές, ιδεολογικές αφετηρίες και προσδοκίες για την επόμενη ημέρα.
Το ερώτημα είναι αν όλες αυτές οι δυνάμεις μπορούν να συνυπάρξουν σε ένα συνεκτικό πολιτικό σχέδιο ή αν θα προκύψουν νέες εσωτερικές αντιπαραθέσεις.
Η «σκιώδης κυβέρνηση» που είχε συγκροτηθεί τον Ιούνιο αποτέλεσε ένα πρώτο δείγμα αυτής της προσπάθειας σύνθεσης. Η συνέχεια θα δείξει αν το μοντέλο αυτό θα αποκτήσει πιο συγκεκριμένη μορφή και ποια πρόσωπα θα συγκροτήσουν τον στενό πολιτικό πυρήνα του εγχειρήματος.
Το μεγάλο στοίχημα του Τσίπρα
Η πολιτική αρχιτεκτονική που διαμορφώνεται έχει δύο όψεις.
Η πρώτη αφορά την εικόνα προς την κοινωνία: νέα πρόσωπα, διαφορετικό ύφος και μήνυμα ανανέωσης.
Η δεύτερη αφορά το εσωτερικό του εγχειρήματος: έμπειρα στελέχη, γνώση της διακυβέρνησης και πολιτικός σχεδιασμός.
Το ζητούμενο για τον Αλέξη Τσίπρα είναι να καταφέρει να συνδυάσει αυτές τις δύο πλευρές χωρίς η μία να ακυρώνει την άλλη.
Γιατί το νέο δεν αρκεί να παρουσιάζεται ως νέο. Πρέπει να πείθει ότι διαθέτει δική του πολιτική ταυτότητα, σαφή προσανατολισμό και δυνατότητα να μετατρέψει την ανανέωση σε οργανωμένη πολιτική πρόταση.
Στο τέλος, το πραγματικό τεστ δεν θα είναι μόνο ποιοι θα εμφανίζονται μπροστά. Θα είναι και ποιοι θα έχουν λόγο στις αποφάσεις, ποιοι θα χαράσσουν τη στρατηγική και αν η νέα πολιτική προσπάθεια θα μπορέσει να ξεφύγει από τις σκιές του παρελθόντος.
Γιατί η ανανέωση κρίνεται στα πρόσωπα, αλλά η πολιτική αξιοπιστία χτίζεται στις επιλογές.
