Ενώ ο πλανήτης παρακολουθούσε τον Ντόναλντ Τραμπ να εκτοξεύει απειλές και να μιλάει για «εξαγορά» της Γροιλανδίας λες και πρόκειται για ξενοδοχείο στο Λας Βέγκας, μια πολύ πιο ύπουλη, σιωπηρή και επικίνδυνη διαδικασία βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη.

Ξεχάστε τα αεροπλανοφόρα και τις διπλωματικές νότες. Ο πραγματικός πόλεμος για τον έλεγχο της Αρκτικής δεν διεξάγεται στα πρωτοσέλιδα, αλλά στα σκοτεινά εταιρικά μητρώα του Ντέλαγουερ και στα πολυτελή σαλόνια της ελίτ του Νουκ, της πρωτεύουσας της Γροιλανδίας.

Κεντρικό πρόσωπο σε αυτό το γεωπολιτικό θρίλερ δεν είναι κάποιος στρατηγός, αλλά ο Ρόναλντ Λάουντερ. Ο κληρονόμος της αυτοκρατορίας καλλυντικών Estée Lauder, πρόεδρος του Παγκόσμιο Εβραϊκό Συνέδριο και, το κυριότερο, ο άνθρωπος που ψιθύρισε πρώτος στο αυτί του Τραμπ την ιδέα αγοράς της Γροιλανδίας το 2017.

Ο Λάουντερ κατάλαβε κάτι που ο Τραμπ αγνοούσε: δεν χρειάζεται να αγοράσεις το νησί αν μπορείς να αγοράσεις τους ανθρώπους που το διοικούν.

Το όχημα της διείσδυσης

Η ιστορία ξεκινά με μια κλασική τακτική εταιρικής συγκάλυψης. Μια εταιρεία με την επωνυμία Greenland Development Partners εμφανίζεται εγγεγραμμένη στο Ντέλαγουερ των ΗΠΑ. Για όσους γνωρίζουν το παιχνίδι, το Ντέλαγουερ δεν επιλέγεται τυχαία.

Είναι η παγκόσμια πρωτεύουσα της εταιρικής αδιαφάνειας, το ιδανικό μέρος για να κρύψεις τον πραγματικό ιδιοκτήτη (Ultimate Beneficial Owner) και να εξαφανίσεις τα ίχνη του χρήματος.

Ωστόσο, η έρευνα της δανικής εφημερίδας Politiken έριξε φως στο σκοτάδι: πίσω από την κοινοπραξία βρίσκεται ο ίδιος ο Λάουντερ. Ο στόχος δεν είναι η ανάπτυξη γενικά και αόριστα, αλλά η στοχευμένη εξαγορά μεριδίων σε στρατηγικές εταιρείες της Γροιλανδίας. Και εδώ είναι που η υπόθεση αποκτά χαρακτηριστικά κατασκοπευτικού μυθιστορήματος.

Ο Λάουντερ δεν αγόρασε μετοχές σε κάποιο ορυχείο ουρανίου ή σπάνιων γαιών – τουλάχιστον όχι ακόμα. Αγόρασε μερίδιο σε μια εταιρεία εμφιάλωσης νερού, την Greenland Water Bank.

Φαινομενικά, πρόκειται για μια αθώα επένδυση. Η εταιρεία εκμεταλλεύεται την πηγή στο Lyngmark του Qeqertarsuaq (Disko Island) και πουλάει «premium» αρκτικό νερό. Οικονομικά, η εταιρεία είναι αμελητέα. Το 2024 παρουσίασε ζημιές και ελάχιστα έξοδα προσωπικού. Γιατί λοιπόν ένας δισεκατομμυριούχος με περιουσία άνω των 5 δισ. δολαρίων να ασχοληθεί με μια μικροσκοπική ζημιογόνα εταιρεία στην άκρη του κόσμου;

Η απάντηση είναι απλή: δεν αγοράζει νερό. Αγοράζει πρόσβαση.

Η ελίτ του Νουκ και η διαπλοκή

Το «κλειδί» βρίσκεται στους συνεταίρους του Λάουντερ. Οι ιδιοκτήτες της Greenland Water Bank είναι δύο από τις πιο ισχυρές πολιτικές φιγούρες της Γροιλανδίας: ο Svend Hardenberg και ο Jørgen Wæver Johansen.

Ο Hardenberg δεν είναι τυχαίος. Πρώην ανώτατο στέλεχος της κρατικής μηχανής, πρώην σύμβουλος του Πρωθυπουργού και πρώην διευθυντής της Εθνικής Εταιρείας Ενέργειας (Nukissiorfiit). Είναι ο άνθρωπος που γνωρίζει πού είναι θαμμένοι όλοι οι σκελετοί της γροιλανδικής διοίκησης.

Αλλά η πραγματική «βόμβα» είναι ο Jørgen Wæver Johansen. Πρώην υπουργός, νυν πρόεδρος του συγκυβερνώντος κόμματος Siumut στο Νουκ και ένας άνθρωπος με βαθιές ρίζες στο πολιτικό σύστημα. Το πιο σημαντικό όμως; Είναι ο σύζυγος της Vivian Motzfeldt.

Ποια είναι η Vivian Motzfeldt; Είναι η εν ενεργεία Υπουργός Εξωτερικών της Γροιλανδίας.

Ας κάνουμε μια παύση για να αντιληφθούμε το μέγεθος της σύγκρουσης συμφερόντων. Η γυναίκα που είναι υπεύθυνη για τη διαπραγμάτευση της χώρας απέναντι στις αμερικανικές πιέσεις και τις ορέξεις του Τραμπ, κοιμάται κάθε βράδυ με τον άνθρωπο που χρηματοδοτείται απευθείας από τον «εγκέφαλο» της αμερικανικής εξαγοράς, τον Ρόναλντ Λάουντερ.

Η Motzfeldt, μάλιστα, καθόταν παλαιότερα στο διοικητικό συμβούλιο της ίδιας εταιρείας, πριν αποχωρήσει – προφανώς για να τηρηθούν τα προσχήματα. Όμως η ουσία παραμένει: το αμερικανικό χρήμα ρέει στο ίδιο νοικοκυριό που λαμβάνει τις κρίσιμες αποφάσεις για το μέλλον της ανεξαρτησίας του νησιού.

Το «δόλωμα» και ο μηχανισμός πίεσης

Η επίσημη δικαιολογία για την επένδυση είναι σχεδόν κωμική. Ο Hardenberg δήλωσε ότι ο Λάουντερ μπήκε στην εταιρεία για να βοηθήσει στην προώθηση του νερού στην αμερικανική αγορά πολυτελείας, επειδή «το νερό τους είναι το καλύτερο στον κόσμο». Είναι το κλασικό παραμύθι που πουλάνε στους ιθαγενείς εδώ και αιώνες. Αντί για καθρεφτάκια, τώρα προσφέρουν πρόσβαση στην 5η Λεωφόρο της Νέας Υόρκης.

Στην πραγματικότητα, ο Λάουντερ δημιούργησε έναν αγωγό χρήματος. Μέσω της Greenland Water Bank, κεφάλαια μπορούν να ρέουν νόμιμα προς τον σύζυγο της Υπουργού Εξωτερικών υπό τη μορφή μισθών, μπόνους, εξόδων παραστάσεως, ταξιδιών και πολυτελών παροχών.

Ακόμα πιο επικίνδυνο είναι το στοιχείο του εξαναγκασμού. Όταν βάζεις τον λύκο στο μαντρί ως συνέταιρο, του δίνεις τη δύναμη να σε καταστρέψει. Ένας επενδυτής του μεγέθους του Λάουντερ μπορεί να παραλύσει τους μικρούς Γροιλανδούς εταίρους του με νομικές προσφυγές ή οικονομική ασφυξία αν δεν «συνεργαστούν» πολιτικά. Είναι μια μορφή ομηρίας μεταμφιεσμένη σε επιχειρηματικότητα.

Η γεωπολιτική διάσταση: το «νέο σύνορο»

Ο Λάουντερ δεν κρύβει τις προθέσεις του. Σε άρθρο του τον Φεβρουάριο του 2025, χαρακτήρισε τη Γροιλανδία ως το «επόμενο σύνορο» (next frontier) της Αμερικής. Η χρήση της λέξης «σύνορο» στο αμερικανικό πολιτικό λεξιλόγιο είναι βαρύτερη απ’ όσο φαίνεται. Παραπέμπει στην Άγρια Δύση, στον εποικισμό, στην επέκταση εις βάρος των γηγενών πληθυσμών. Δεν μιλά για συνεργασία· μιλά για κτήση.

Η χρονική συγκυρία της επένδυσης είναι επίσης ύποπτη. Συνέπεσε ακριβώς με την αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος του Τραμπ για το νησί το 2025. Πρόκειται για μια συντονισμένη στρατηγική τανάλιας. Από τη μία, ο Λευκός Οίκος ασκεί ωμή, δημόσια πολιτική πίεση. Από την άλλη, ο ιδιωτικός τομέας, μέσω Λάουντερ, διαβρώνει τις αντιστάσεις εκ των έσω, εξαγοράζοντας τα πρόσωπα-κλειδιά.

Η αρχή του τέλους;

Το περιστατικό του 2023, όπου η Greenland Water Bank επιλέχθηκε σκανδαλωδώς να εκπροσωπήσει τη Γροιλανδία σε εμπορική αποστολή στην Ουάσιγκτον, ήταν απλώς η πρόγευση.

Η Γροιλανδία, ένας λαός 57.000 ανθρώπων, βρίσκεται παγιδευμένη σε μια τραγική ειρωνεία. Στην προσπάθειά της να αποκτήσει οικονομική αυτοτέλεια από τη Δανία για να γίνει ανεξάρτητο κράτος, αναγκάζεται να αναζητήσει ξένα κεφάλαια. Αλλά τα μόνα κεφάλαια που προσφέρονται πρόθυμα είναι αυτά που επιδιώκουν να της αφαιρέσουν ακριβώς αυτή την ανεξαρτησία.

Στη νέα μορφή αποικιοκρατίας, δεν χρειάζεται να υψώσεις τη σημαία σου στο δημαρχείο. Αρκεί να ελέγχεις τον τραπεζικό λογαριασμό του ανθρώπου που έχει τα κλειδιά. Η οικονομική διείσδυση που έχει ήδη ξεκινήσει είναι η προετοιμασία εδάφους για προσάρτηση. Και το πιο τρομακτικό είναι ότι, μέχρι να το καταλάβουν οι Γροιλανδοί, η υπογραφή θα έχει ήδη μπει – και θα είναι από το χέρι κάποιου δικού τους.

Διαβάστε ακόμη: