Στην πρώτη ομαδική αγωγή στην Ιταλία εναντίον εταιρειών μέσων κοινωνικής δικτύωσης και των αλγορίθμων τους, οι οικογένειες ζητούν αυστηρότερα όρια στην πρόσβαση των ανηλίκων και μεγαλύτερη ενημέρωση για τους κινδύνους.
Η υπόθεση της 12χρονης Ροσέλα από την Ιταλία ανέδειξε με τραγικό τρόπο τους κινδύνους που μπορεί να κρύβει η ανεξέλεγκτη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους. Μέσα σε λίγους μήνες, η συμπεριφορά της άλλαξε αισθητά, καθώς οι αλγόριθμοι των πλατφορμών τής πρότειναν ολοένα και περισσότερο περιεχόμενο σχετικό με την κατάθλιψη και τον αυτοτραυματισμό.
Οι γονείς της αντιλήφθηκαν το μέγεθος του προβλήματος μόνο μετά τον θάνατό της, όταν ανακάλυψαν ότι διατηρούσε μυστικό προφίλ στο Instagram και περνούσε πολύ περισσότερο χρόνο στο διαδίκτυο από όσο γνώριζαν.
Η τραγωδία αυτή οδήγησε την οικογένεια, μαζί με άλλες οικογένειες στην Ιταλία, να κινηθούν νομικά εναντίον των εταιρειών Meta και TikTok. Οι ενάγοντες υποστηρίζουν ότι οι αλγόριθμοι των πλατφορμών προωθούν επιβλαβές περιεχόμενο σε ευάλωτους χρήστες και ζητούν αυστηρότερους κανόνες προστασίας των ανηλίκων, καθώς και μεγαλύτερη ενημέρωση των γονέων για τους κινδύνους.
Τι απαντούν οι εταιρείες
Από την πλευρά τους, οι εταιρείες αρνούνται τις κατηγορίες και δηλώνουν ότι εφαρμόζουν μέτρα ασφαλείας, όπως περιορισμό της προβολής επικίνδυνου περιεχομένου, φίλτρα προστασίας και εργαλεία γονικού ελέγχου.
Παράλληλα, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η υπερβολική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ψυχική υγεία και τη γνωστική ανάπτυξη των εφήβων.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η προβληματική χρήση των social media συνδέεται με διαταραχές ύπνου, αυξημένο άγχος και χαμηλότερη ποιότητα ζωής.
Επιπλέον, έρευνες δείχνουν ότι οι μηχανισμοί επιβράβευσης, όπως τα «likes» και οι ειδοποιήσεις, ενεργοποιούν την παραγωγή ντοπαμίνης στον εγκέφαλο, δημιουργώντας συνθήκες που μοιάζουν με εθισμό και ενισχύουν τη συνεχή χρήση των εφαρμογών.
Ωστόσο, αρκετοί ειδικοί τονίζουν ότι το πρόβλημα δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στις πλατφόρμες. Η ψυχική υγεία των νέων επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες και η αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση βασίζεται στην επικοινωνία, την εμπιστοσύνη και τη συνεργασία μεταξύ γονέων και παιδιών.
Ο υπερβολικός έλεγχος δεν αποτελεί πάντα λύση· αντίθετα, η καλλιέργεια σχέσεων εμπιστοσύνης βοηθά τους νέους να εκφράζουν τις δυσκολίες τους και να ζητούν βοήθεια όταν τη χρειάζονται.
Η υπόθεση της Ροσέλα υπενθυμίζει ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προσφέρουν σημαντικές δυνατότητες επικοινωνίας και ενημέρωσης, αλλά απαιτούν υπεύθυνη χρήση, αποτελεσματικούς μηχανισμούς προστασίας και συνεχή ενημέρωση τόσο των γονέων όσο και των παιδιών, ώστε να περιοριστούν οι κίνδυνοι για την ψυχική υγεία των ανηλίκων.
