Σε μια εξαιρετικά εύθραυστη γεωπολιτική συγκυρία στον Περσικό Κόλπο, η ανακοίνωση της Τεχεράνης ότι τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν «πλήρως ανοικτά» για τη ναυσιπλοΐα δεν φαίνεται να καθησυχάζει τη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα. Αντιθέτως, εντείνει τις ανησυχίες για το κατά πόσο η ασφάλεια των διελεύσεων μπορεί να διασφαλιστεί στην πράξη.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, μέσω ανάρτησής του, γνωστοποίησε ότι τα εμπορικά πλοία μπορούν να διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας στον Λίβανο, ακολουθώντας μια «προκαθορισμένη και συντονισμένη διαδρομή». Ωστόσο, πίσω από αυτή τη διατύπωση, οι λεπτομέρειες παραμένουν θολές.
Ασαφής «διάδρομος» και κενό συντονισμού
Σύμφωνα με την EOS Risk Group, η ανακοίνωση του Ιράν δεν συνοδεύεται από σαφές επιχειρησιακό πλαίσιο, γεγονός που δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για την πραγματική ασφάλεια των πλοίων.
Αν και εκτιμάται ότι η αναφορά αφορά το γνωστό σύστημα θαλάσσιας κυκλοφορίας (TSS) μέσω των νησιών Λαράκ και Κεσμ, δεν έχουν δοθεί τεχνικές οδηγίες, ούτε έχει ενεργοποιηθεί ένας αξιόπιστος μηχανισμός ελέγχου και αποσυμφόρησης της κυκλοφορίας.
Το αποτέλεσμα είναι μια επικίνδυνη κατάσταση: μια από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη να λειτουργεί χωρίς σαφή «κανόνες παιχνιδιού», σε μια περίοδο όπου κάθε λάθος μπορεί να οδηγήσει σε κλιμάκωση.
Σκιές από νάρκες και στρατιωτική παρουσία
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η πιθανότητα ύπαρξης ναρκών στην περιοχή. Ήδη, αμερικανικά ναρκαλιευτικά κατευθύνονται προς τον Περσικό Κόλπο, γεγονός που από μόνο του αποτυπώνει το επίπεδο συναγερμού.
Ακόμη και αν η ιρανική αναφορά σε «ζώνες κινδύνου» αποδειχθεί υπερβολική ή επικοινωνιακή τακτική, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η απειλή είναι απολύτως ρεαλιστική. Ένα και μόνο περιστατικό θα μπορούσε να τινάξει στον αέρα κάθε έννοια εκεχειρίας.
Την ίδια στιγμή, το Σώμα Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) έχει αναλάβει ουσιαστικά τον έλεγχο της διαδρομής, χωρίς όμως να υπάρχει βεβαιότητα για την επιχειρησιακή του ετοιμότητα. Οι τελευταίες εβδομάδες φέρεται να έχουν αποδυναμώσει τις δυνατότητές του, αυξάνοντας τον κίνδυνο λανθασμένων χειρισμών ή ανεξέλεγκτων ενεργειών.
Αμερικανική πίεση και κίνδυνος κλιμάκωσης
Παράλληλα, η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών παραμένει σκληρή. Η Ουάσιγκτον συνεχίζει τον αποκλεισμό πλοίων που σχετίζονται με το Ιράν, εντείνοντας την οικονομική πίεση προς την Τεχεράνη.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα: από τη μία η ανάγκη του Ιράν να διατηρήσει ανοιχτές τις θαλάσσιες ροές και από την άλλη η πιθανότητα αντίδρασης μέσω επιθετικών ενεργειών.
Αναλυτές δεν αποκλείουν σενάρια που περιλαμβάνουν:
- παρενοχλήσεις εμπορικών πλοίων
- κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων
- ακόμη και στοχευμένες επιθέσεις
Το ερώτημα που πλανάται είναι αν οι ΗΠΑ θα αποδεχθούν σιωπηρά έναν ιρανικό «έλεγχο» της ναυσιπλοΐας ή αν θα επιχειρήσουν να τον αμφισβητήσουν επί του πεδίου.
Συστάσεις και «κόκκινος συναγερμός» για τη ναυτιλία
Η EOS Risk Group είναι σαφής: δεν συνιστάται η άμεση επανέναρξη διελεύσεων μόνο με βάση μια ανακοίνωση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Το επίπεδο κινδύνου για πλοία στον Περσικό Κόλπο και τον Κόλπο του Ομάν παραμένει «ουσιαστικό», με πιθανότητα να μετατραπεί σε «υψηλό» ή ακόμη και «ακραίο» χωρίς προειδοποίηση.
Στο πλαίσιο αυτό, προτείνονται συγκεκριμένα μέτρα:
- αποφυγή διελεύσεων από τα Στενά του Ορμούζ έως ότου υπάρξει επίσημος μηχανισμός συντονισμού
- διατήρηση απόστασης τουλάχιστον 30 ναυτικών μιλίων από αμερικανικά πολεμικά πλοία
- συνεχής εγγραφή και ενημέρωση μέσω των οργανισμών UK Maritime Trade Operations και NAVCENT NCAGS
Το κρίσιμο 48ωρο
Η κατάσταση στην περιοχή παραμένει εξαιρετικά ρευστή, με το επόμενο 24ωρο έως 48ωρο να θεωρείται καθοριστικό. Οι ισορροπίες είναι λεπτές, οι πληροφορίες αποσπασματικές και τα περιθώρια λάθους σχεδόν μηδενικά.
Σε αυτό το περιβάλλον, η φράση «τα Στενά είναι ανοικτά» μοιάζει περισσότερο με πολιτικό μήνυμα παρά με εγγύηση ασφάλειας.
Και στον Περσικό Κόλπο, αυτή η διαφορά μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική.
