Η εικόνα της ελληνικής αντιπολίτευσης θυμίζει όλο και περισσότερο ένα πολιτικό τοπίο χωρίς σταθερό κέντρο βάρους. Τα κόμματα αναζητούν αφήγημα, κοινωνική γείωση και κυρίως ηγεσίες που να μπορούν να εμπνεύσουν προοπτική εξουσίας. Το αποτέλεσμα είναι μια διαρκής εσωστρέφεια, η οποία όχι μόνο αποδυναμώνει τους βασικούς πόλους απέναντι στην κυβέρνηση, αλλά δημιουργεί και μια συνολική αίσθηση πολιτικής αμηχανίας.

Αυτή τη στιγμή, δύο από τους βασικούς πυλώνες της Κεντροαριστεράς, το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ, βρίσκονται σε τροχιά εσωτερικής αμφισβήτησης. Και όταν δύο κόμματα που φιλοδοξούν να εκφράσουν την εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης μοιάζουν να μην μπορούν να σταθεροποιήσουν ούτε το εσωτερικό τους μέτωπο, τότε η πολιτική κυριαρχία της κυβέρνησης γίνεται σχεδόν αυτονόητη.

Υπό αμφισβήτηση ο Σωκράτης Φάμελλος

Στον ΣΥΡΙΖΑ, η κατάσταση δείχνει ήδη προδιαγεγραμμένη. Ο Σωκράτης Φάμελλος βρίσκεται υπό έντονη αμφισβήτηση, με σημαντικά στελέχη να θεωρούν ότι αδυνατεί να δώσει δυναμική επανεκκίνησης στο κόμμα. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο δημοσκοπικό. Είναι βαθιά πολιτικό και οργανωτικό. Η εικόνα ενός κόμματος που μετά από διαδοχικές ήττες εξακολουθεί να μην έχει βρει ταυτότητα, στρατηγική και καθαρή γραμμή, ενισχύει την αίσθηση παρακμής.

Άτυπο διοικητήριο

Ήδη διαμορφώνεται ένα άτυπο αλλά ισχυρό μπλοκ στελεχών γύρω από τη Ρένα Δούρου, τον Νίκο Παππά και τον Παύλο Πολάκη, οι οποίοι φαίνεται να έχουν συγκροτήσει μια συγκυριακή συμμαχία με κοινό στόχο την ανατροπή των σημερινών ισορροπιών. Μπορεί οι πολιτικές και προσωπικές τους αφετηρίες να διαφέρουν, ωστόσο τους ενώνει η εκτίμηση ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορεί να συνεχίσει με ηγεσία χαμηλής πολιτικής επιρροής και περιορισμένης κοινωνικής απήχησης.

Το ερώτημα, βέβαια, είναι τι ακριβώς θα προκύψει μετά. Γιατί η αλλαγή προσώπων δεν συνεπάγεται αυτόματα και πολιτική αναγέννηση. Ο ΣΥΡΙΖΑ εξακολουθεί να κουβαλά τις αντιφάσεις της περιόδου διακυβέρνησής του, αλλά και το σοκ της μεταβατικής εποχής μετά τον Αλέξη Τσίπρα. Και όσο το κόμμα αδυνατεί να απαντήσει στο βασικό ερώτημα «τι εκπροσωπεί σήμερα», οι εσωκομματικές αναμετρήσεις μοιάζουν περισσότερο με μάχη επιβίωσης παρά με στρατηγική επιστροφής στην εξουσία.

Κακά τα μαντάτα στο ΠΑΣΟΚ

Αλλά και στο ΠΑΣΟΚ τα πράγματα μόνο ήρεμα δεν είναι. Ο Νίκος Ανδρουλάκης γνωρίζει καλά ότι το πολιτικό του κεφάλαιο εξαρτάται απολύτως από την εκλογική επίδοση του κόμματος. Εάν στην πρώτη Κυριακή των εκλογών το ΠΑΣΟΚ καταλήξει τρίτο ή ακόμα χειρότερα τέταρτο κόμμα, τότε το ενδεχόμενο ανοιχτής αμφισβήτησης δεν θα είναι απλώς πιθανό· θα θεωρείται σχεδόν βέβαιο.

Στο εσωτερικό της Χαριλάου Τρικούπη υπάρχουν ήδη στελέχη που θεωρούν ότι το κόμμα έχει εγκλωβιστεί σε μια πολιτική «ασφαλούς διαχείρισης», χωρίς επιθετικό στίγμα και χωρίς ισχυρή αντιπολιτευτική ταυτότητα. Η αδυναμία του ΠΑΣΟΚ να κεφαλαιοποιήσει τη φθορά της Ν.Δ. αλλά και του ΣΥΡΙΖΑ προκαλεί νευρικότητα, ενώ αρκετοί φοβούνται ότι το κόμμα χάνει μια ιστορική ευκαιρία επαναφοράς στον πρωταγωνιστικό ρόλο.

Ηγετική αστάθεια

Έτσι, και τα δύο μεγάλα κόμματα της αντιπολίτευσης εμφανίζονται να κινούνται σε συνθήκες ηγετικής αστάθειας. Και όταν η αντιπολίτευση αναλώνεται σε εσωτερικές ισορροπίες, προσωπικές στρατηγικές και διαδοχολογία, τότε δημιουργείται ένα τεράστιο πολιτικό κενό.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο μόνος πολιτικός που φαίνεται να κερδίζει πόντους είναι ο Αλέξης Τσίπρας. Παρότι επισήμως παραμένει εκτός πρώτης γραμμής, η πολιτική του παρουσία εξακολουθεί να επηρεάζει καταλυτικά τις εξελίξεις στον χώρο της κεντροαριστεράς. Πολλοί βλέπουν στο πρόσωπό του τον μοναδικό πολιτικό με κυβερνητική εμπειρία, διεθνές αποτύπωμα και δυνατότητα να επανασυσπειρώσει τμήματα του προοδευτικού ακροατηρίου.

Η μεγάλη αντίφαση το πρόβλημα για τον Αλέξη Τσίπρα

Ωστόσο, υπάρχει και μια μεγάλη αντίφαση. Ο Τσίπρας μοιάζει να αποδομεί τους σημερινούς κομματικούς μηχανισμούς της Κεντροαριστεράς, χωρίς όμως να καταφέρνει να κερδίζει ουσιαστικά τις εκλογικές τους δεξαμενές. Διατηρεί επιρροή στο πολιτικό προσωπικό και στη δημόσια συζήτηση, αλλά όχι αντίστοιχη κοινωνική δυναμική. Με απλά λόγια, επηρεάζει το παιχνίδι, αλλά δεν είναι βέβαιο ότι μπορεί να το κερδίσει.

Την ίδια στιγμή, οι υπόλοιποι πολιτικοί αρχηγοί δείχνουν να χάνουν σταδιακά τη δυναμική που εμφάνισαν το προηγούμενο διάστημα. Η Μαρία Καρυστιανού, ο Κυριάκος Βελόπουλος, η Ζωή Κωνσταντοπούλου και η Αφροδίτη Λατινοπούλου φαίνεται να ξεφουσκώνουν πολιτικά, καθώς η αρχική ορμή της διαμαρτυρίας ή της αντισυστημικής ψήφου δεν μετατρέπεται εύκολα σε σταθερό πολιτικό ρεύμα.

Εκτός εποχής πλέον

Ακόμη πιο δύσκολη είναι η κατάσταση για τον Γιάνη Βαρουφάκη τον Στέφανο Κασσελάκη και τον Δημήτρη Νατσιό, οι οποίοι πλέον κινούνται σχεδόν στα όρια της πολιτικής ανυπαρξίας, χωρίς ουσιαστική επιρροή στην κεντρική πολιτική ατζέντα.

Το συνολικό συμπέρασμα είναι ότι το ελληνικό πολιτικό σύστημα περνά μια περίοδο βαθιάς κρίσης εκπροσώπησης στον χώρο της αντιπολίτευσης. Δεν λείπουν μόνο οι ισχυρές προσωπικότητες. Λείπει κυρίως ένα πειστικό σχέδιο εξουσίας, μια καθαρή ιδεολογική πυξίδα και μια ηγεσία που να μπορεί να ενώσει κοινωνικές δυνάμεις.

Και μέχρι να εμφανιστεί αυτή η ηγεσία, το «κυνήγι των χαμένων αρχηγών» θα συνεχίζεται, αφήνοντας την πολιτική σκηνή εγκλωβισμένη σε έναν φαύλο κύκλο εσωστρέφειας, αμφισβήτησης και διαρκούς αναζήτησης σωτήρων.

Διαβάστε ακόμη: