Ένα σημαντικό διπλωματικό πλεονέκτημα αποκτά η Ελλάδα στην αντιπαράθεση με τη Λιβύη για τις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου, καθώς μετά την Αθήνα και την Αίγυπτο, τόσο η Ιταλία όσο και η Τυνησία απορρίπτουν πλέον επισήμως τις μονομερείς διεκδικήσεις της Τρίπολης που βασίζονται στο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο και σε αυθαίρετες ερμηνείες του Δικαίου της Θάλασσας.
Οι δύο χώρες κατέθεσαν ρηματικές διακοινώσεις στον ΟΗΕ, αμφισβητώντας ευθέως τη λιβυκή οριοθέτηση που γνωστοποιήθηκε στις 27 Μαΐου 2025 και συνοδευόταν από χάρτη, με τον οποίο η κυβέρνηση της Τρίπολης επιχειρεί να εμφανίσει ως λιβυκή θαλάσσια περιοχή μεγάλα τμήματα που επικαλύπτουν δικαιώματα γειτονικών κρατών.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική διπλωματία, καθώς αποδεικνύει ότι οι μονομερείς λιβυκές διεκδικήσεις δεν αμφισβητούνται μόνο από την Ελλάδα, αλλά προκαλούν αντιδράσεις και από άλλες χώρες της Μεσογείου, γεγονός που ενισχύει τη θέση της Αθήνας υπέρ της επίλυσης των διαφορών μέσω του Διεθνούς Δικαίου.
Η ελληνική απάντηση
Η Αθήνα είχε απορρίψει εξαρχής τη λιβυκή ρηματική διακοίνωση, επισημαίνοντας ότι επιχειρεί να νομιμοποιήσει τις προβλέψεις του Τουρκολιβυκού Μνημονίου νοτίως της Κρήτης και να σφετεριστεί σημαντικό τμήμα της ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
Παράλληλα, η ελληνική πλευρά προχώρησε στη χάραξη και αδειοδότηση των δύο θαλάσσιων οικοπέδων νοτίως της Κρήτης προς τη Chevron, δημιουργώντας νέα δεδομένα επί του πεδίου και κατοχυρώνοντας στην πράξη τη θέση της Ελλάδας περί μέσης γραμμής σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας.
Την ίδια στιγμή συνεχίζονται οι επαφές με τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Τρίπολης, ενώ το ζήτημα έχει τεθεί και στον στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ κατά την πρόσφατη επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη στη Βεγγάζη.
Η παρέμβαση της Ιταλίας
Με ρηματική διακοίνωση που κοινοποιήθηκε στον ΟΗΕ στις 26 Μαΐου 2026, η Ιταλία απορρίπτει ευθέως τις λιβυκές διεκδικήσεις, υποστηρίζοντας ότι τα εξωτερικά όρια της υφαλοκρηπίδας που προβάλλει η Λιβύη παραβιάζουν ιταλικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Η Ρώμη επικαλείται μάλιστα την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης του 1985 στην υπόθεση Λιβύης–Μάλτας, υπενθυμίζοντας ότι οι συγκεκριμένοι μεσημβρινοί αποτελούν ήδη διεθνώς αναγνωρισμένα όρια πέραν των οποίων υπάρχουν δικαιώματα τρίτων κρατών.
Με άλλα λόγια, η Ιταλία υποστηρίζει ότι η Λιβύη επιχειρεί να μετακινήσει προς βορρά την οριοθέτησή της, επεκτείνοντας αυθαίρετα τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της εις βάρος ιταλικών συμφερόντων.
Παράλληλα, καλεί την κυβέρνηση της Τρίπολης να προσέλθει σε διάλογο για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.
Και η Τυνησία απορρίπτει τη λιβυκή οριοθέτηση
Αντίστοιχη στάση τηρεί και η Τυνησία, η οποία με δική της ρηματική διακοίνωση προς τον ΟΗΕ απορρίπτει τη μονομερή οριοθέτηση της Λιβύης.
Η Τύνιδα υποστηρίζει ότι η λιβυκή χάραξη παραβιάζει τόσο την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης του 1982 για την υφαλοκρηπίδα Τυνησίας–Λιβύης όσο και τη διμερή συμφωνία εφαρμογής που υπογράφηκε το 1988.
Επιπλέον, επισημαίνει ότι η Λιβύη προχώρησε αυθαίρετα και σε οριοθέτηση χωρικών υδάτων, παρότι ουδέποτε υπήρξε σχετική συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών.
Όπως και η Ιταλία, έτσι και η Τυνησία καλεί την κυβέρνηση της Τρίπολης να προχωρήσει σε διαπραγματεύσεις καλόπιστα και στη βάση του Διεθνούς Δικαίου.
Ενισχύεται η ελληνική θέση
Οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν ένα ευρύτερο διπλωματικό μέτωπο απέναντι στις μονομερείς κινήσεις της Λιβύης και, κατ’ επέκταση, στις προβλέψεις του Τουρκολιβυκού Μνημονίου.
Για την Αθήνα, η ταυτόχρονη αμφισβήτηση των λιβυκών διεκδικήσεων από την Ιταλία και την Τυνησία ενισχύει σημαντικά το επιχείρημα ότι οι διαφορές πρέπει να επιλυθούν μέσω διαπραγμάτευσης και, εφόσον δεν υπάρξει συμφωνία, με κοινή προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.
Άλλωστε, μια τέτοια διαδικασία θα έθετε αναπόφευκτα υπό τη δικαστική κρίση και τη νομιμότητα του ίδιου του Τουρκολιβυκού Μνημονίου, το οποίο η Ελλάδα θεωρεί εξ αρχής άκυρο και ανυπόστατο.
