Νέα ώθηση στην προστασία και την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της Σάμου δίνει το υπουργείο Πολιτισμού, δρομολογώντας έργα συνολικού προϋπολογισμού που ξεπερνά τα 10 εκατομμύρια ευρώ για την αποκατάσταση σημαντικών μνημείων του νησιού.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο ιστορικός Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Καρλόβασι, όπου ξεκινούν οι εργασίες πλήρους αποκατάστασης μετά τις σοβαρές ζημιές που προκάλεσε ο καταστροφικός σεισμός του 2020. Παράλληλα, ολοκληρώθηκαν και αποδίδονται στην τοπική κοινωνία δύο ακόμη σημαντικά μνημεία, ο μεταβυζαντινός ναός των «Αη Γιαννάκηδων» στο Άνω Βαθύ και το Παλαιοχριστιανικό Κοιμητήριο στο Πυθαγόρειο.

Τα έργα χρηματοδοτούνται από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του υπουργείου Πολιτισμού και από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με στόχο τη διατήρηση της πολιτιστικής ταυτότητας της Σάμου και την ενίσχυση της επισκεψιμότητας του νησιού.

Αποκατάσταση του Μητροπολιτικού Ναού

Το μεγαλύτερο έργο αφορά τον Μητροπολιτικό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Καρλόβασι, έναν από τους σημαντικότερους ναούς της Σάμου, ο οποίος υπέστη εκτεταμένες καταστροφές από τον σεισμό της 30ής Οκτωβρίου 2020.

Μετά την ολοκλήρωση των μελετών και της διαγωνιστικής διαδικασίας, ο ανάδοχος έχει ήδη εγκατασταθεί στο έργο, το οποίο διαθέτει προϋπολογισμό 7,5 εκατομμυρίων ευρώ και προβλέπεται να ολοκληρωθεί μέσα στην επόμενη τριετία.

Η παρέμβαση περιλαμβάνει εργασίες στερέωσης, αποκατάστασης και αντισεισμικής θωράκισης του ιστορικού ναού, ενώ αμέσως μετά τον σεισμό είχαν ήδη υλοποιηθεί επείγοντα έργα άρσης ετοιμορροπίας ύψους περίπου 266.000 ευρώ, προκειμένου να προστατευθεί το μνημείο.

Οι μελέτες αποκατάστασης εκπονήθηκαν μέσα από συνεργασία του υπουργείου Πολιτισμού, του υπουργείου Ναυτιλίας και της Ιεράς Μητρόπολης Σάμου, Ικαρίας και Κορσεών.

Ο ναός των «Αη Γιαννάκηδων» ξανά στο κοινό

Μετά από πολυετή εγκατάλειψη, αποκαταστάθηκε και αποδίδεται εκ νέου στους επισκέπτες ο ιστορικός ναός του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, γνωστός ως «Αη Γιαννάκηδες», στο Άνω Βαθύ.

Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα μεταβυζαντινά μνημεία της Σάμου, που ξεχωρίζει για τη μοναδική αρχιτεκτονική του, τους τέσσερις τρούλους, το περίτεχνο κωδωνοστάσιο και τον ιδιαίτερο δίδυμο χαρακτήρα του, καθώς είναι αφιερωμένος τόσο στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο όσο και στον Άγιο Νικόλαο.

Οι εργασίες περιλάμβαναν στερέωση και ενίσχυση του μνημείου, συντήρηση του ζωγραφικού και γλυπτού διακόσμου, αναβάθμιση των υποδομών και διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου, με σεβασμό στα αυθεντικά χαρακτηριστικά του.

Στο επόμενο στάδιο προβλέπεται και η συντήρηση των ξύλινων τέμπλων και των φορητών εικόνων, μέσω συνεργασίας του υπουργείου Πολιτισμού με την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου.

Νέα εικόνα για το Παλαιοχριστιανικό Κοιμητήριο

Παράλληλα, ολοκληρώθηκαν οι εργασίες ανάδειξης του Παλαιοχριστιανικού Κοιμητηρίου στη θέση Γλυφάδα του Πυθαγορείου, ενός από τα σημαντικότερα παλαιοχριστιανικά μνημεία του Αιγαίου.

Το κοιμητήριο χρησιμοποιήθηκε από τον 4ο έως και τον 7ο αιώνα μ.Χ. και αποτυπώνει τη μετάβαση από την ύστερη αρχαιότητα στον χριστιανικό κόσμο.

Οι παρεμβάσεις περιλάμβαναν ανασκαφικές εργασίες, στερέωση και αποκατάσταση των μνημείων, διαμόρφωση διαδρομών, σύγχρονο φωτισμό, ενημερωτικές πινακίδες και χώρους θέασης, καθιστώντας πλέον τον αρχαιολογικό χώρο πλήρως επισκέψιμο.

Οι ανασκαφές αποκάλυψαν σημαντικά ευρήματα, μεταξύ των οποίων το κεντρικό μαρτύριο του 4ου αιώνα, δεκάδες ταφικά μνημεία, περίπου 500 πήλινους λύχνους, κοσμήματα, σταυρούς και εννέα χρυσούς σόλιδους της εποχής του αυτοκράτορα Ιουστινιανού, προσφέροντας πολύτιμα στοιχεία για την ιστορία των πρώτων χριστιανικών κοινοτήτων της Σάμου.

Στόχος η ανάδειξη της πολιτιστικής ταυτότητας

Κατά την επίσκεψή της στη Σάμο, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη τόνισε ότι τα έργα εντάσσονται στη συνολική στρατηγική του υπουργείου για την προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού.

Όπως επισήμανε, η αποκατάσταση του μητροπολιτικού ναού στο Καρλόβασι, αλλά και η επαναλειτουργία δύο σημαντικών μνημείων που παρέμεναν επί χρόνια μη επισκέψιμα, ενισχύουν το πολιτιστικό απόθεμα της Σάμου και δημιουργούν νέες προοπτικές για την τοπική κοινωνία και τον πολιτιστικό τουρισμό.

Με τις παρεμβάσεις αυτές, η Σάμος αποκτά τρία ακόμη σημαντικά σημεία πολιτιστικού ενδιαφέροντος, ενώ παράλληλα διασώζονται μνημεία που συνδέονται άμεσα με την ιστορική και θρησκευτική ταυτότητα του νησιού.

Διαβάστε ακόμη: