Υπό συνθήκες πρωτοφανούς γεωπολιτικής και οικονομικής αστάθειας πραγματοποιήθηκε, τη προγουμένη Δευτέρα στις Βρυξέλλες, η πρώτη συνεδρίαση του Eurogroup με την Ελλάδα στην προεδρία. Η ανάληψη των καθηκόντων του Κυριάκου Πιερρακάκη αποδείχθηκε από την πρώτη στιγμή απαιτητική, καθώς οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια ατζέντα γεμάτη εντάσεις, αβεβαιότητες και ανοιχτά μέτωπα.

Η Ευρώπη συνεδρίαζε με τον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας να βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να προκαλούν νέους γεωπολιτικούς τριγμούς, αλλά και με απειλές για δασμούς και εμπορικές συγκρούσεις που αφορούν άμεσα τον ευρωπαϊκό πυρήνα. Την ίδια στιγμή, στο εσωτερικό της αίθουσας του Eurogroup, για πρώτη φορά δοκιμαζόταν τόσο έντονα η συνοχή των κρατών-μελών, εξαιτίας της δύσκολης διαπραγμάτευσης για την επιλογή νέου αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Σχεδόν ταυτόχρονα με την έναρξη της συνεδρίασης, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έδινε στη δημοσιότητα έκθεση-καμπανάκι για την Ευρώπη, προειδοποιώντας ότι ΗΠΑ και Κίνα αναπτύσσονται με πολλαπλάσιους ρυθμούς, αξιοποιώντας την τεχνολογία και την τεχνητή νοημοσύνη, τομείς στους οποίους η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζει σαφή υστέρηση.

Το μοναδικό θεωρητικά «εύκολο» θέμα της ημερήσιας διάταξης, η ένταξη της Βουλγαρίας στο ευρώ, εξελίχθηκε επίσης απρόβλεπτα, καθώς λίγες ώρες πριν από τη συνεδρίαση η χώρα οδηγήθηκε σε πολιτική ακυβερνησία, αφαιρώντας και αυτό το σημείο σταθερότητας από τη διαδικασία.

Ένα πρώτο δείγμα γραφής

Σε ένα περιβάλλον που έμοιαζε να οδηγεί σε αδιέξοδο, αναδείχθηκε ο ρόλος της ελληνικής προεδρίας. Η διαχείριση της συνεδρίασης απαίτησε συνδυασμό διπλωματίας, ισορροπιών, ταχύτητας και αποφασιστικότητας. Τελικά, έπειτα από τέσσερις ώρες εντατικών διαβουλεύσεων, το Eurogroup κατέληξε σε συμφωνία για την επιλογή του Κροάτη κεντρικού τραπεζίτη Μπόρις Βούτσιτς στη θέση του αντιπροέδρου της ΕΚΤ.

Η επίτευξη συναίνεσης αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς συμμετείχαν έξι υποψήφιοι και, σε αντίθεση με το παρελθόν όπου προτεινόταν συνήθως ένας και μοναδικός, χρειάστηκε να σχεδιαστεί και να εφαρμοστεί ειδική διαδικασία επιλογής, η οποία δεν υπήρχε μέχρι σήμερα. Η συμφωνία δεν αφορούσε μόνο το πρόσωπο, αλλά και τη θεσμοθέτηση αυτής της νέας διαδικασίας για το μέλλον.

Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, η ουσία της πρεμιέρας Πιερρακάκη βρίσκεται στο γεγονός ότι ζητήματα που άλλοτε απαιτούσαν μήνες διαπραγματεύσεων έκλεισαν μέσα σε λίγες ώρες. Σε μια Ευρωζώνη που συχνά κατηγορείται για βραδύτητα, η ταχύτητα παραγωγής αποτελέσματος δημιουργεί πολιτικό κεφάλαιο. Αυτό ακριβώς είναι και το μοντέλο λειτουργίας που ο νέος πρόεδρος του Eurogroup έχει δεσμευτεί να εφαρμόσει: αποτελεσματικότητα και γρήγορες αποφάσεις.

Η ατζέντα των δύσκολων αποφάσεων

Η συνεδρίαση της 19ης Ιανουαρίου άνοιξε τον δρόμο για κρίσιμες αποφάσεις που θα ληφθούν το επόμενο διάστημα. Στα βασικά μέτωπα που καλείται να διαχειριστεί το Eurogroup περιλαμβάνονται:

Άμυνα και κοινές προμήθειες: Η συζήτηση για τη δημιουργία ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς αμυντικού εξοπλισμού και για κοινές προμήθειες αποκτά επείγοντα χαρακτήρα, σε ένα περιβάλλον αμφισβήτησης της διατλαντικής συνοχής. Η Ελλάδα, με υψηλές αμυντικές δαπάνες, έχει άμεσο ενδιαφέρον να συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση των σχετικών αποφάσεων.

Χρέος και δημοσιονομική πολιτική: Η ανάγκη δημοσιονομικής βιωσιμότητας συνδυάζεται πλέον με αυξημένες απαιτήσεις για δαπάνες σε άμυνα και ανταγωνιστικότητα. Το ελληνικό παράδειγμα μείωσης χρέους και ανθεκτικότητας προσφέρει επιχειρήματα υπέρ της δημοσιονομικής πειθαρχίας, σε μια περίοδο όπου επανέρχονται πιέσεις για χαλάρωση.

Ανταγωνιστικότητα και εργασία: Μετά την ολοκλήρωση των σχεδίων ανάκαμψης, η Ευρώπη αναζητά τρόπους ενίσχυσης των ψηφιακών δεξιοτήτων, της συμμετοχής στην αγορά εργασίας και της παραγωγικότητας. Η τεχνολογική υστέρηση της Ε.Ε. καθιστά την ψηφιακή ατζέντα ζήτημα επιβίωσης.

Το ευρύτερο στοίχημα

Υπό τις παρούσες διεθνείς πιέσεις, το πρώτο crash test της ελληνικής προεδρίας ξεπερνά το πρόσωπο του προέδρου του Eurogroup. Αγγίζει συνολικά την Ευρώπη και το ερώτημα αν μπορεί να κινηθεί γρήγορα και συντεταγμένα. Παράλληλα, αποτελεί δοκιμασία για το αν η Ελλάδα μπορεί να λειτουργήσει ως παράδειγμα μετάβασης από χώρα κρίσης σε μοντέλο ανθεκτικότητας, με ψηφιακό προσανατολισμό, δημοσιονομική πειθαρχία και μεταρρυθμίσεις που προηγούνται των αναγκαστικών επιλογών.

Διαβάστε ακόμη: