Τις πρώτες ώρες του Ιανουαρίου 2021, ο Erdogan ανακοίνωσε την τοποθέτηση του φίλου του καθηγητή Melih Bulu, στην θέση του Πρυτάνεως του φημισμένου Πανεπιστημίου του Βοσπόρου Bogazici, προξενώντας το μένος και την αγανάκτηση των καθηγητών και σπουδαστών, όπως και των περισσότερων ΜΜΕ της Τουρκίας.

Πράγματι ο Bulu δεν έχει καμία απολύτως σχέση με αυτό το Πανεπιστήμιο, εκτός του διδακτορικού που πήρε το 2003.

Αντιθέτως, είναι φίλος του κόμματος του Erdogan ΑΚΡ, με το οποίο ήταν υποψήφιος στις βουλευτικές εκλογές του 2015.

Τα δημόσια Πανεπιστήμια στην Τουρκία ήταν σχετικά αυτόνομα, μέχρι το στρατιωτικό κίνημα του 1980, όταν οι Στρατηγοί αποφάσισαν την αποπολιτικοποίηση τους, επιβάλλοντας μια πατριωτικής ιδεολογίας εκπαίδευση.

Οι σχετικές αποφάσεις υλοποιήθηκαν μέσω του Συμβουλίου Ανώτατης Εκπαίδευσης, ( ΥÖK ).

Όμως το 1992, το Bogazici ήταν το πρώτο ανώτατο ίδρυμα που αντιτέθηκε στην επιβληθείσα διαδικασία, οργανώνοντας εσωτερικές εκλογές και προτείνοντας τον νικητή στο YÖK, ως τον μόνο νόμιμο Πρύτανη.

Η τότε κυβέρνηση του Erdal Inönü, κάτω από την πίεση των ξένων και εγχώριων ΜΜΕ, αναγκάστηκε να υποχωρήσει και να νομιμοποιήσει την εκλογική διαδικασία, για όλα τα πανεπιστήμια της χώρας.

Αν και δημόσιο ίδρυμα, το Bogazici διατήρησε μια δημοκρατική κουλτούρα, πλουραλιστική και ανοικτή σε διαφορετικές ιδεολογίες, μεταξύ των καθηγητών και σπουδαστών, οργανώνοντας μάλιστα σε συνεργασία με πανεπιστήμια του εξωτερικού, ένα συνέδριο για την θέση των Αρμενίων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία πριν το 1915.

Όλα αυτά δεν άρεσαν στις εκάστοτε κυβερνήσεις, οι οποίες εξακολουθούν να βλέπουν το Bogazici με ‘’μισό μάτι’’, αν και περιελήφθει μέσα στα 500 καλύτερα πανεπιστήμια στον κόσμο, παραμένοντας πιστό στις αρχές του.

Όλα ανατράπηκαν το 2016.

Το αποτυχημένο στρατιωτικό κίνημα, πρόσφερε την δικαιολογία που έψαχνε ο Erdogan, για να κλείσει τα πανεπιστήμια σε όλη την χώρα, για να απολύσει χιλιάδες πανεπιστημιακούς, για να κυνηγήσει δικαστικά πολλούς από αυτούς και για να επαναφέρει την πρακτική τοποθέτησης των Πρυτάνεων με διάταγμα.

Μέσα στο χάος και τον φόβο της εποχής, με το κράτος σε κατάσταση έκτακτου ανάγκης, οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί σιώπησαν, αποδεχόμενοι τους απεχθείς όρους του Σουλτάνου.

Οι πρόσφατες εκλογές στο Bogazici, όπου ο εκλεγείς Πρύτανης είχε συγκεντρώσει το 80 % των ψήφων, αγνοήθηκαν από τον Erdogan, ο οποίος τοποθέτησε στην θέση το Bulu, ένα φίλο του καθηγητή, που δεν ήταν καν υποψήφιος στις εσωτερικές πανεπιστημιακές εκλογές και του οποίου η αυθεντικότητα των διπλωμάτων και επιστημονικών εργασιών αμφισβητούνται.

Έτσι όπως και τα αλλά πανεπιστήμια, το Bogazici υποχρεώθηκε να συμμορφωθεί στα μέτρα, εγκαταλείποντας την αυτονομία, που μέχρι τώρα η φήμη του και οι διεθνείς επιστημονικές συνεργασίες, του επέτρεπαν να διατηρήσει.

Το γεγονός προξένησε την αντίδραση καθηγητών και σπουδαστών, που οργάνωσαν συλλαλητήρια στην Κωνσταντινούπολη και στην Άγκυρα, στις 4 Ιανουαρίου.

Σε απάντηση η κυβέρνηση επέβαλε μπλόκο σε όλη την περιοχή του πανεπιστημίου, η δε αστυνομία έκανε χρήση δακρυγόνων και πλαστικών σφαιρών, ενώ προσήχθησαν 22 σπουδαστές ( και άλλοι τρεις στην Άγκυρα ).

Είναι σαφές ότι ο Erdogan και το κόμμα του ΑΚΡ, αδιαφορούν για την μάθηση και την γνώση.

Πάνω από 20 πανεπιστημιακά ιδρύματα στην Τουρκία, διοικούνται από Πρυτάνεις ενεργά μέλη του ΑΚΡ.

Η στρατιωτική κηδεμονία του 1980, αντικαταστάθηκε από πολιτική κηδεμονία.

Η προσπάθεια για την αυτονομία του Bogazici, αρχίζει να μεταμορφώνεται σε μάχη για τις πανεπιστημιακές ελευθερίες γενικά.

Άραγε τα τουρκικά πανεπιστήμια στο σύνολο τους, μπορούν να αντισταθούν για να ανακτήσουν το χαμένο έδαφος από το 2016;

Αυτό θα εξαρτηθεί από το μέλλον του Bogazici.

Διότι ότι και να σκέφτεται και να κάνει ο Σουλτάνος, δεν μπορεί να αγνοήσει την διεθνή κοινή γνώμη, για αυτόν τον ευαίσθητο χώρο γνώσης και προόδου, που λέγεται πανεπιστήμιο.

Γράφει ο Νίκος Μπάρδης, πρώην Διευθ. VEOLIA, πρώην Διευθ. Συμβούλου ΕΥΔΑΠ