Στην Ουάσιγκτον στρέφονται από σήμερα Τρίτη 24 Φεβρουαρίου τα βλέμματα της ενεργειακής αγοράς, καθώς η αμερικανική κυβέρνηση συγκαλεί υπουργική σύνοδο για τον Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου, με τη συμμετοχή 12 χωρών.
Στη σύνοδο που διοργανώνουν ο Λευκός Οίκος και το Εθνικό Συμβούλιο Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ με θέμα «Transatlantic Gas Security Summit», την Ελλάδα εκπροσωπεί ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, συνοδευόμενος από στελέχη της Aktor, του ΔΕΣΦΑ, της Gastrade και της ΔΕΠΑ Εμπορίας, ενώ συμμετέχουν και υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι της ΕΕ, καθώς και μεγάλες ενεργειακές εταιρείες των ΗΠΑ και της Ευρώπης.
Στην αμερικανική πρωτεύουσα βρίσκεται από σήμερα και ο CEO της ΔΕΗ Γιώργος Στάσσης, ο οποίος θα συμμετάσχει στις συζητήσεις που θα γίνουν στο πλαίσιο του Gaz Forum, ενώ αναμένεται να έχει και επαφές με στελέχη από τους μεγάλους hyperscalers. Πρόκειται για μια εξέλιξη για την οποία έχει προϊδεάσει από την περασμένη εβδομάδα ο πρωθυπουργός από την Ινδία, αποκαλύπτοντας τα υπεραντλαντικά σχέδια της ΔΕΗ για τη μεγάλη επένδυση ύψους 2,3 δισ. στη Δυτική Μακεδονία και τον σχεδιασμό για το νέο γίγα data center δυναμικότητας 300 MW.
Στον αέρα η συμφωνία για τα 750 δις;
Η Σύνοδος πραγματοποιείται σε ένα περιβάλλον μεταβαλλόμενων ισορροπιών μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, που έκρινε παράνομους ορισμένους δασμούς που είχε επιβάλει πριν ένα χρόνο ο Ντόναλντ Τραμπ χωρίς τη συμμετοχή του Κογκρέσου.
Η απόφαση αυτή έχει οδηγήσει σε προσωρινή αναστολή την επικύρωση της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–ΗΠΑ του 2025, στην οποία εντάσσεται και το πακέτο προμήθειας φυσικού αερίου ύψους 750 δισ. ευρώ για την επόμενη τριετία. Μια συμφωνία για την οποία από την αρχή υπήρξαν πολλές επιφυλάξεις κατά πόσο μπορεί να επιτευχθεί, καθώς η Ευρώπη θα έπρεπε να τετραπλασιάσει τις προμήθειες φυσικού αερίου σε ετήσια βάση για την περίοδο 2026-2028, εξέλιξη που θεωρείται μη εφικτή.
Μέσα σε αυτό το σύνθετο σκηνικό, η επιτυχία της συνόδου στην Ουάσιγκτον θα εξαρτηθεί από μια σειρά παραμέτρων που αφορούν τόσο την πολιτική βούληση όσο και την εμπορική βιωσιμότητα του εγχειρήματος.
Τα σημεία-κλειδιά
Καταρχάς, καθοριστικός παράγοντας για την πορεία και την τύχη του περίπλοκου παζλ θα είναι το αν θα υπάρξουν σαφείς και μετρήσιμες δεσμεύσεις για μακροχρόνια συμβόλαια LNG. Τόσο η αμερικανική πλευρά όσο και οι εταιρείες που συνδράμουν τον Κάθετο Διάδρομο έχουν διαμηνύσει σε όλους τους τόνους ότι χωρίς πολυετείς συμφωνίες αγοράς και μεταφοράς ποσοτήτων, ο Διάδρομος δεν μπορεί να αποκτήσει τον απαιτούμενο όγκο ροών που θα τον καταστήσει οικονομικά βιώσιμο.
Οι τράπεζες και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα απαιτούν ορατότητα εσόδων σε βάθος χρόνου προκειμένου να χρηματοδοτήσουν νέες υποδομές φυσικού αερίου, και σε αυτό πρόθυμοι να συνδράμουν εμφανίζονται και αμερικανικοί φορείς όπως το DFC και η τράπεζα εισαγωγών και εξαγωγών Ex-Im Bank.
Δεύτερον, κρίσιμο θα είναι το μήνυμα που θα σταλεί από την ευρωπαϊκή πλευρά και ειδικά από την ΕΕ, η οποία θα εκπροσωπηθεί από τη Ντίτε Γιόργκενσεν, γενική διευθύντρια της DG Energy. Η ρυθμιστική σαφήνεια γύρω από τα εξειδικευμένα προϊόντα δέσμευσης χωρητικότητας φυσικού αερίου (Route 1,2,3) αποτελεί βασική προϋπόθεση για να απεμπλακεί ο Κάθετος Διάδρομος από τις παγίδες και τα συμφέροντα άλλων χωρών της ΕΕ που οξύνουν τον ανταγωνισμό. Αν δεν υπάρξει πολιτική κάλυψη για την υπέρβαση των γραφειοκρατικών και διασυνοριακών εμποδίων, το έργο θα συνεχίσει να προσκρούει σε εθνικές ιδιαιτερότητες και διαφορετικές χρεώσεις που υπονομεύουν την ανταγωνιστικότητα της διαδρομής έναντι εναλλακτικών οδών.
Τρίτον, καθοριστικής σημασίας είναι οι χώρες της ΕΕ να επιδείξουν ενιαία στάση και να τηρήσουν τη δέσμευση για πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο μέσα στους επόμενους 18 μήνες. Καθώς οι τιμές που προσφέρει η Μόσχα παραμένουν ιδιαίτερα ανταγωνιστικές, διατυπώνονται αμφιβολίες κατά πόσο η ευρωπαϊκή «γραμμή άμυνας» θα διατηρηθεί αρραγής μέχρι το τέλος. Ήδη αγορές όπως της Ουκρανίας, το 65% που καταναλώνουν είναι ρωσικό, το οποίο προμηθεύονται μέσω Ουγγαρίας και Σλοβακίας.
Η προσωρινή εμπλοκή της συμφωνίας των 750 δισ. ευρώ στερεί από την Ουάσιγκτον ένα σημαντικό διαπραγματευτικό εργαλείο πίεσης, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει τις φωνές στις Βρυξέλλες που ζητούν περαιτέρω διαφοροποίηση προμηθευτών, όπως ο Καναδάς και το Κατάρ. Το αίσθημα αυτό έχει ενισχυθεί περαιτέρω από τη στάση που κράτησε ο αμερικανός πρόεδρος από το βήμα του Νταβός για τη Γροιλανδία, προκαλώντας συναγερμό στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Η στάση των Καναδών
Η καναδική κυβέρνηση, μετά την πολιτική δασμών, επιδιώκει τη διαφοροποίηση των εξαγωγών της πέραν της παραδοσιακής αμερικανικής αγοράς. Να σημειωθεί ότι το 2024 και στις αρχές του 2025, οι εισαγωγές αργού πετρελαίου των ΗΠΑ από τον Καναδά κυμαίνονταν κατά μέσο όρο μεταξύ 3,5 και πάνω από 4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως και αντιπροσώπευαν το 60% των συνολικών εισαγωγών αργού πετρελαίου των ΗΠΑ.
Ο Καναδάς έχει ρίξει γέφυρες προς την Ινδία και την ίδια ώρα παροτρύνει και τους Ευρωπαίους ηγέτες να περιορίσουν την εξάρτηση από τις ΗΠΑ. Καναδάς και Ινδία έχουν συμφωνήσει να ενισχύσουν το διμερές εμπόριο πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων. Η συμφωνία προβλέπει αύξηση καναδικών εξαγωγών αργού πετρελαίου, LNG και υγραερίου (LPG) προς την Ινδία, ενώ η τελευταία έχει συμφωνήσει να ενισχύσει τις εξαγωγές διυλισμένων προϊόντων προς τον Καναδά.
