Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης βλέπει το επόμενο διετές διάστημα με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση απ’ ό,τι προεξοφλούσαν οι αγορές πριν από λίγους μήνες. Παρά το περιβάλλον εμπορικών εντάσεων και γεωπολιτικού κατακερματισμού, η τράπεζα εκτιμά ότι οι οικονομίες στις οποίες δραστηριοποιείται θα επιταχύνουν τον ρυθμό τους, στηριζόμενες κυρίως στην ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων και στην προσαρμοστικότητα των επιχειρήσεων.
Στην τελευταία της έκθεση, η ΕΤΑΑ προβλέπει ότι η συνολική ανάπτυξη στις χώρες δραστηριοποίησής της θα αυξηθεί από 3,4% το 2025 σε 3,6% το 2026 και θα κορυφωθεί στο 3,7% το 2027. Η πρόβλεψη για το τρέχον έτος αναθεωρήθηκε ανοδικά κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με τις εκτιμήσεις του περασμένου Σεπτεμβρίου, ένδειξη ότι οι φόβοι για έντονη επιβράδυνση λόγω των διεθνών εμπορικών διαμαχών δεν επιβεβαιώνονται στον βαθμό που είχε αρχικά εκτιμηθεί.
Η έκθεση επισημαίνει ότι ο γεωπολιτικός κατακερματισμός έχει αποδειχθεί λιγότερο επιζήμιος για το παγκόσμιο εμπόριο απ’ όσο προέβλεπαν οι χρηματοπιστωτικές αγορές. Η επικεφαλής οικονομολόγος της τράπεζας, Beata Javorcik, υπογράμμισε ότι οι οικονομίες στις περιοχές ευθύνης της ΕΤΑΑ εμφανίζονται πιο προσαρμοστικές απέναντι στις επίμονες εμπορικές εντάσεις. Όπως σημείωσε, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν αποτελούν κεντρική αγορά για τις περισσότερες χώρες της τράπεζας και ο αντίκτυπος της αμερικανικής εμπορικής πολιτικής είναι κυρίως έμμεσος. Οι δασμοί των ΗΠΑ, για παράδειγμα, επηρεάζουν τις γερμανικές εξαγωγές, οι οποίες με τη σειρά τους ενσωματώνουν εισροές από την Κεντρική Ευρώπη, περιοχή στενά συνδεδεμένη με τις γερμανικές αλυσίδες παραγωγής.
Αντίθετες περιφερειακές επιδόσεις
Παρά τη συνολικά θετική εικόνα, οι περιφερειακές αποκλίσεις παραμένουν έντονες. Η Κεντρική Ασία συνεχίζει να υπεραποδίδει, με την ανάπτυξη να διαμορφώνεται στο 5,6% το 2026, έπειτα από ισχυρή άνοδο 6,9% πέρυσι. Η κατανάλωση, η πιστωτική επέκταση και οι εισροές εμβασμάτων λειτουργούν ως βασικοί μοχλοί.
Στην Ανατολική Ευρώπη και τον Καύκασο, οι προοπτικές είναι πιο συγκρατημένες, με την ανάπτυξη να εκτιμάται στο 2,9% το 2026. Για την Ουκρανία, η πρόβλεψη για φέτος αναθεωρήθηκε προς τα κάτω στο 2,5%, καθώς τα πιθανά οικονομικά οφέλη από μελλοντικές ειρηνευτικές συμφωνίες εκτιμάται ότι θα χρειαστούν χρόνο για να αποτυπωθούν στην πραγματική οικονομία.
Η Τουρκία προβλέπεται να φτάσει σε ρυθμό 4,0% το 2026, παρά το περιβάλλον αυστηρής νομισματικής πολιτικής και χρηματοοικονομικής μεταβλητότητας, ενώ στη Νότια και Ανατολική Μεσόγειο η εκτίμηση αναβαθμίστηκε στο 4,2%.
Μετατόπιση εμπορικών ροών
Κεντρικό στοιχείο της ανάλυσης αποτελεί η ένταση στις σχέσεις ΗΠΑ–Κίνας. Καθώς το διμερές εμπόριο συρρικνώθηκε το 2025, αμερικανικές επιχειρήσεις στράφηκαν σε εναλλακτικούς προμηθευτές, δίνοντας ώθηση σε οικονομίες της ΕΤΑΑ που αύξησαν τις εξαγωγές προϊόντων όπως ηλεκτρονικός εξοπλισμός και πολύτιμα μέταλλα προς τις ΗΠΑ.
Την ίδια στιγμή, οι κινεζικές επιχειρήσεις διεύρυναν την παρουσία τους σε αγορές της ΕΤΑΑ, αξιοποιώντας την πλεονάζουσα παραγωγική τους ικανότητα και την ανταγωνιστική τιμολόγηση. Παρά τους αρχικούς φόβους για μαζική ανακατεύθυνση κινεζικών εξαγωγών προς την αναδυόμενη Ευρώπη, η ΕΤΑΑ εκτιμά ότι οι επιπτώσεις ήταν πιο περιορισμένες από ό,τι αναμενόταν, αν και ο ανταγωνισμός παραμένει ισχυρός.
Οι οικονομολόγοι της τράπεζας προειδοποιούν, πάντως, ότι οι μακροοικονομικές συνέπειες των νέων αμερικανικών δασμών ενδέχεται να γίνουν πιο εμφανείς αργότερα. Πολλοί εισαγωγείς στις ΗΠΑ έσπευσαν να επισπεύσουν παραγγελίες στις αρχές του 2025 για να προλάβουν τις αυξήσεις, γεγονός που μπορεί να αποκρύπτει τον μεσοπρόθεσμο αντίκτυπο στη ζήτηση.
Πληθωρισμός και επενδύσεις
Στο εσωτερικό των οικονομιών, η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού ενισχύει το θετικό κλίμα. Ο μέσος πληθωρισμός αναμένεται να υποχωρήσει στο 5,5% έως τον Δεκέμβριο του 2025, στηριζόμενος σε συγκρατημένες μισθολογικές αυξήσεις και θετικά πραγματικά επιτόκια, γεγονός που αποκαθιστά σταδιακά την αγοραστική δύναμη.
Παράλληλα, οι επενδύσεις αποτελούν κρίσιμο μοχλό. Στην Κεντρική Ευρώπη και τις Βαλτικές χώρες, η ανάπτυξη εκτιμάται στο 2,9% το 2026, με βασικό στήριγμα τις δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις που συνδέονται με τη Διευκόλυνση Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ. Στα Δυτικά Βαλκάνια, μεγάλα έργα υποδομών αναμένεται να ωθήσουν την ανάπτυξη στο 3,1% φέτος.
Συνολικά, η εικόνα που αποτυπώνει η ΕΤΑΑ είναι εκείνη οικονομιών που, παρά τις γεωπολιτικές εντάσεις, προσαρμόζονται, ανακατευθύνουν τις εμπορικές τους ροές και στηρίζονται σε διαρθρωτικές επενδύσεις για να διατηρήσουν την αναπτυξιακή τους δυναμική.
