Σε έναν κόσμο όπου οι γεωπολιτικές εντάσεις μετατρέπουν τις χρηματοπιστωτικές υποδομές σε όπλα πίεσης, η Ευρώπη επιταχύνει την ανάπτυξη του Ψηφιακού Ευρώ.

Ο Piero Cipollone, μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, το αναδεικνύει σε στρατηγική προτεραιότητα. Αντιμέτωπο με την εξάρτηση από ξένα συστήματα, το εγχείρημα αυτό στοχεύει στη διασφάλιση της χρηματοοικονομικής κυριαρχίας της ηπείρου.

Η ΕΚΤ φοβάται ότι οι πληρωμές μετατρέπονται σε οικονομικό όπλο

Οι πρόσφατες γεωπολιτικές κρίσεις αποκάλυψαν με σαφήνεια πώς τα συστήματα πληρωμών μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως μοχλοί πίεσης, σημειώνει το Cointribune.com.

Ο αποκλεισμός της Ρωσίας από το σύστημα SWIFT ή οι μονομερείς περιορισμοί που επιβλήθηκαν από τις Ηνωμένες Πολιτείες ανέδειξαν την ευαλωτότητα της Ευρώπης, η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από ξένες υποδομές όπως οι Visa και Mastercard. Με μόλις το 24% των συναλλαγών να πραγματοποιούνται σε μετρητά το 2024, από 40% το 2019, η εξάρτηση αυτή βαθαίνει, αυξάνοντας τον κίνδυνο μπλοκαρισμάτων πληρωμών ή δεσμεύσεων περιουσιακών στοιχείων.

Ο Piero Cipollone τόνισε πρόσφατα αυτή την επείγουσα ανάγκη, δηλώνοντας ότι οι γεωπολιτικές εντάσεις και η στρατιωτικοποίηση κάθε διαθέσιμου εργαλείου αυξάνουν δραστικά το επίπεδο κινδύνου, γεγονός που καθιστά αναγκαία την ύπαρξη ενός ευρωπαϊκού συστήματος πληρωμών που να καλύπτει όλες τις ανάγκες και να βασίζεται αποκλειστικά σε ευρωπαϊκή τεχνολογία και υποδομή. Με άλλα λόγια, ενός συστήματος που να βρίσκεται πλήρως υπό ευρωπαϊκό έλεγχο.

Η δήλωση αυτή, που έγινε τον Ιανουάριο του 2026, συνοψίζει το διακύβευμα. Οι πληρωμές, άλλοτε ουδέτερες, αντιμετωπίζονται πλέον ως εργαλεία ισχύος, κάτι που δικαιολογεί την ανάγκη για μια ελεγχόμενη και ασφαλή ευρωπαϊκή εναλλακτική.

Xρηματοοικονομική κυριαρχία ή απλή ψευδαίσθηση;

Η EKT παρουσιάζει το Ψηφιακό Ευρώ ως βασικό εργαλείο για την ανάκτηση του ελέγχου των πληρωμών στην Ευρώπη. Το έργο υπόσχεται μια υποδομή 100% ευρωπαϊκή, ανθεκτική σε κυβερνοεπιθέσεις και εμπάργκο, προσβάσιμη σε όλους, συμπεριλαμβανομένων ιδιωτών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Θα είναι δωρεάν για βασική χρήση και έχει σχεδιαστεί ώστε να λειτουργεί συμπληρωματικά, όχι ανταγωνιστικά, προς τα υφιστάμενα μέσα πληρωμής.

Ωστόσο, παραμένουν σοβαρές επιφυλάξεις, κυρίως σε ό,τι αφορά τον βαθμό κεντρικοποίησης, την παρακολούθηση των χρηστών και την προστασία ευαίσθητων δεδομένων. Παράλληλα, η μαζική υιοθέτηση του Ψηφιακού Ευρώ δεν θεωρείται δεδομένη, ειδικά απέναντι στον ανταγωνισμό ιδιωτικών λύσεων όπως τα stablecoins ή άλλα ψηφιακά νομίσματα κεντρικών τραπεζών. Ορισμένοι ειδικοί εκφράζουν τον φόβο ότι το εγχείρημα μπορεί να παραμείνει θεωρητικό, αδυνατώντας να ανταποκριθεί ουσιαστικά στις προκλήσεις της χρηματοοικονομικής κυριαρχίας.

Μήπως ο πραγματικός κίνδυνος προέρχεται από τα κρυπτονομίσματα;

Ενώ το Ψηφιακό Ευρώ προβάλλεται ως θεσμική απάντηση στο ζήτημα της κυριαρχίας, τα αποκεντρωμένα κρυπτονομίσματα όπως το bitcoin προσφέρουν μια ριζικά διαφορετική εναλλακτική. Το bitcoin επιτρέπει την παράκαμψη τραπεζικών αποκλεισμών, ενώ τα stablecoins όπως τα USDT και USDC λειτουργούν ως καταφύγια σε χώρες που υπόκεινται σε κυρώσεις. Αυτά τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, ανθεκτικά στη λογοκρισία και διασυνοριακά, ενσαρκώνουν την ατομική κυριαρχία απέναντι στα κρατικά συστήματα.

Η μαζική τους υιοθέτηση, ωστόσο, αντιμετωπίζει εμπόδια, όπως η υψηλή μεταβλητότητα, το αβέβαιο ρυθμιστικό πλαίσιο και η δυσπιστία των παραδοσιακών θεσμών. Ορισμένοι αναλυτές θεωρούν ότι τα κρυπτονομίσματα μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά προς το Ψηφιακό Ευρώ, καλύπτοντας διαφορετικές ανάγκες, όπως η αποταμίευση έναντι των καθημερινών πληρωμών. Άλλοι βλέπουν μια ευθεία σύγκρουση, όπου τα κρυπτονομίσματα παραμένουν το τελευταίο οχυρό απέναντι στην εργαλειοποίηση των πληρωμών.

Διαβάστε ακόμη: