Σχεδόν είκοσι χρόνια μετά το πολύνεκρο ναυτικό δράμα που σημάδεψε τη Σαντορίνη, το ναυάγιο του Sea Diamond εξακολουθεί να προκαλεί έντονη περιβαλλοντική ανησυχία. Το Πολυτεχνείο Κρήτης ξεκινά νέα επιστημονική έρευνα στις 25 Οκτωβρίου, με στόχο να διαπιστώσει πόσο έχει προχωρήσει η διάβρωση του κρουαζιερόπλοιου και εάν οι ισχυρές σεισμικές δονήσεις του 2025 επιδείνωσαν την κατάστασή του. Στο μικροσκόπιο των επιστημόνων μπαίνουν τα βαρέα μέταλλα, οι τοξικές ουσίες και ο κίνδυνος νέας περιβαλλοντικής επιβάρυνσης στην καλντέρα.
Δεκαεννέα χρόνια έχουν περάσει από τη βύθιση του Sea Diamond στη Σαντορίνη, όμως το κουφάρι του κρουαζιερόπλοιου εξακολουθεί να βρίσκεται στον βυθό, δημιουργώντας σοβαρούς προβληματισμούς για το μέλλον του θαλάσσιου περιβάλλοντος.
Το πλοίο, που βυθίστηκε στις 5 Απριλίου 2007, παραμένει σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη θαλάσσια περιοχή, με ηφαιστειογενές υπόβαθρο και απότομες υποθαλάσσιες κλίσεις.
Η συνεχής διάβρωση των μεταλλικών τμημάτων του και η πιθανή απελευθέρωση ρυπογόνων ουσιών αποτελούν αντικείμενο επιστημονικής παρακολούθησης εδώ και χρόνια.
Τώρα, μια νέα έρευνα του Πολυτεχνείου Κρήτης έρχεται να απαντήσει σε ένα επιπλέον κρίσιμο ερώτημα: Μπορεί η έντονη σεισμική δραστηριότητα που σημειώθηκε στη Σαντορίνη το 2025 να έχει επιδεινώσει την κατάσταση του ναυαγίου;
Η πρώτη αποστολή επιστημονικών δειγματοληψιών έχει προγραμματιστεί για τις 25 Οκτωβρίου 2026, ενώ τα αρχικά αποτελέσματα αναμένονται στα μέσα με τέλη Νοεμβρίου.
Τι ανησυχεί τους επιστήμονες σχεδόν 20 χρόνια μετά
Ο ομότιμος καθηγητής της Σχολής Χημικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος του Πολυτεχνείου Κρήτης, Ευάγγελος Γιδαράκος, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τη συνεχιζόμενη διάβρωση του Sea Diamond.
Μιλώντας στα «Χανιώτικα Νέα», επισήμανε ότι το ναυάγιο βρίσκεται σε ιδιαίτερα ευαίσθητη περιοχή, όπου οι γεωλογικές συνθήκες δημιουργούν πρόσθετους προβληματισμούς.
Σύμφωνα με τον καθηγητή, το κουφάρι του πλοίου έχει χαρακτηριστεί εδώ και χρόνια εγκαταλελειμμένο απόβλητο και παραμένει πηγή έκλυσης ρυπογόνων ουσιών.
Όπως εξήγησε, η διάβρωση των υλικών του ναυαγίου έχει ξεκινήσει εδώ και πολύ καιρό, δημιουργώντας συνθήκες απελευθέρωσης βαρέων μετάλλων και άλλων επιβλαβών ουσιών στο θαλάσσιο περιβάλλον.
Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει αποδειχθεί πως ολόκληρη η καλντέρα αντιμετωπίζει σήμερα την ίδια ένταση ρύπανσης.
Ακριβώς αυτή τη διαφοροποίηση φιλοδοξούν να αποτυπώσουν οι νέες μετρήσεις, ώστε να υπάρχει επικαιροποιημένη επιστημονική εικόνα.
Οι σεισμοί του 2025 και ο φόβος μετατόπισης του ναυαγίου
Το πιο ανησυχητικό ερώτημα της νέας έρευνας αφορά τις πιθανές συνέπειες της σεισμικής δραστηριότητας που καταγράφηκε στην περιοχή της Σαντορίνης το 2025.
Η καλντέρα χαρακτηρίζεται από σύνθετη γεωλογική μορφολογία και μεγάλες υποθαλάσσιες κλίσεις.
Το γεγονός ότι το Sea Diamond βρίσκεται στον βυθό επί σχεδόν δύο δεκαετίες ενισχύει την ανάγκη να εξεταστεί εάν έχει παραμείνει στην ίδια θέση.
Οι ερευνητές θα προσπαθήσουν να διαπιστώσουν εάν οι σεισμικές δονήσεις προκάλεσαν μεταβολές στη θέση του κουφαριού ή επιπλέον φθορές στα μεταλλικά του τμήματα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το ενδεχόμενο να έχουν δημιουργηθεί νέες οπές, από τις οποίες θα μπορούσαν να απελευθερώνονται ρυπογόνες ουσίες.
Μέχρι στιγμής δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι οι σεισμοί μετακίνησαν το πλοίο ή προκάλεσαν νέες ζημιές.
Αυτό ακριβώς είναι ένα από τα βασικά ζητήματα που καλείται να διερευνήσει το Πολυτεχνείο Κρήτης.
Βαρέα μέταλλα και τοξικές ουσίες στον βυθό
Το Sea Diamond δεν είναι απλώς ένα παλιό σιδερένιο κουφάρι.
Ένα μεγάλο κρουαζιερόπλοιο περιλαμβάνει πλήθος διαφορετικών υλικών, μεταλλικών κατασκευών και ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων.
Καθώς περνούν τα χρόνια και η διάβρωση προχωρά, αυξάνεται η ανάγκη ελέγχου για το ενδεχόμενο απελευθέρωσης ουσιών που μπορούν να επιβαρύνουν το θαλάσσιο περιβάλλον.
Στο επίκεντρο των νέων ελέγχων θα βρεθούν τα βαρέα μέταλλα και άλλοι ρύποι, αλλά και η εξέλιξη των περιβαλλοντικών επιπτώσεων σε σύγκριση με προηγούμενες έρευνες.
Η σημασία των μετρήσεων είναι ιδιαίτερα μεγάλη, καθώς θα επιτρέψουν στους επιστήμονες να διαπιστώσουν εάν καταγράφεται επιδείνωση των συνθηκών.
Ο Ευάγγελος Γιδαράκος θεωρεί ότι η αυξανόμενη διάβρωση αποτελεί δεδομένο κίνδυνο και επιμένει στην ανάγκη ανέλκυσης του ναυαγίου.
Στις 25 Οκτωβρίου αρχίζουν οι νέες δειγματοληψίες
Η νέα επιστημονική αποστολή πραγματοποιείται έπειτα από προγραμματική σύμβαση με το Λιμενικό Ταμείο Θήρας.
Η πρώτη σειρά δειγματοληψιών θα ξεκινήσει στις 25 Οκτωβρίου, με τη συμμετοχή του καθηγητή Ευάγγελου Γιδαράκου και των συνεργατών του.
Πρόκειται για την έκτη σειρά ερευνών στην περιοχή του ναυαγίου.
Το στοιχείο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι επιστήμονες διαθέτουν δεδομένα από προηγούμενες αποστολές, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για συγκρίσεις.
Με τον τρόπο αυτό θα επιχειρηθεί να αποτυπωθεί όχι μόνο η σημερινή κατάσταση του θαλάσσιου περιβάλλοντος, αλλά και η εξέλιξή της μέσα στον χρόνο.
Οι εργασίες προβλέπεται να συνεχιστούν και μέσα στο 2027, ενώ η πρώτη επιστημονική εικόνα αναμένεται να είναι διαθέσιμη τον Νοέμβριο.
Στο μικροσκόπιο και το αντιρρυπαντικό φράγμα
Η νέα έρευνα δεν θα περιοριστεί στις δειγματοληψίες.
Στο πλαίσιο του σχεδιασμού έχει προταθεί και η αξιοποίηση τεχνολογικών μέσων για την παρακολούθηση της περιοχής.
Μεταξύ άλλων εξετάζεται η χρήση drones για επιθεωρήσεις και ειδικές αποστολές.
Ένα από τα ζητήματα που θα ελεγχθούν είναι η κατάσταση του αντιρρυπαντικού φράγματος που βρίσκεται στην περιοχή του ναυαγίου.
Οι επιστήμονες θέλουν να εξακριβώσουν κατά πόσο το φράγμα εξακολουθεί να λειτουργεί αποτελεσματικά και εάν ανταποκρίνεται στις ανάγκες προστασίας.
Παράλληλα, προβλέπονται έλεγχοι της υδάτινης στήλης σε διαφορετικά βάθη, καθώς και προσπάθειες εντοπισμού πιθανών πετρελαιοκηλίδων με προηγμένους αισθητήρες.
Η χρήση τεχνολογικών μέσων μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη παρακολούθηση της θαλάσσιας επιφάνειας, χωρίς όμως να υποκαθιστά τις απαραίτητες υποθαλάσσιες επιθεωρήσεις και εργαστηριακές αναλύσεις.
Η τραγωδία του 2007 που δεν ξεχάστηκε
Το Sea Diamond βυθίστηκε στις 5 Απριλίου 2007, έπειτα από πρόσκρουση σε ύφαλο στη θαλάσσια περιοχή της Σαντορίνης.
Στο κρουαζιερόπλοιο επέβαιναν περισσότεροι από 1.500 επιβάτες και μέλη πληρώματος.
Η επιχείρηση εκκένωσης ήταν ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς το πλοίο παρουσίαζε εισροή υδάτων και μεγάλη κλίση.
Παρά τη διάσωση της συντριπτικής πλειονότητας των επιβαινόντων, δύο Γάλλοι τουρίστες, πατέρας και κόρη, αγνοήθηκαν.
Το ναυάγιο αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα ναυτικά περιστατικά των τελευταίων δεκαετιών στην Ελλάδα και άφησε πίσω του ένα διαρκές περιβαλλοντικό ζήτημα.
Σχεδόν είκοσι χρόνια αργότερα, το πλοίο εξακολουθεί να βρίσκεται στον βυθό, παρά τις επανειλημμένες παρεμβάσεις και εκκλήσεις για την απομάκρυνσή του.
Γιατί δεν έχει ανελκυστεί ακόμη το Sea Diamond
Η ανέλκυση του κρουαζιερόπλοιου αποτελεί πάγιο αίτημα κατοίκων και τοπικών φορέων της Σαντορίνης.
Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία απομάκρυνσης του ναυαγίου.
Η υπόθεση έχει απασχολήσει επανειλημμένα τις αρμόδιες αρχές, τη Δικαιοσύνη και την τοπική κοινωνία.
Η απομάκρυνση ενός τόσο μεγάλου πλοίου από μια περιοχή με ιδιαίτερα απότομο υποθαλάσσιο ανάγλυφο είναι μια σύνθετη τεχνική διαδικασία.
Παράλληλα, η ανάγκη προστασίας του περιβάλλοντος καθιστά σημαντικό τον σωστό σχεδιασμό οποιασδήποτε πιθανής επέμβασης.
Η πλευρά των κατοίκων που ζητούν την ανέλκυση υποστηρίζει ότι η παραμονή του Sea Diamond στον βυθό συνιστά συνεχιζόμενη περιβαλλοντική απειλή.
Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι πότε θα υπάρξει οριστική λύση για ένα ναυάγιο το οποίο συμπληρώνει σχεδόν δύο δεκαετίες στον θαλάσσιο πυθμένα της Σαντορίνης.
Πότε θα ξέρουμε αν οι σεισμοί επιδείνωσαν την κατάσταση
Οι πρώτες απαντήσεις αναμένονται στα μέσα με τέλη Νοεμβρίου 2026.
Τότε οι επιστήμονες εκτιμούν ότι θα διαθέτουν τα αρχικά αποτελέσματα από τις δειγματοληψίες που ξεκινούν στις 25 Οκτωβρίου.
Θα είναι η πρώτη νέα επιστημονική εικόνα για την κατάσταση του θαλάσσιου περιβάλλοντος, ύστερα από μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς τις δειγματοληψίες που είχαν ζητηθεί.
Οι έλεγχοι θα επιτρέψουν την αξιολόγηση της διάβρωσης, τη σύγκριση με προηγούμενες μετρήσεις και τη διερεύνηση των πιθανών επιπτώσεων της σεισμικής δραστηριότητας του 2025.
Το μεγάλο ερώτημα είναι εάν το Sea Diamond παραμένει στην ίδια κατάσταση που γνώριζαν οι επιστήμονες ή εάν οι σεισμοί και η συνεχής φθορά έχουν δημιουργήσει ακόμη μεγαλύτερους περιβαλλοντικούς κινδύνους.
Για τη Σαντορίνη, έναν από τους σημαντικότερους τουριστικούς προορισμούς της Ελλάδας, η απάντηση έχει ξεχωριστή σημασία.
Και σχεδόν είκοσι χρόνια μετά τη βύθιση του κρουαζιερόπλοιου, το ζήτημα της ανέλκυσής του επιστρέφει με ακόμη μεγαλύτερη ένταση στο προσκήνιο.
