Αλλάζει πρακτικά ο τρόπος με τον οποίο οργανώνονται τα διεθνή ταξίδια προς την Ευρωπαϊκή Ένωση για πολίτες τρίτων χωρών καθώς η είσοδος δεν θα βασίζεται πλέον μόνο στο διαβατήριο και το εισιτήριο αλλά θα προηγείται υποχρεωτικά μια ψηφιακή έγκριση ταξιδιού μέσω του ETIAS.
Το νέο καθεστώς δεν επηρεάζει τους πολίτες της ΕΕ, αγγίζει όμως εκατομμύρια ταξιδιώτες από χώρες εκτός Ευρώπης και έχει άμεσες επιπτώσεις στον τουρισμό, τις αερομεταφορές και τα επαγγελματικά ταξίδια.
Το ETIAS, δηλαδή το Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφόρησης και Έγκρισης Ταξιδιού, λειτουργεί ως μηχανισμός προέγκρισης πριν από την άφιξη, στα πρότυπα του αμερικανικού ESTA. Στόχος του είναι η ενίσχυση της ασφάλειας, ο έλεγχος των ταξιδιωτών πριν φτάσουν στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ και η πιο αποτελεσματική διαχείριση των μετακινήσεων στον χώρο Σένγκεν. Η άδεια εκδίδεται ηλεκτρονικά και ελέγχεται ψηφιακά κατά την είσοδο.
Υποχρέωση για ETIAS θα έχουν ταξιδιώτες από χώρες που σήμερα εισέρχονται χωρίς βίζα, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο Καναδάς, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Αυστραλία, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα. Με άλλα λόγια, η είσοδος παραμένει χωρίς βίζα, όχι όμως χωρίς άδεια.
Το κόστος της άδειας ορίζεται στα 7 ευρώ και η ισχύς της φτάνει τα τρία χρόνια ή έως τη λήξη του διαβατηρίου. Ανήλικοι και άτομα άνω των 70 ετών απαλλάσσονται από την καταβολή τέλους. Η πληρωμή πραγματοποιείται ηλεκτρονικά κατά την υποβολή της αίτησης.
Η διαδικασία είναι πλήρως ψηφιακή, αλλά απαιτεί ουσιαστική συμπλήρωση στοιχείων. Οι ταξιδιώτες θα δηλώνουν προσωπικά δεδομένα, στοιχεία διαβατηρίου, τη χώρα πρώτης εισόδου, καθώς και απαντήσεις σε ερωτήματα που αφορούν την ασφάλεια. Στις περισσότερες περιπτώσεις η έγκριση θα δίνεται άμεσα, ωστόσο προβλέπεται χειροκίνητος έλεγχος ή ακόμη και απόρριψη αν εντοπιστούν ζητήματα.
Για τον ευρωπαϊκό τουρισμό – και ειδικά για χώρες όπως η Ελλάδα – το ETIAS λειτουργεί ταυτόχρονα ως εργαλείο ελέγχου και ως πρόκληση. Από τη μία πλευρά προσφέρει καλύτερη επιτήρηση των συνόρων, ψηφιακή ιχνηλασιμότητα και λιγότερες καθυστερήσεις κατά την άφιξη. Από την άλλη, προσθέτει ένα ακόμη βήμα πριν το ταξίδι, ένα μικρό αλλά υπαρκτό κόστος και τον κίνδυνο σύγχυσης για ταξιδιώτες που δεν είναι εξοικειωμένοι με ψηφιακές διαδικασίες.
Η εφαρμογή του συστήματος αναμένεται εντός του 2026, μετά την πλήρη ενεργοποίηση του συστήματος εισόδου-εξόδου της ΕΕ, με τις τελικές ημερομηνίες να ανακοινώνονται επίσημα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Για τους ταξιδιώτες, το μήνυμα είναι σαφές: χωρίς ETIAS, δεν θα υπάρχει δυνατότητα επιβίβασης σε πτήση προς τον χώρο Σένγκεν.
