Οι Κυκλάδες ζουν ίσως τη μεγαλύτερη και πιο επιθετική οικοδομική πίεση των τελευταίων δεκαετιών. Σε Μύκονο, Πάρο, Σέριφο, Ίο και Μήλο, οι μπουλντόζες δουλεύουν ασταμάτητα, οι οικοδομικές άδειες κατατίθενται μαζικά και η αγορά του τουριστικού real estate κινείται πλέον με τη λογική του «τώρα ή ποτέ».

Ο λόγος είναι ξεκάθαρος: επενδυτές, developers και ιδιοκτήτες γης προσπαθούν να προλάβουν τις μεγάλες αλλαγές που έρχονται στην εκτός σχεδίου δόμηση και στα νέα πολεοδομικά και χωροταξικά σχέδια.

----------

Το αποτέλεσμα είναι μια πραγματική κούρσα οικοδόμησης πριν κλείσει το «παράθυρο» που για χρόνια επέτρεπε ευέλικτη και συχνά ανεξέλεγκτη ανάπτυξη στα νησιά.

Η Μύκονος χωρίς άδειες… αλλά γεμάτη αυθαίρετα

Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι η Μύκονος.

Από το 2021 ισχύει αναστολή έκδοσης νέων οικοδομικών αδειών στο νησί — όπως και στη Σαντορίνη — μέχρι να ολοκληρωθεί ο νέος πολεοδομικός σχεδιασμός.

Κι όμως, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, η οικοδομική δραστηριότητα όχι μόνο δεν σταμάτησε αλλά σε πολλές περιπτώσεις έγινε ακόμη πιο ανεξέλεγκτη.

Τοπικές πηγές περιγράφουν ένα νησί όπου «όλα συνεχίζονται κανονικά», με αυθαίρετες κατασκευές να ξεφυτρώνουν χωρίς κανόνες, αποστάσεις και ουσιαστικό έλεγχο.

«Αν βγουν τα πραγματικά στοιχεία, θα φανεί ότι έχει χτιστεί σχεδόν όλη η Μύκονος αυθαίρετα», αναφέρουν χαρακτηριστικά άνθρωποι που γνωρίζουν την κατάσταση στο νησί.

Οι δρόμοι ανοίγουν πρώτοι – Τα σπίτια ακολουθούν

Στη Σέριφο η εικόνα είναι διαφορετική αλλά εξίσου αποκαλυπτική.

Ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου Γιάννης Σπιλάνης περιγράφει μπουλντόζες που δουλεύουν «μέρα και νύχτα» ανοίγοντας δρόμους σε βουνοπλαγιές όπου μέχρι χθες δεν υπήρχε τίποτα.

Η διαδικασία είναι πλέον σχεδόν τυποποιημένη:

  • πρώτα ανοίγεται δρόμος,
  • μετά δημιουργείται πρόσβαση,
  • και αμέσως μετά ακολουθούν οι οικοδομικές άδειες και τα νέα projects.

Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και στην Πάρο, όπου — σύμφωνα με κατοίκους και μηχανικούς — έχουν χτιστεί περιοχές χωρίς καν αναγνωρισμένη πρόσβαση σε κοινόχρηστο δρόμο.

Η Ίος μετατρέπεται σε μόνιμο εργοτάξιο

Αντίστοιχη είναι η κατάσταση και στην Ίο.

Ο πολιτικός μηχανικός Νίκος Τσεμάνης περιγράφει ένα νησί που θυμίζει πλέον «διαρκές εργοτάξιο», με νέες κατασκευές και εργασίες να εμφανίζονται παντού.

Η αίσθηση ότι σύντομα θα εφαρμοστούν αυστηρότεροι όροι δόμησης έχει προκαλέσει επιτάχυνση των επενδυτικών κινήσεων, με πολλούς να σπεύδουν να κατοχυρώσουν άδειες πριν αλλάξει το πλαίσιο.

Η Μήλος και το «κύμα» αδειών πριν το πάγωμα

Στη Μήλο καταγράφηκε ακόμη πιο χαρακτηριστικό φαινόμενο.

Λίγο πριν τεθεί σε ισχύ η αναστολή νέων οικοδομικών αδειών στο βόρειο τμήμα του νησιού, εκδόθηκαν συνολικά 33 άδειες, ανάμεσά τους και για δύο μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες.

Πηγές της αγοράς εκτιμούν μάλιστα ότι αρκετές από αυτές τις άδειες ενδέχεται να προσβληθούν νομικά, καθώς φαίνεται να λείπουν βασικές εγκρίσεις και προαπαιτούμενα.

Τα δύο νέα «φίλτρα» που αλλάζουν τα πάντα

Το νέο μοντέλο ανάπτυξης που σχεδιάζεται θα βασίζεται πλέον σε δύο κρίσιμα φίλτρα:

  • αν υπάρχει θεσμικά αναγνωρισμένος δρόμος πρόσβασης,
  • και αν η χρήση γης επιτρέπει τουριστική ανάπτυξη.

Αν λείπει μία από τις δύο προϋποθέσεις, η επένδυση δεν θα μπορεί να υλοποιηθεί.

Η μεγάλη αλλαγή συνδέεται άμεσα με τη νομολογία του Συμβούλιο της Επικρατείας, το οποίο έκρινε ότι δεν αρκεί ένας δρόμος να χρησιμοποιείται στην πράξη επί χρόνια — πρέπει πλέον να είναι επίσημα αναγνωρισμένος.

Πρόκειται για εξέλιξη που αλλάζει ριζικά τη λογική της εκτός σχεδίου δόμησης στην Ελλάδα.

Αγωνία στην Πάρο για το μέλλον του νησιού

Στην Πάρο, οι αντιδράσεις κατοίκων και συλλογικοτήτων γίνονται ολοένα και πιο έντονες.

Η Τίνα Παντελαίου κάνει λόγο για οικοδομική έκρηξη που έχει «ξεπεράσει κάθε όριο», ενώ εκφράζει φόβους ότι το νέο Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο θα ανοίξει ακόμη περισσότερο τον δρόμο για μεγάλες τουριστικές μονάδες.

Οι κάτοικοι υποστηρίζουν ότι η συνεχής επέκταση της εκτός σχεδίου δόμησης δεν αλλάζει μόνο το περιβάλλον αλλά και τον ίδιο τον χαρακτήρα των Κυκλάδων.

«Δεν αλλάζει μόνο το τοπίο. Αλλάζει συνολικά ο τρόπος ζωής και η σχέση των κατοίκων με τον τόπο τους», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Και όσο το νέο θεσμικό πλαίσιο παραμένει ασαφές, η πίεση στα νησιά αναμένεται να ενταθεί ακόμη περισσότερο.

Γιατί στις Κυκλάδες, αυτή τη στιγμή, όλοι δείχνουν να χτίζουν σαν να μην υπάρχει αύριο.

Διαβάστε ακόμη: