Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν χθες Δευτέρα ότι βομβάρδισαν εγκαταστάσεις εκτόξευσης πυραύλων στο νότιο Ιράν και πλοία που φέρονταν να πόντιζαν νάρκες, παρότι τόσο η Ουάσιγκτον όσο και η Τεχεράνη έκαναν λόγο για πρόοδο στις διαπραγματεύσεις που διεξάγουν με σκοπό να εξευρεθεί συμφωνία που θα βάλει τέλος με διάρκεια στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Έπειτα από εβδομάδες φαινομενικού αδιεξόδου και ανταλλαγών απειλών, οι κυβερνήσεις των δυο κρατών αναφέρθηκαν σε προόδους στις συνομιλίες τους τις τελευταίες ημέρες. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ παρουσίασε ως άμεσα επικείμενη την επίτευξη λύσης το σαββατοκύριακο, ενώ αμερικανικά και ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδιδαν λεπτομέρειες για το υπό διαπραγμάτευση κείμενο.
Αμερικανικά πλήγματα στο νότιο Ιράν
Οι ελπίδες για άμεση αποκλιμάκωση φάνηκαν να υποχωρούν χθες, αρχικά μετά τις δηλώσεις του ισραηλινού πρωθυπουργού Μπένιαμιν Νετανιάχου πως θα «ενταθούν» οι επιχειρήσεις στον Λίβανο και στη συνέχεια όταν ανακοινώθηκαν νέα αμερικανικά πλήγματα κατά ιρανικών δυνάμεων.
Σύμφωνα με τη CENTCOM, «οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ διεξήγαγαν πλήγματα σε νόμιμη άμυνα στο νότιο Ιράν για να προστατευτούν τα στρατεύματά μας από απειλές που ήγειραν οι ιρανικές δυνάμεις». Στους στόχους περιλαμβάνονταν εγκαταστάσεις εκτόξευσης πυραύλων και σκάφη που επιχειρούσαν να ποντίσουν νάρκες.
Ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ισχυρές εκρήξεις στην Bandar Abbas λίγο πριν τα μεσάνυχτα. Αργότερα, η κρατική τηλεόραση ανακοίνωσε ότι η κατάσταση είχε επανέλθει στην ηρεμία και διεξάγεται έρευνα για τα αίτια των εκρήξεων.
Η εκεχειρία και τα Στενά του Ορμούζ
Ο αμερικανικός στρατός υποστήριξε ότι επέδειξε «αυτοσυγκράτηση» κατά τη διάρκεια της κατάπαυσης του πυρός που ισχύει από τις 8 Απριλίου, έπειτα από περισσότερο από έναν μήνα συγκρούσεων με χιλιάδες νεκρούς κυρίως στο Ιράν και στον Λίβανο.
Ο πόλεμος έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία, κυρίως λόγω του κλεισίματος του στρατηγικής σημασίας Strait of Hormuz από το Ιράν. Από το συγκεκριμένο πέρασμα διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Στις αγορές επικράτησε σύγχυση, με το αμερικανικό αργό WTI να υποχωρεί κατά 5,4%, ενώ το Brent Βόρειας Θάλασσας ενισχυόταν κατά 1,6%.
Ρούμπιο: «Η συμφωνία παραμένει εφικτή»
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο υποβάθμισε τη σημασία των αμερικανικών πληγμάτων, δηλώνοντας από την Ινδία ότι η συμφωνία παραμένει εφικτή εντός ημερών.
Όπως είπε, οι συνομιλίες αφορούν πλέον «τις ακριβείς διατυπώσεις του αρχικού κειμένου» και επέμεινε ότι ο πρόεδρος Τραμπ «έχει εκφράσει τη βούλησή του να καταλήξουμε» σε συμφωνία.
Αναφερόμενος στο Στενό του Ορμούζ, τόνισε πως «κάθε στενό πρέπει να είναι ανοικτό» και προειδοποίησε ότι «θα ανοίξει με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο».
Διπλωματικές επαφές σε Κατάρ και Κίνα
Νωρίτερα χθες, εντατικοποιήθηκαν οι διπλωματικές διεργασίες κυρίως στο Qatar.
Στη Ντόχα μετέβησαν κορυφαίοι Ιρανοί αξιωματούχοι, ανάμεσά τους ο επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και ο διοικητής της ιρανικής κεντρικής τράπεζας.
Παράλληλα, αντιπροσωπεία του Πακιστάν, με επικεφαλής τον πρωθυπουργό Shehbaz Sharif και τον αρχηγό του στρατού Ασίμ Μουνίρ, βρισκόταν στην Κίνα, η οποία στηρίζει τις προσπάθειες αποκλιμάκωσης.
Το πυρηνικό πρόγραμμα και το εμπλουτισμένο ουράνιο
Παρά την πρόοδο στις συνομιλίες, η Τεχεράνη εμφανίστηκε επιφυλακτική. Ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας Εσμαΐλ Μπαγαεΐ δήλωσε ότι «έχουμε καταλήξει σε συμπεράσματα για μεγάλο μέρος των ζητημάτων», αλλά πρόσθεσε ότι κανείς δεν μπορεί να πει πως επίκειται άμεσα συμφωνία.
Ο πρόεδρος Τραμπ αναφέρθηκε επίσης στο ιρανικό ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού —την αποκαλούμενη από τον ίδιο «πυρηνική σκόνη»— δηλώνοντας μέσω Truth Social πως είτε θα μεταφερθεί στις ΗΠΑ για καταστροφή είτε θα καταστραφεί επιτόπου σε συνεργασία με το Ιράν.
Δεν έχει αποσαφηνιστεί αν αυτή η θέση αποτελεί επίσημο μέρος της υπό διαπραγμάτευση συμφωνίας.
Νέα ένταση στον Λίβανο
Στο μέτωπο του Λιβάνου, παρότι θεωρητικά ισχύει κατάπαυση του πυρός από τις 17 Απριλίου, οι συγκρούσεις ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Hezbollah συνεχίζονται.
Ο Νετανιάχου ανακοίνωσε ότι το Ισραήλ θα «εντείνει» την επίθεσή του και θα «συντρίψει» τη Χεζμπολά, ενώ σύμφωνα με το λιβανικό πρακτορείο ANI πραγματοποιήθηκαν δεκάδες αεροπορικές επιδρομές με τουλάχιστον τρεις νεκρούς.
Η Χεζμπολά ανέλαβε την ευθύνη για επιθέσεις με drones εναντίον τριών στρατοπέδων και στρατιωτικής θέσης στο βόρειο Ισραήλ.
Σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου, οι ισραηλινές επιχειρήσεις έχουν στοιχίσει τη ζωή σε τουλάχιστον 3.185 ανθρώπους από την έναρξη του νέου πολέμου Ισραήλ–Χεζμπολά στις 2 Μαρτίου, ενώ ο ισραηλινός στρατός αναφέρει 23 νεκρούς στρατιώτες στο ίδιο διάστημα.
