Στην εκτίμηση πως το Ισραήλ μπορεί να σχεδίαζε τη δολοφονία κορυφαίων Ιρανών διαπραγματευτών, ενώ η Ουάσιγκτον διεξήγαγε κρίσιμες συνομιλίες με την Τεχεράνη την άνοιξη για την επίτευξη μιας προσωρινής ειρηνευτικής συμφωνίας, είχαν καταλήξει Αμερικανοί αξιωματούχοι, σύμφωνα με πηγές που επικαλούνται οι New York Times.
Η δολοφονία ανώτερων Iρανών ηγετών αποτελούσε μέρος της στρατηγικής του Ισραήλ από την αρχή του πολέμου, όπως αποδείχτηκε, εξάλλου, με την εξουδετέρωση του Αλί Χαμενεΐ και άλλων υψηλόβαθμων στελεχών του καθεστώτος. Ωστόσο, οι ανησυχίες των Αμερικανών σχετικά με τη στοχοποίηση δύο συγκεκριμένων Ιρανών αξιωματούχων — του υπουργού Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, και του προέδρου του Κοινοβουλίου, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ – κορυφώθηκαν κατά τη διάρκεια των ευαίσθητων διαπραγματεύσεων για κατάπαυση του πυρός που ξεκίνησαν στα μέσα Απριλίου.
Φοβούμενες ότι μια απόπειρα δολοφονίας από το Τελ Αβίβ θα καταδίκαζε εξ αρχής τις διαπραγματεύσεις, οι Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με αξιωματούχους, έφτασαν στο σημείο να ζητήσουν από άλλες χώρες της περιοχής του Κόλπου να προειδοποιήσουν το Ιράν για την πιθανότητα το Ισραήλ να στοχεύσει τον Αραγτσί και τον Γκαλιμπάφ.
Αμερικανοί αξιωματούχοι αναγνώρισαν ότι, κατά τη διάρκεια της έντονης φάσης του πολέμου, τόσο ο υπουργός Εξωτερικών όσο και ο πρόεδρος του κοινοβουλίου στην Τεχεράνη, θα μπορούσαν να αποτελέσουν στόχους για το Ισραήλ, το οποίο επιδίωκε την ανατροπή της σκληροπυρηνικής κυβέρνησης του Ιράν. Ωστόσο, μετά την έναρξη των διαπραγματεύσεων μέσα στο Πάσχα, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι θεωρούσαν ότι οποιαδήποτε απόπειρα δολοφονίας των Ιρανών ηγετών θα έθετε τέλος στις συνομιλίες και θα αναζωπύρωνε τις μάχες.
Ξεκάθαρος στόχος του Ισραήλ η εξουδετέρωση του καθεστώτος
Ο πόλεμος ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου με ισραηλινή επίθεση που σκότωσε τον ανώτατο ηγέτη, τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, και άλλους κορυφαίους αξιωματούχους, όπως τον επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης, Μοχαμάντ Πακπούρ, βασιζόμενη εν μέρει σε πληροφορίες των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών.
Ωστόσο, το Ισραήλ δεν σταμάτησε εκεί, καθώς προχώρησε στην εξουδετέρωση κι άλλων Ιρανών υψηλόβαθμων στελεχών του καθεστώτος, με τους οποίους η κυβέρνηση Τραμπ ήλπιζε να διαπραγματευτεί, όπως ο Αλί Λαριτζάνι, ο κορυφαίος αξιωματούχος εθνικής ασφάλειας του Ιράν, και ο Καμάλ Χαραζί, πρώην υπουργός Εξωτερικών του Ιράν.
Οι υποψίες της κυβέρνησης Τραμπ σχετικά με την πιθανή ισραηλινή συνωμοσία για τη δολοφονία των δύο κορυφαίων διαπραγματευτών δείχνουν πώς οι πολεμικοί στόχοι των ΗΠΑ και του Ισραήλ, οι οποίοι ήταν παρόμοιοι στην αρχή του πολέμου, γρήγορα απέκλιναν ριζικά. Και όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες άρχισαν να εξωτερικεύουν τις σκέψεις τους για μια ειρηνευτική συμφωνία, το Ισραήλ έδειχνε (και εξακολουθεί να δείχνει) σκεπτικισμό.
Η αρχική εκεχειρία δύο εβδομάδων τον Απρίλιο αντιμετωπίστηκε με επίσημη μεν, αλλά απρόθυμη δε, υποστήριξη από το Ισραήλ, το οποίο εκτιμούσε ότι οι ΗΠΑ τερμάτιζαν τον πόλεμο πολύ νωρίς, επισημαίνοντας πως αντί να εκδιωχθεί από την εξουσία, η θεοκρατική κυβέρνηση του Ιράν είχε υιοθετήσει ακόμη πιο σκληρή γραμμή, ενώ το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης είχε εδραιώσει τον έλεγχό του επί της χώρας.
Οι Αραγτσί και Γκαλιμπάφ υπήρξαν οι βασικοί αξιωματούχοι που διαπραγματεύτηκαν με διάφορες χώρες της περιοχής για την επίτευξη κατάπαυσης του πυρός και, στη συνέχεια, μιας πιο διαρκούς ειρήνης με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Τον Ιούνιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν κατέληξαν σε μια συμφωνία-πλαίσιο που αποσκοπούσε στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και καθόριζε τις βασικές γραμμές για τις επόμενες συνομιλίες σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
«Καταστροφή» η συμφωνία για το Τελ Αβίβ
Αξιωματούχοι και σχολιαστές στο Ισραήλ θεώρησαν την αρχική συμφωνία ως «καταστροφή», διότι δεν εκπλήρωσε τους πολεμικούς στόχους της χώρας τους, που ήταν η επιβολή αλλαγής καθεστώτος, η καταστροφή των δυνάμεων που ενεργούν ως πληρεξούσιοι του Ιράν στις χώρες της Μέσης Ανατολής και η σοβαρή αποδυνάμωση του πυραυλικού του προγράμματος. Ισραηλινοί αξιωματούχοι ανησυχούσαν επίσης ότι η συμφωνία θα έφερνε δισεκατομμύρια δολάρια στην Τεχεράνη, επιτρέποντάς του να ανασυγκροτηθεί γρήγορα μετά τον πόλεμο, χωρίς να περιορίζονται ουσιαστικά οι πυρηνικές του φιλοδοξίες.
Εκπρόσωπος της ισραηλινής πρεσβείας στην Ουάσινγκτον αρνήθηκε να σχολιάσει τις πληροφορίες των New York Times.
Την ίδια στιγμή, ερωτηθείς για τα ισραηλινά σχέδια και την προειδοποίηση προς το Ιράν, ένας Αμερικανός αξιωματούχος σημείωσε ότι οι συνομιλίες μεταξύ των αμερικανικών και ιρανικών αντιπροσωπειών συνεχίζονται και ότι ο Στιβ Γουίτκοφ, ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ, και ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του προέδρου, είχαν παραγωγικές συναντήσεις στο Κατάρ. Ο πρόεδρος Τραμπ, ανέφερε ο αξιωματούχος, επιθυμεί η ειρηνευτική διαδικασία «να ακολουθήσει την πορεία της».
Είχαν αφαιρεθεί προσωρινά από τη λίστα στόχων οι Αραγτσί και Γκαλιμπάφ
Η εφημερίδα Wall Street Journal ανέφερε τον Μάρτιο ότι το Ισραήλ είχε συμπεριλάβει τον Αραγτσί και τον Γκαλιμπάφ σε λίστα στόχων, αλλά τους αφαίρεσε προσωρινά καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν μπει σε διαδικασία έναρξης διαπραγματεύσεων με το Ιράν. Ένας αξιωματούχος των ΗΠΑ και ένας αντίστοιχος από χώρα της Μέσης Ανατολής δήλωσαν ότι η κυβέρνηση Τραμπ έμαθε εκείνη την περίοδο ότι τουλάχιστον ο Γκαλιμπάφ βρισκόταν σε ισραηλινή λίστα στόχων και ζήτησε από το Τελ Αβίβ να απέχει από τέτοιες ενέργειες.
Ο επικεφαλής του ιρανικού κοινοβουλίου είχε κινδυνεύσει να σκοτωθεί τόσο στον 12ήμερο πόλεμο του Ιουνίου του 2025 όσο και στις φετινές συγκρούσεις, όταν το Ισραήλ έβαλε στο στόχαστρο μια μυστική συνάντηση ανώτερων κυβερνητικών αξιωματούχων σε ένα καταφύγιο κάτω από ένα βουνό, σύμφωνα με τρεις ανώτερους Ιρανούς αξιωματούχους και δημόσιες δηλώσεις αξιωματούχων. Και στις δύο περιπτώσεις, ο Γκαλιμπάφ διασώθηκε από τα ερείπια, ανέφεραν οι αξιωματούχοι.
«Σήμερα ο Γκαλιμπάφ και ο Αραγτσί, καθώς και άλλα μέλη της διαπραγματευτικής ομάδας, έθεσαν τη ζωή τους σε κίνδυνο κι ενώ γνώριζαν την απειλή για την ασφάλειά τους και αυτό ονομάζεται πραγματική θυσία, όχι πολιτικός ελιγμός», είχε δηλώσει ο Ιρανός βουλευτής Μοχσέν Ζανγκάνε στα τοπικά μέσα ενημέρωσης στα τέλη Απριλίου, μετά τη συνάντηση στο Ισλαμαμπάντ.
Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, το Ιράν έχει λάβει προφυλάξεις με στόχο να αποτρέψει το Ισραήλ από το να επιτεθεί σε ανώτερους αξιωματούχους.
Οι Ισραηλινοί σχεδίαζαν να επιτεθούν στο αεροσκάφος του Γκαλιμπάφ τον Απρίλιο, σύμφωνα με την Τεχεράνη
Τον Απρίλιο, ο Γκαλιμπάφ επρόκειτο να ταξιδέψει στο Ισλαμαμπάντ για να συναντηθεί με τον Αντιπρόεδρο των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς. Ωστόσο, οι Ιρανοί αξιωματούχοι ασφαλείας ανησυχούσαν ότι το Ισραήλ θα εκμεταλλευόταν την ευκαιρία για να δολοφονήσει τόσο εκείνον όσο και τον Αραγτσί, προκειμένου να υπονομεύσει τις συνομιλίες, ανέφεραν οι αξιωματούχοι.
Οι Ιρανοί ζήτησαν εγγυήσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες, μέσω Πακιστανών και Καταριανών μεσαζόντων, ότι το Ισραήλ δεν θα πραγματοποιούσε καμία μυστική επιχείρηση εναντίον της ιρανικής αντιπροσωπείας, ανέφεραν οι αξιωματούχοι. Έτσι, πακιστανικά μαχητικά αεροσκάφη συνόδευσαν τα ιρανικά αεροπλάνα που μετέφεραν μια αντιπροσωπεία άνω των 70 Ιρανών από τα σύνορα του Ιράν προς το Ισλαμαμπάντ και αντίστροφα, όταν ολοκληρώθηκε η σύνοδος.
Ωστόσο, κατά την επιστροφή προς την Τεχεράνη, προέκυψε μια ισραηλινή απειλή για την ασφάλεια.
Οι ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας ενημέρωσαν το αεροσκάφος που μετέφερε τον Γκαλιμπάφ πίσω στην Τεχεράνη ότι είχαν λάβει πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες το Ισραήλ σχεδίαζε να επιτεθεί στο αεροσκάφος και ότι δύο ισραηλινά μαχητικά είχαν εισέλθει στον ιρανικό εναέριο χώρο από τα δυτικά σύνορα της χώρας, κοντά στο Ιράκ, ανέφεραν οι δύο αξιωματούχοι.
Ο Μαχντί Μοχαμαντί, ανώτερος σύμβουλος του Γκαλιμπάφ, ο οποίος τον συνόδευσε στο Ισλαμαμπάντ, επιβεβαίωσε αυτή την εκδοχή στη σελίδα του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το αεροσκάφος πραγματοποίησε αναγκαστική προσγείωση στην πόλη Μασχάντ, το πλησιέστερο αεροδρόμιο του Ιράν προς τα πακιστανικά σύνορα, και η ιρανική αντιπροσωπεία ταξίδεψε περίπου οκτώ ώρες οδικώς για να επιστρέψει στην Τεχεράνη, ανέφεραν ο Μοχαμαντί και οι δύο αξιωματούχοι.
Ωστόσο, οι αξιωματούχοι συνέχισαν τα ταξίδια τους. Έτσι, στα τέλη Μαΐου, οι Γκαλιμπάφ και ο Αραγτσί πέταξαν στο Κατάρ για συνομιλίες, ενώ στη συνέχεια ταξίδεψαν στην Ελβετία – τον Ιούνιο – για μια δεύτερη προσωπική συνάντηση με τον Βανς και την αμερικανική αντιπροσωπεία.
