Ένα νέο κύμα αποχωρήσεων ξένων επιχειρήσεων απειλεί να επιταχύνει ακόμη περισσότερο την οικονομική κατάρρευση της Κούβας, σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρή ενεργειακή κρίση, ελλείψεις βασικών αγαθών και αυξανόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια.

Οι εξελίξεις έρχονται να προστεθούν στις πιέσεις που δέχεται η Αβάνα από την πολιτική της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ, η οποία έχει επαναφέρει μια πιο σκληρή γραμμή απέναντι στο κομμουνιστικό καθεστώς της Κούβας, εντείνοντας τις οικονομικές κυρώσεις και περιορίζοντας περαιτέρω τις δυνατότητες της χώρας να προσελκύσει επενδύσεις και συνάλλαγμα.

Το τελευταίο διάστημα, μια σειρά μεγάλων ξένων εταιρειών είτε αποχωρούν είτε περιορίζουν σημαντικά τη δραστηριότητά τους στο νησί. Παράλληλα, η κεντρική τράπεζα της Κούβας ανακοίνωσε την αναστολή των συναλλαγών με κάρτες Mastercard και Visa που έχουν εκδοθεί εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών, προκαλώντας επιπλέον προβλήματα στον τουρισμό και στις διεθνείς συναλλαγές.

Το πλήγμα στον τουρισμό

Ιδιαίτερα σοβαρό θεωρείται το πλήγμα στον τουριστικό κλάδο, ο οποίος αποτελεί μία από τις βασικές πηγές εσόδων της κουβανικής οικονομίας.

Οι ισπανικοί όμιλοι Iberostar και Meliá ανακοίνωσαν ότι αποχωρούν από τη διαχείριση τουλάχιστον δώδεκα ξενοδοχειακών μονάδων ο καθένας, ενώ η καναδική Royalton Hotels & Resorts έβαλε τέλος στη δραστηριότητά της στη χώρα.

Οι αποφάσεις αυτές αντικατοπτρίζουν τη δραματική πτώση του τουριστικού ρεύματος προς την Κούβα τα τελευταία χρόνια. Οι αφίξεις ξένων επισκεπτών έχουν μειωθεί σημαντικά, ενώ οι συνεχείς διακοπές ρεύματος, οι ελλείψεις καυσίμων και οι δυσκολίες στις μεταφορές έχουν πλήξει σοβαρά την εικόνα του νησιού ως τουριστικού προορισμού.

Το πρόβλημα επιδεινώθηκε περαιτέρω όταν αρκετές μεγάλες αεροπορικές εταιρείες περιόρισαν ή ακύρωσαν πτήσεις προς την Κούβα εξαιτίας της έλλειψης αεροπορικών καυσίμων.

Για μια οικονομία που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα έσοδα του τουρισμού, οι εξελίξεις αυτές στερούν πολύτιμο συνάλλαγμα και περιορίζουν ακόμη περισσότερο τις δυνατότητες ανάκαμψης.

Η αβεβαιότητα γύρω από τη Sherritt

Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση γύρω από τη Sherritt International, μία από τις σημαντικότερες ξένες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην Κούβα.

Η καναδική εταιρεία αποτελεί εδώ και δεκαετίες βασικό πυλώνα της εξορυκτικής βιομηχανίας του νησιού, με επίκεντρο την παραγωγή νικελίου και κοβαλτίου από το ορυχείο Μόα στην ανατολική Κούβα.

Η Sherritt ανακοίνωσε πρόσφατα την αναστολή μέρους των δραστηριοτήτων της και την απομάκρυνση προσωπικού από τη χώρα, γεγονός που ενίσχυσε τα σενάρια για περαιτέρω περιορισμό της παρουσίας της.

Η σημασία της εταιρείας για την Κούβα υπερβαίνει την καθαρά οικονομική διάσταση. Για περισσότερα από τριάντα χρόνια αποτέλεσε έναν από τους βασικούς φορείς μεταφοράς τεχνογνωσίας και επιχειρηματικών πρακτικών στη χώρα.

Πρώην διπλωμάτες και αναλυτές επισημαίνουν ότι η Sherritt συνέβαλε καθοριστικά στη δημιουργία μιας νέας γενιάς στελεχών και τεχνοκρατών, προσφέροντας εμπειρία από τον τρόπο λειτουργίας των σύγχρονων διεθνών επιχειρήσεων.

Η ενδεχόμενη αποχώρησή της θα αποτελούσε ένα ιδιαίτερα ισχυρό συμβολικό και οικονομικό πλήγμα.

Η ενεργειακή κρίση και οι αμερικανικές πιέσεις

Η σημερινή κρίση έχει τις ρίζες της σε μια σειρά παραγόντων που συσσωρεύονται εδώ και χρόνια.

Η χρόνια κακοδιαχείριση της οικονομίας, η χαμηλή παραγωγικότητα, οι περιορισμοί του κρατικού μοντέλου και η έλλειψη επενδύσεων είχαν ήδη δημιουργήσει σοβαρές αδυναμίες πριν από τη σημερινή επιδείνωση.

Οι αμερικανικές κυρώσεις επιβάρυναν περαιτέρω την κατάσταση, περιορίζοντας την πρόσβαση της Κούβας στις διεθνείς αγορές και στις πηγές χρηματοδότησης.

Καθοριστικό ρόλο έπαιξε και η μείωση των ενεργειακών προμηθειών από τη Βενεζουέλα, η οποία επί χρόνια παρείχε επιδοτούμενο πετρέλαιο στην Αβάνα. Η συρρίκνωση αυτής της στήριξης οδήγησε σε σοβαρές ελλείψεις καυσίμων και σε εκτεταμένες διακοπές ηλεκτροδότησης.

Οι επιπτώσεις είναι ορατές σε ολόκληρη τη χώρα. Οι δημόσιες μεταφορές λειτουργούν με δυσκολία, η αγροτική παραγωγή αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα διακίνησης και οι πολίτες έρχονται αντιμέτωποι καθημερινά με πολύωρα μπλακ άουτ.

Ταυτόχρονα, το κουβανικό πέσο έχει αποδυναμωθεί δραματικά στην ανεπίσημη αγορά συναλλάγματος, επιβαρύνοντας περαιτέρω το βιοτικό επίπεδο των πολιτών.

Κοινωνική πίεση και αβέβαιο μέλλον

Οι οικονομικές δυσκολίες μετατρέπονται πλέον και σε κοινωνική πίεση.

Τα τελευταία χρόνια χιλιάδες Κουβανοί έχουν βγει στους δρόμους διαμαρτυρόμενοι για τις ελλείψεις, τις διακοπές ρεύματος και τη συνεχή επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης.

Παράλληλα, εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες έχουν εγκαταλείψει τη χώρα αναζητώντας καλύτερες προοπτικές στο εξωτερικό, προκαλώντας ένα από τα μεγαλύτερα μεταναστευτικά κύματα στην ιστορία της Κούβας.

Η αποχώρηση των ξένων επιχειρήσεων έρχεται να ενισχύσει τον φαύλο κύκλο της ύφεσης. Λιγότερες επενδύσεις σημαίνουν λιγότερο συνάλλαγμα, μικρότερη οικονομική δραστηριότητα και ακόμη μεγαλύτερη δυσκολία χρηματοδότησης βασικών εισαγωγών.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η Κούβα βρίσκεται μπροστά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Χωρίς σημαντική εισροή κεφαλαίων, χωρίς ουσιαστική βελτίωση των σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες και χωρίς βαθύτερες μεταρρυθμίσεις στο οικονομικό της μοντέλο, η χώρα κινδυνεύει να βυθιστεί ακόμη περισσότερο σε μια κρίση που ήδη θυμίζει τις δυσκολότερες περιόδους μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης.

Για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, ακόμη και οι πιο ανθεκτικοί ξένοι επενδυτές φαίνεται να εγκαταλείπουν την Κούβα. Και αυτό ίσως αποτελεί το πιο ανησυχητικό μήνυμα για το μέλλον της οικονομίας του νησιού.

Διαβάστε ακόμη: