Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Reuters, το Ιράν έχει αναπτύξει ένα εκτεταμένο ψηφιακό χρηματοπιστωτικό δίκτυο που αξιοποιεί τα κρυπτονομίσματα για να παρακάμπτει τις διεθνείς κυρώσεις. Στο επίκεντρο βρίσκεται η μεγαλύτερη πλατφόρμα ανταλλαγής crypto της χώρας, η Nobitex, η οποία έχει εξελιχθεί σε βασικό δίαυλο σύνδεσης της ιρανικής οικονομίας με το διεθνές σύστημα.
Μια πλατφόρμα-κλειδί στην ιρανική οικονομία
Η Nobitex ιδρύθηκε το 2018 από τους αδελφούς Αλί και Μοχαμάντ Kαραζί, οι οποίοι χρησιμοποίησαν αρχικά ψευδώνυμα. Σύμφωνα με τις ίδιες τις ανακοινώσεις της εταιρείας, η πλατφόρμα διαθέτει περίπου 11 εκατομμύρια χρήστες, αριθμός που αντιστοιχεί σε πάνω από το 10% του πληθυσμού του Ιράν. Αυτό την καθιστά όχι απλώς μια εμπορική πλατφόρμα, αλλά έναν κρίσιμο κόμβο για την καθημερινή οικονομική δραστηριότητα. Η εταιρεία συνδέεται επίσης με κορυφαία πρόσωπα του θεοκρατικού καθεστώτος, όπως τον ανώτατο θρησκευτικό ηγέτη καθώς και στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης.
Ένα δίκτυο που παρακάμπτει τις κυρώσεις
Η λειτουργία της Nobitex αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα στο πλαίσιο των αυστηρών οικονομικών κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στο Ιράν από τη Δύση. Η πλατφόρμα, ωστόσο, δεν έχει ενταχθεί στις λίστες κυρώσεων, επιτρέποντάς της να λειτουργεί ως γέφυρα προς το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι συναλλαγές που πραγματοποιούνται μέσω της Nobitex αποτελούν μέρος ενός πολύ ευρύτερου δικτύου ψηφιακών πορτοφολιών που συνδέεται με την Κεντρική Τράπεζα του Ιράν.
Εκατοντάδες εκατομμύρια μέσω crypto
Φαίνεται ότι μεταξύ Νοεμβρίου 2024 και Ιουνίου 2025, το Ιράν αγόρασε κρυπτονομίσματα αξίας άνω των 500 εκατομμυρίων δολαρίων. Από αυτά, περίπου 347 εκατομμύρια δολάρια κατευθύνθηκαν προς την Nobitex μέσα στους πρώτους έξι μήνες του 2025.
Η Κεντρική Τράπεζα του Ιράν βρίσκεται υπό αμερικανικές κυρώσεις, γεγονός που καθιστά αυτές τις ροές ιδιαίτερα κρίσιμες, αλλά και δύσκολες στην παρακολούθηση.
Ένα νέο οικονομικό μοντέλο εκτός ελέγχου
Η χρήση κρυπτονομισμάτων από κρατικούς θεσμούς και μεγάλες πλατφόρμες δείχνει τη μετάβαση του Ιράν σε ένα παράλληλο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Το blockchain (ψηφιακό σύστημα καταγραφής δεδομένων) προσφέρει ταχύτητα, διεθνή πρόσβαση και περιορισμένη δυνατότητα ελέγχου, στοιχεία που καθιστούν τα κρυπτομομίσματα ένα ισχυρό εργαλείο απέναντι στις κυρώσεις.
Η υπόθεση της Nobitex αναδεικνύει ένα ευρύτερο φαινόμενο: την αυξανόμενη αξιοποίηση των κρυπτονομισμάτων από κράτη που επιδιώκουν να παρακάμψουν το παραδοσιακό διεθνές τραπεζικό σύστημα και να διατηρήσουν τη ροή κεφαλαίων σε ένα ολοένα και πιο ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον.
