Όλο και πιο συχνά η Αττική –αλλά και ολόκληρη η χώρα– έρχεται αντιμέτωπη με τη σφοδρότητα των καιρικών φαινομένων. Τα «ακραία» πλημμυρικά και περιβαλλοντικά επεισόδια δεν αποτελούν πλέον εξαίρεση, αλλά μια νέα κανονικότητα που επηρεάζει άμεσα την οικονομική δραστηριότητα, τις υποδομές και την καθημερινότητα πολιτών και επιχειρήσεων.

Σε αυτό το περιβάλλον, η πρόληψη και η ανθεκτικότητα αναδεικνύονται σε αναπτυξιακή προτεραιότητα, αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται και κατανέμονται οι δημόσιοι πόροι.

Το πρόγραμμα των 578 εκατ. ευρώ και το timing των ανακοινώσεων

Λίγα μόλις 24ωρα μετά την κήρυξη της Γλυφάδας και άλλων δήμων της Αττικής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω των καταστροφικών πλημμυρών, ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, ανακοίνωσε την έγκριση του Περιφερειακού Προγράμματος Ανάπτυξης της Αττικής.

Πρόκειται για ένα σχέδιο συνολικού προϋπολογισμού 578 εκατ. ευρώ, το οποίο διαμορφώθηκε έπειτα από πολύμηνες συσκέψεις και διαβουλεύσεις, με στόχο να απαντήσει σε νέες, πιεστικές ανάγκες.

Στροφή πόρων προς περιβάλλον και πολιτική προστασία

Από τα 445 εκατ. ευρώ του βασικού προϋπολογισμού του προγράμματος, σχεδόν τα μισά αλλάζουν «ρότα» και κατευθύνονται σε δύο κρίσιμους άξονες που συνδέονται άμεσα με το φυσικό περιβάλλον:

  • 130 εκατ. ευρώ (29,21%) για Πράσινη Ανάπτυξη και Πράσινο Μετασχηματισμό
  • 64 εκατ. ευρώ (14,38%) για Πολιτική Προστασία και Αντιμετώπιση της Κλιματικής Κρίσης

Συνολικά, 194 εκατ. ευρώ προορίζονται για δράσεις πρόληψης και προστασίας. Πρόκειται για παρεμβάσεις που δεν έχουν άμεσο οικονομικό αποτύπωμα, αλλά θεωρούνται πλέον προϋπόθεση επιβίωσης και ανάπτυξης.

Η κατανομή δείχνει τις κυβερνητικές προτεραιότητες

Πέρα από το «πράσινο» σκέλος, το πρόγραμμα κατανέμει πόρους και σε τομείς που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα:

  • Ανάπτυξη Υποδομών και Μεταφορών: 120 εκατ. ευρώ (26,97%)
  • Κοινωνική Συνοχή και Ανάπτυξη: 60 εκατ. ευρώ (13,48%)
  • Καινοτομία, Εξωστρέφεια και Ανταγωνιστικότητα: 60 εκατ. ευρώ (13,48%)

Ωστόσο, το κρίσιμο ζητούμενο δεν είναι μόνο τα ποσά, αλλά η ταχύτητα και η αποτελεσματικότητα υλοποίησης.

Από τη θεωρία στην πράξη

Όταν επιχειρήσεις και κάτοικοι σε περιοχές όπως η Γλυφάδα, η Βάρη ή άλλοι δήμοι βλέπουν δρόμους να μετατρέπονται σε ποτάμια και περιουσίες να καταστρέφονται, το βασικό ερώτημα δεν είναι μόνο «πόσα χρήματα υπάρχουν», αλλά αν τα χρήματα πιάνουν τόπο.

Το Περιφερειακό Πρόγραμμα Αττικής εντάσσεται στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026–2030 και ακολουθεί την έγκριση αντίστοιχων προγραμμάτων για άλλες έξι Περιφέρειες (Δυτική Ελλάδα, Στερεά Ελλάδα, Κρήτη, Θεσσαλία, Ήπειρος, Νότιο Αιγαίο). Αναμένεται η ολοκλήρωση της έγκρισης για το σύνολο της χώρας, ώστε να αποτυπωθεί η πλήρης εικόνα του περιφερειακού σχεδιασμού.

Υπερδέσμευση και ανοιχτά ερωτήματα

Ο συνολικός προϋπολογισμός των 578 εκατ. ευρώ περιλαμβάνει και υπερδέσμευση 133 εκατ. ευρώ, δηλαδή πρόσθετους πόρους που μπορούν να κινητοποιηθούν έως το 2030, εφόσον υπάρξει υψηλή απορρόφηση ή προκύψουν νέες ανάγκες.

Το ερώτημα είναι αν η υπερδέσμευση αυτή:

  • θα αξιοποιηθεί για έργα άμεσης προστασίας, ή
  • θα παραμείνει λογιστική πρόβλεψη στα χαρτιά.

Παράλληλα, παραμένουν κρίσιμα ζητήματα:

  • Ποια συγκεκριμένα έργα θα χρηματοδοτηθούν με τα 64 εκατ. ευρώ της πολιτικής προστασίας;
  • Πότε ξεκινούν οι παρεμβάσεις σε ζώνες που πλήττονται επανειλημμένα;
  • Πώς διασφαλίζεται διαφάνεια και αποτελεσματική παρακολούθηση της υλοποίησης;

Το κόστος της αδράνειας

Η πρόσφατη εμπειρία από τις πλημμύρες στην Αττική δείχνει ξεκάθαρα ότι το κόστος της αδράνειας είναι πολύ υψηλότερο από το κόστος της πρόληψης. Τα 194 εκατ. ευρώ για κλιματική ανθεκτικότητα μπορούν να αποτελέσουν την απαραίτητη «ασπίδα» για την Περιφέρεια –και κατ’ επέκταση για τη χώρα– μόνο αν η υλοποίηση γίνει με ταχύτητα, διαφάνεια και αποτελεσματικότητα.

Διαφορετικά, ο φαύλος κύκλος του «ράβε-ξήλωνε» θα συνεχίσει να κοστίζει – χωρίς να προστατεύει.

Διαβάστε ακόμη: