Η σημερινή επιχείρηση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και η ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι ο Νικολάς Μαδούρο «συνελήφθη και μεταφέρθηκε εκτός χώρας» δεν συνιστά απλώς μια αλλαγή καθεστώτος διά της ισχύος. Πρόκειται για μια κίνηση με σαφή γεωοικονομική στόχευση, που πλήττει έμμεσα αλλά υπολογισμένα τον οικονομικό πυρήνα της Κίνας: την ενεργειακή της ασφάλεια, το κόστος διύλισης και την αξιοπιστία των εμπορικών της δικτύων που λειτουργούν στα όρια –και συχνά πέρα από– το καθεστώς κυρώσεων.

Η Ουάσιγκτον δείχνει ότι το πεδίο σύγκρουσης δεν είναι μόνο στρατιωτικό ή πολιτικό. Είναι ενεργειακό, ναυτιλιακό και χρηματοοικονομικό.

Γιατί η Βενεζουέλα είναι «κινεζικός διάδρομος»

Από το 2020 και μετά, το βενεζουελάνικο αργό εξελίχθηκε σε βασικό τροφοδότη της Ασίας και ειδικά της Κίνα. Όχι από ιδεολογική σύγκλιση Πεκίνου–Καράκας, αλλά επειδή οι κυρώσεις και ο αποκλεισμός από τις δυτικές αγορές ώθησαν τη Βενεζουέλα προς τον μοναδικό αγοραστή με ανοχή ρίσκου και δυνατότητα απορρόφησης βαρέος και υπερβαρέος αργού.

Διαμορφώθηκε έτσι ένα υβριδικό μοντέλο:

  • μέρος των ροών λειτουργούσε ως κανονικό εμπόριο,
  • μέρος ως πληρωμή σε πετρέλαιο για υπηρεσίες, προμήθειες και –κυρίως– εξυπηρέτηση χρέους προς την Κίνα.

Με άλλα λόγια, το βενεζουελάνικο πετρέλαιο αποτέλεσε χρηματοοικονομικό οξυγόνο για κινεζικά συμφέροντα. Η σημερινή αμερικανική κίνηση δείχνει ότι για την Ουάσιγκτον το ζήτημα δεν είναι μόνο το καθεστώς Μαδούρο, αλλά ο στρατηγικός του ρόλος ως ενεργειακού κόμβου υπέρ του Πεκίνου.

Όταν το πρόβλημα δεν είναι τι απαγορεύεται, αλλά τι ταξιδεύει

Το κλειδί για να κατανοηθεί η πραγματική εμβέλεια της επιχείρησης δεν βρίσκεται μόνο στις τυπικές κυρώσεις. Βρίσκεται στο τι μπορεί να φορτωθεί, να ασφαλιστεί και να φτάσει δια θαλάσσης.

Τις τελευταίες ημέρες, οι αμερικανικές κινήσεις επικεντρώθηκαν σε δίκτυα μεταφοράς, δεξαμενόπλοια και σχήματα ανταλλαγών (swap arrangements) που επέτρεπαν στη Βενεζουέλα να διατηρεί ροές προς την Ασία. Δεν μιλάμε απλώς για εμπόριο, αλλά για ολόκληρες αλυσίδες που συνέδεαν πετρέλαιο με χρηματοδότηση.

Με τον Μαδούρο εκτός εξουσίας, κάθε συμφωνία που φέρει την υπογραφή του παύει αυτομάτως να έχει πολιτική νομιμοποίηση, ανεξαρτήτως του αν μπορεί να εφαρμοστεί τεχνικά. Αυτό δημιουργεί κενό ισχύος και νομική ασάφεια – τον χειρότερο εφιάλτη για μεγάλα ενεργειακά συμβόλαια.

Η «σύλληψη» ως σοκ αξιοπιστίας

Η σημερινή εξέλιξη εισάγει έναν νέο παράγοντα κινδύνου:
η χώρα-πηγή μπορεί να αποσταθεροποιηθεί εν μία νυκτί.

Για την Κίνα, αυτό μεταφράζεται σε τρία άμεσα και μετρήσιμα κόστη:

  • Premium κινδύνου στη μεταφορά (ασφάλιση, ναύλοι, αλλαγές διαδρομών).
  • Απώλεια προβλεψιμότητας στα μείγματα βαρέος αργού που είναι κρίσιμα για συγκεκριμένα διυλιστήρια.
  • Αναγκαστική αντικατάσταση από άλλους προμηθευτές βαρέος αργού, συχνά ακριβότερους ή γεωπολιτικά πιο «φορτισμένους».

Το πλήγμα δεν είναι θεωρητικό. Είναι λειτουργικό και οικονομικό.

Η ουσία της κίνησης Τραμπ

Αν ο στόχος ήταν απλώς η τιμωρία του καθεστώτος Μαδούρο, θα αρκούσε η συνέχιση της παραδοσιακής πίεσης. Η κλιμάκωση σε επιχείρηση που οδηγεί σε «σύλληψη» στέλνει πολλαπλά μηνύματα:

  • Προς τη Βενεζουέλα: καμία κανονικότητα, καμία σταθερότητα.
  • Προς την Κίνα: κανένα απολύτως ασφαλές ενεργειακό κανάλι.
  • Προς την Τεχεράνη: το μοντέλο αποσταθεροποίησης έχει εφαρμογή.

Η επιχείρηση αυτή λειτουργεί ως πολιτικο-στρατιωτική κορύφωση μιας στρατηγικής που στοχεύει εκεί που πονά περισσότερο η Κίνα: στην τροφοδοσία, στο κόστος και στην αξιοπιστία των ενεργειακών της ροών.

Το βάθος του διακυβεύματος: τα αποθέματα

Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο, περίπου 303 δισ. βαρέλια, ποσοστό που αντιστοιχεί σε 17%–20% των παγκόσμιων αποθεμάτων. Η συντριπτική πλειονότητα βρίσκεται στη ζώνη του Ορινόκο, με βαρέο και εξαιρετικά βαρέο αργό – ακριβώς το είδος που χρειάζονται ορισμένα ασιατικά διυλιστήρια.

Ωστόσο, χρόνια υποεπένδυσης, διαχειριστικά προβλήματα και κυρώσεις έχουν καταστήσει την πραγματική εκμετάλλευση αυτών των πόρων σκιά του θεωρητικού δυναμικού. Η σημερινή εξέλιξη βαθαίνει αυτό το χάσμα.

Η επιχείρηση στη Βενεζουέλα δεν είναι απλώς μια γεωπολιτική κίνηση υψηλού ρίσκου. Είναι ένα χτύπημα ακριβείας στον ενεργειακό διάδρομο της Κίνας. Η Ουάσιγκτον δείχνει ότι ο πόλεμος του 21ου αιώνα δεν κρίνεται μόνο στα μέτωπα, αλλά στις ροές, στα συμβόλαια και στη δυνατότητα ενός κράτους να προβλέπει το αύριο.

Και σε αυτό το πεδίο, η σύλληψη Μαδούρο είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια εικόνα ισχύος. Είναι ένα μήνυμα αποσταθεροποίησης με παγκόσμιο αποδέκτη.

Διαβάστε ακόμη: