Μετά από περισσότερο από έναν μήνα συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει είναι σαφές: ο πόλεμος δεν κατευθύνεται ούτε προς μια καθαρή λήξη, ούτε προς μια αποφασιστική αναμέτρηση που θα κρίνει τα πάντα.

Αντίθετα, εισέρχεται σε μια ενδιάμεση, σύνθετη και δυνητικά πιο επικίνδυνη φάση, όπου συνυπάρχουν:

  • στρατιωτική πίεση
  • ενεργειακή ασφυξία
  • ναυτική αντιπαράθεση
  • διπλωματικές διεργασίες

Η σύγκρουση έχει περάσει από το αρχικό σοκ στη φάση της στρατηγικής αντοχής: το ερώτημα πλέον δεν είναι ποιος χτυπά πιο δυνατά, αλλά ποιος αντέχει περισσότερο.

Το Ιράν δεν νικά – αλλά δεν ηττάται

Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν επιβάλει βαρύ κόστος στην Τεχεράνη, χωρίς όμως να έχουν επιτύχει την πλήρη εξουδετέρωση της απειλής.

Το ιρανικό πυραυλικό δίκτυο έχει δεχθεί πλήγματα, αλλά:

  • συνεχίζει να λειτουργεί
  • προσαρμόζεται
  • χτυπά πιο επιλεκτικά

Η στρατηγική του Ιράν δεν βασίζεται πλέον στον μαζικό κορεσμό, αλλά στη διατήρηση της αβεβαιότητας.

Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο:
η Τεχεράνη δεν χρειάζεται να νικήσει – της αρκεί να αποδείξει ότι δεν μπορεί να υποταχθεί εύκολα.

Η διπλή στρατηγική των ΗΠΑ

Η Ουάσινγκτον εμφανίζεται με ένα ξεκάθαρο διπλό πρόσωπο.

Από τη μία πλευρά, ο Ντόναλντ Τραμπ διατηρεί τη ρητορική της πίεσης, προειδοποιώντας ότι τα πλήγματα θα συνεχιστούν αν δεν υπάρξει συμφωνία.

Από την άλλη, διπλωματικοί δίαυλοι παραμένουν ανοιχτοί, με προτάσεις για μια ελεγχόμενη έξοδο από την κρίση.

Η παύση επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές για λίγες ημέρες δεν αποτελεί ένδειξη ειρήνης, αλλά δοκιμή προθέσεων.

Το Ορμούζ γίνεται το κέντρο βάρους

Το πιο κρίσιμο μέτωπο δεν είναι πλέον στον αέρα, αλλά στη θάλασσα – στα Στενά του Ορμούζ.

Εκεί το Ιράν διαθέτει το μεγαλύτερο στρατηγικό του πλεονέκτημα:

  • έλεγχο της ναυσιπλοΐας
  • πίεση στις ενεργειακές ροές
  • δυνατότητα επηρεασμού των αγορών

Η γεωγραφία μετατρέπεται σε στρατηγικό όπλο.

Και όσο αυτή η πίεση παραμένει ενεργή, το Ιράν διατηρεί διαπραγματευτική ισχύ δυσανάλογη της στρατιωτικής του δύναμης.

Το σενάριο Χαργκ και το υψηλό ρίσκο

Στις δυτικές αναλύσεις επανέρχεται το σενάριο πλήγματος στο Νησί Χαργκ, βασικό κόμβο εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν.

Μια τέτοια επιχείρηση θα μπορούσε:

  • να πλήξει τα έσοδα της Τεχεράνης
  • να περιορίσει τη στρατηγική της επιρροή

Όμως το κόστος θα ήταν υψηλό:

  • στρατιωτική έκθεση
  • επέκταση της σύγκρουσης
  • κίνδυνος μακροχρόνιας εμπλοκής

Δεν είναι «εύκολη λύση» – είναι εργαλείο υψηλού ρίσκου.

Το δεύτερο μέτωπο και η περιφερειακή διάσταση

Ο πόλεμος αποκτά και δεύτερο άξονα:
τον Λίβανο και τη σύγκρουση με τη Χεζμπολάχ.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν υπάρξει αποκλιμάκωση στο επίπεδο ΗΠΑ–Ιράν, η ένταση μπορεί να συνεχιστεί αλλού.

Η κρίση τείνει να γίνει πολυεπίπεδη και γεωγραφικά διάχυτη.

Οικονομική φθορά και παγκόσμιες επιπτώσεις

Οι επιπτώσεις έχουν ήδη ξεπεράσει το πετρέλαιο:

  • άνοδος τιμών σε πετροχημικά και πλαστικά
  • πίεση στα λιπάσματα
  • ανησυχία για το φυσικό αέριο στην Ευρώπη

Η κρίση μεταφέρεται στην πραγματική οικονομία, αυξάνοντας την πίεση και προς τις δύο πλευρές.

Τέσσερα σενάρια για την επόμενη ημέρα

Με βάση τα δεδομένα, διαμορφώνονται τέσσερις βασικές τροχιές:

  1. Ελεγχόμενη αποκλιμάκωση με προσωρινή χαλάρωση
  2. Κλιμάκωση μέσω ενέργειας και ναυσιπλοΐας
  3. Παρατεταμένος πόλεμος φθοράς
  4. Γεωγραφική διεύρυνση της σύγκρουσης

ΗΠΑ και Ισραήλ: μαζί αλλά όχι ίδιοι

Παρά τη συμμαχία, Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ εμφανίζουν διαφορετική στρατηγική στόχευση.

Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου επιδιώκει συνέχιση και ενίσχυση της πίεσης, ενώ οι ΗΠΑ φαίνεται να αναζητούν έξοδο χωρίς βύθιση σε μακροχρόνιο πόλεμο.

Αυτό το ρήγμα ενδέχεται να εξελιχθεί σε κρίσιμο παράγοντα των εξελίξεων.

Μια νευρική ενδιάμεση φάση

Το πιθανότερο άμεσο σενάριο δεν είναι ούτε η ειρήνη ούτε η έκρηξη χωρίς όρια.

Είναι μια νευρική ενδιάμεση φάση:

  • η διπλωματία κινείται, αλλά υπό τη σκιά των όπλων
  • οι αγορές ελπίζουν, αλλά τιμολογούν τον φόβο
  • η πίεση συνεχίζεται χωρίς τελική έκβαση

Διαβάστε ακόμη: