Περίπου 10 τρισεκατομμύρια ευρώ βρίσκονται σήμερα «παρκαρισμένα» σε τραπεζικούς λογαριασμούς Ευρωπαίων πολιτών — χρήματα που, σύμφωνα με την Κομισιόν, παραμένουν ουσιαστικά ανενεργά για την οικονομία και χάνουν αξία λόγω πληθωρισμού.

Η Κομισιόν επιχειρεί πλέον να αλλάξει αυτό το μοντέλο, προωθώντας ένα σχέδιο που στόχο έχει να μετατρέψει τις αποταμιεύσεις των νοικοκυριών σε επενδύσεις, ενισχύοντας τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων και την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Η στρατηγική εντάσσεται στο νέο πλαίσιο της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, το οποίο φιλοδοξεί να διοχετεύσει ιδιωτικά κεφάλαια στην πραγματική οικονομία.

Γιατί η Ευρώπη θέλει τα χρήματα εκτός τραπεζών

Σύμφωνα με την Κομισιόν, το βασικό πρόβλημα είναι το επενδυτικό κενό που αντιμετωπίζουν κυρίως οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Οι τράπεζες τείνουν να χρηματοδοτούν μεγάλες και ήδη εδραιωμένες εταιρείες, αφήνοντας σημαντικό μέρος της οικονομίας χωρίς επαρκή πρόσβαση σε κεφάλαια.

«Υπάρχει χάσμα μεταξύ της διαθέσιμης χρηματοδότησης και των αυξανόμενων επενδυτικών αναγκών της οικονομίας της ΕΕ», αναφέρει χαρακτηριστικά η σχετική ενημέρωση της Επιτροπής.

Η λύση που προκρίνεται είναι σαφής: περισσότερες επενδύσεις από ιδιώτες αποταμιευτές σε προϊόντα υψηλότερης απόδοσης.

Στο τραπέζι οι επικουρικές συντάξεις

Κεντρικό θέμα στη συνεδρίαση του Ecofin στις 17 Φεβρουαρίου αποτέλεσαν τα επικουρικά συνταξιοδοτικά ταμεία, τα οποία θεωρούνται ο πιο άμεσος και πολιτικά «ήπιος» τρόπος κινητοποίησης κεφαλαίων.

Η λογική είναι να λειτουργήσουν περισσότερο όπως στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου συνταξιοδοτικά κεφάλαια επενδύονται ενεργά στην οικονομία.

Οι υπουργοί Οικονομικών συζήτησαν:

  • ενίσχυση διαφάνειας σε κόστος και αποδόσεις,
  • αυστηρότερη διαχείριση κινδύνου,
  • άρση κανονιστικών εμποδίων για αποδοτικότερες επενδύσεις.

Η αναθεώρηση της Οδηγίας για τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (IORP) αναμένεται να αποτελέσει βασικό πυλώνα της μεταρρύθμισης.

Σήμερα, τα ευρωπαϊκά επαγγελματικά συνταξιοδοτικά ταμεία διαχειρίζονται περίπου 2,7 τρισεκατομμύρια ευρώ, καλύπτοντας πάνω από 71 εκατομμύρια πολίτες — μέγεθος που εξηγεί γιατί η συζήτηση έχει τεράστια οικονομική σημασία.

Ευρώπη vs ΗΠΑ: το επενδυτικό χάσμα

Τα στοιχεία δείχνουν σημαντική διαφορά επενδυτικής κουλτούρας μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών.

Μόλις το 26% των ευρωπαϊκών νοικοκυριών διαθέτει επενδυτικά προϊόντα, όπως μετοχές, ομόλογα ή αμοιβαία κεφάλαια. Στις ΗΠΑ το ποσοστό αγγίζει το 50%.

Ο επικεφαλής της EFAMA, Τάνγκι βαν ντερ Βέρβε, επισημαίνει ότι πολλές γενιές Ευρωπαίων βασίστηκαν σχεδόν αποκλειστικά στο κράτος για τη σύνταξή τους — κάτι που, όπως λέει, δεν είναι πλέον βιώσιμο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του κλάδου, ένα διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο αμοιβαίων κεφαλαίων αυξήθηκε κατά περίπου 50% την περίοδο 2014-2023, γεγονός που — κατά τον ίδιο — δείχνει ότι οι Ευρωπαίοι αφήνουν ανεκμετάλλευτες δυνατότητες δημιουργίας πλούτου.

Το μεγάλο ερώτημα: απόδοση ή ρίσκο;

Το σχέδιο της Κομισιόν, ωστόσο, συνοδεύεται από ένα κρίσιμο δίλημμα: τα προϊόντα υψηλότερων αποδόσεων συνεπάγονται και μεγαλύτερο επενδυτικό ρίσκο.

Γι’ αυτό η ευρωπαϊκή συζήτηση επικεντρώνεται στο πώς θα προστατευθούν οι αποταμιευτές μέσω αυξημένης εποπτείας, διαφάνειας και καλύτερης χρηματοοικονομικής ενημέρωσης των πολιτών.

Η συζήτηση στο Ecofin θα συνεχιστεί τους επόμενους μήνες, έως ότου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάσει την τελική νομοθετική πρόταση.

Το διακύβευμα είναι μεγάλο: αν η Ευρώπη θα καταφέρει να μετατρέψει τις αποταμιεύσεις των πολιτών της σε μοχλό ανάπτυξης — χωρίς να μεταφέρει υπερβολικό ρίσκο στους ίδιους τους αποταμιευτές.

Διαβάστε ακόμη: