Η νέα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή φαίνεται να οδηγεί την περιοχή σε μία από τις πιο επικίνδυνες φάσεις των τελευταίων ετών, με το ενδεχόμενο μιας ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης να βρίσκεται πλέον ξανά στο τραπέζι. Οι επιθέσεις του Ιράν εναντίον κρατών του Κόλπου, το χτύπημα σε κυπριακό πλοίο, οι μαζικοί αμερικανικοί βομβαρδισμοί και η εκ νέου αναστολή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ συνθέτουν ένα σκηνικό που προκαλεί έντονη ανησυχία στη διεθνή κοινότητα.
Σε ανάλυσή του, το Sky News επιχειρεί να αποκωδικοποιήσει τη νέα πραγματικότητα, επισημαίνοντας ότι οι τελευταίες εξελίξεις ανατρέπουν τα δεδομένα που είχαν διαμορφωθεί μετά τις προηγούμενες προσπάθειες αποκλιμάκωσης και αφήνουν πλέον ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα.
Το Ορμούζ ξανά στο επίκεντρο
Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά τα Στενά του Ορμούζ, από όπου σε περιόδους ομαλότητας διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου.
Σύμφωνα με το βρετανικό δίκτυο, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης ανακοίνωσαν εκ νέου το κλείσιμο της στρατηγικής θαλάσσιας οδού, ενώ παράλληλα ιρανικές επιθέσεις φέρονται να στοχεύουν πλοία που επιχειρούν να κινηθούν εκτός των διαδρομών που ελέγχει η Τεχεράνη.
Πηγές της ναυτιλιακής αγοράς στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αναφέρουν ότι αρκετά εμπορικά πλοία επιλέγουν πλέον να χρησιμοποιούν τη νότια διαδρομή, υπό την επιτήρηση αμερικανικών δυνάμεων, ενώ πολλά απενεργοποιούν ακόμη και τους αναμεταδότες εντοπισμού τους, προκειμένου να περιορίσουν τον κίνδυνο να αποτελέσουν στόχο.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνει το πόσο εύθραυστη έχει γίνει η κατάσταση σε έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη.
Το Ιράν ανοίγει νέο κύκλο επιθέσεων
Η ανταποκρίτρια του Sky News στη Μέση Ανατολή, Σέλι Λόγκουντ, επισημαίνει ότι το Ιράν δεν περιορίζεται πλέον στις γνωστές εστίες έντασης.
Αντίθετα, μετά τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς, οι ιρανικές επιθέσεις επεκτείνονται και σε γειτονικά κράτη του Κόλπου, τα οποία μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν σχετικά ασφαλή από την άμεση αντιπαράθεση.
Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κατάρ και Ομάν βρέθηκαν αντιμέτωπα με επιθέσεις ή αναφορές για εισερχόμενα πυρά και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, εξέλιξη που σύμφωνα με το βρετανικό δίκτυο αλλάζει πλήρως τους συσχετισμούς στην περιοχή.
Χαρακτηριστική είναι η εικόνα που περιγράφεται από το Άμπου Ντάμπι, όπου οι κάτοικοι ξύπνησαν με προειδοποιήσεις έκτακτης ανάγκης στα κινητά τους τηλέφωνα, ενώ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στις ιδιωτικές συνομιλίες κυριάρχησαν ο φόβος και η αβεβαιότητα.
Το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει η ανάλυση είναι σαφές: πλέον κανείς δεν μπορεί να θεωρείται εκτός στόχου.
Η συμφωνία που ερμηνεύεται διαφορετικά
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει το Sky News και στο μνημόνιο κατανόησης που είχε συμφωνηθεί τον προηγούμενο μήνα μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών.
Ενώ η αρχική πρόθεση ήταν να διασφαλιστεί η ασφαλής επανέναρξη της εμπορικής ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, οι τελευταίες κινήσεις δείχνουν ότι κάθε πλευρά αντιλαμβάνεται διαφορετικά τις δεσμεύσεις που είχαν αναληφθεί.
Η ανάρτηση του Ιρανού διαπραγματευτή Μοχάμαντ Γκαλιμπάφ, με την οποία προειδοποιεί ότι «η εποχή των μονομερών συμφωνιών τελείωσε» και καλεί τις Ηνωμένες Πολιτείες να τηρήσουν τον λόγο τους «ή να πληρώσουν το τίμημα», αποτυπώνει το βάθος της κρίσης εμπιστοσύνης που έχει δημιουργηθεί.
Την ίδια στιγμή, το μήνυμα του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ περί εκδίκησης, το οποίο σύμφωνα με πληροφορίες ήταν χαραγμένο πάνω σε έναν από τους πυραύλους που εκτοξεύθηκαν στις τελευταίες επιθέσεις, ενισχύει την εικόνα ότι η ένταση αποκτά πλέον και έντονο συμβολικό χαρακτήρα.
Ο Τραμπ μπροστά σε νέα διλήμματα
Η νέα κλιμάκωση δημιουργεί επιπλέον πίεση και στην αμερικανική πλευρά.
Λίγες ημέρες μετά τη δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ ότι η εκεχειρία ουσιαστικά είχε τερματιστεί, οι Ηνωμένες Πολιτείες προχώρησαν σε περίπου 140 αεροπορικά πλήγματα κατά ιρανικών στόχων, με την Τεχεράνη να απαντά με νέο κύμα επιθέσεων.
Σύμφωνα με το Sky News, οι διαπραγματεύσεις που βρίσκονταν σε εξέλιξη για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα έχουν ουσιαστικά παγώσει, παρά το γεγονός ότι δεν έχει συμπληρωθεί ακόμη η προθεσμία των 60 ημερών που είχε συμφωνηθεί.
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ότι οι δύο πλευρές δεν κατάφεραν να προχωρήσουν σε ουσιαστικές συνομιλίες, γεγονός που περιορίζει δραματικά τα περιθώρια διπλωματικής αποκλιμάκωσης.
Η διπλωματία στο σημείο μηδέν
Το βασικό συμπέρασμα της βρετανικής ανάλυσης είναι ότι η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια νέα περίοδο αβεβαιότητας.
Οι επιθέσεις δεν περιορίζονται πλέον σε συγκεκριμένα μέτωπα, αλλά επεκτείνονται σε ολόκληρη την περιοχή του Κόλπου, ενώ η ασφάλεια της διεθνούς ναυσιπλοΐας δοκιμάζεται εκ νέου.
Την ίδια ώρα, η πορεία των διαπραγματεύσεων παραμένει ασαφής και οι επιλογές της Ουάσιγκτον εμφανίζονται ολοένα και πιο περιορισμένες.
Στο αισιόδοξο σενάριο, οι διπλωματικές πρωτοβουλίες θα μπορούσαν να επανεκκινήσουν, έστω και από μηδενική βάση. Στο δυσμενές, η νέα αυτή αλυσίδα επιθέσεων ενδέχεται να αποτελέσει την απαρχή ενός ακόμη κύματος γενικευμένων εχθροπραξιών, με συνέπειες που θα ξεπεράσουν κατά πολύ τα σύνορα της Μέσης Ανατολής και θα επηρεάσουν την παγκόσμια οικονομία, την ενεργειακή ασφάλεια και τη διεθνή σταθερότητα.
