Μια φράση με έντονο ιστορικό και γεωπολιτικό βάρος επέλεξε ο Xi Jinping για να περιγράψει το πλαίσιο μέσα στο οποίο το Πεκίνο θέλει να κινηθούν οι σχέσεις με την Ουάσιγκτον: «Η παγίδα του Θουκυδίδη μπορεί να ξεπεραστεί».

Ο Κινέζος πρόεδρος έκανε τη δήλωση κατά την επίσημη επίσκεψή του στον Λευκό Οίκο και τη συνάντησή του με τον Donald Trump, στέλνοντας μήνυμα ότι οι δύο χώρες μπορούν να συνεχίσουν να ανταγωνίζονται χωρίς ο ανταγωνισμός αυτός να εξελιχθεί σε στρατιωτική αντιπαράθεση. Η κινεζική πλευρά έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη να διατηρηθεί η «γραμμή» της μη σύγκρουσης και της μη αντιπαράθεσης μεταξύ των δύο δυνάμεων.

Η αναφορά έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς τον περασμένο Μάιο, στη συνάντηση των δύο ηγετών στο Πεκίνο, ο Xi είχε θέσει το θέμα περισσότερο ως ερώτημα: κατά πόσον δηλαδή ΗΠΑ και Κίνα θα μπορούσαν να αποφύγουν την «παγίδα». Αυτή τη φορά η διατύπωση ήταν σαφέστερη και περισσότερο κατηγορηματική.

Τι είναι η «παγίδα του Θουκυδίδη»

Ο όρος έγινε ευρύτερα γνωστός από τον καθηγητή του Harvard Graham Allison και περιγράφει τον κίνδυνο σύγκρουσης όταν μια ανερχόμενη δύναμη απειλεί την κυριαρχία μιας ήδη εδραιωμένης.

Η έννοια παραπέμπει στην περιγραφή του Πελοποννησιακού Πολέμου από τον Θουκυδίδη και ειδικότερα στην άνοδο της ισχύος της Αθήνας και στον φόβο που αυτή προκάλεσε στη Σπάρτη.

Στη σύγχρονη γεωπολιτική συζήτηση, το σχήμα χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια ως αναλογία για τη σχέση μεταξύ της ανερχόμενης Κίνας και των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο Xi δεν αναφέρθηκε για πρώτη φορά στον όρο. Ήδη από το 2014 είχε υποστηρίξει ότι οι μεγάλες δυνάμεις πρέπει να συνεργαστούν ώστε να αποφύγουν μια τέτοια εξέλιξη.

«Αγώνας δρόμου», όχι πάλη μέχρι τελικής πτώσης

Στην Ουάσιγκτον, πάντως, το μήνυμα του Κινέζου προέδρου πήγε ένα βήμα παραπέρα. Ο Xi υποστήριξε ότι ΗΠΑ και Κίνα μπορούν να έχουν έναν «υγιή» ανταγωνισμό, χωρίς η μία πλευρά να επιδιώκει την ήττα της άλλης. Παράλληλα, κάλεσε σε ενίσχυση της επικοινωνίας μεταξύ των δύο στρατών και των μηχανισμών πρόληψης κρίσεων.

Το επίσημο κινεζικό ανακοινωθέν ανέφερε ότι οι δύο χώρες «έχουν να κερδίσουν από τη συνεργασία και να χάσουν από την αντιπαράθεση», ενώ ο Xi σημείωσε ότι, παρά τις διαφορές τους, υπάρχει σημαντικό πεδίο συνεργασίας, μεταξύ άλλων και στην τεχνητή νοημοσύνη.

Η διατύπωση περί αποφυγής της «παγίδας του Θουκυδίδη» θεωρείται από αναλυτές προσπάθεια να καθοριστεί ένα κατώτατο όριο στις σινοαμερικανικές σχέσεις, ο ανταγωνισμός μπορεί να είναι σκληρός, αλλά δεν πρέπει να καταλήξει σε ένοπλη σύγκρουση.

Ο Cui Shoujun, καθηγητής Διεθνών Σπουδών στο Renmin University of China, χαρακτήρισε, μιλώντας στο CNBC, αυτή την προσέγγιση ως το σημαντικότερο πολιτικό αποτέλεσμα της συνόδου, υποστηρίζοντας ότι περιορίζει σε κάποιο βαθμό την αβεβαιότητα στις σχέσεις των δύο χωρών.

Το αγκάθι της Ταϊβάν

Η αποκλιμάκωση της ρητορικής δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι έχουν περιοριστεί οι βαθιές διαφορές. Σύμφωνα με την κινεζική ενημέρωση για τις συνομιλίες, ο Xi επανέφερε το ζήτημα της Ταϊβάν, ζητώντας από τις Ηνωμένες Πολιτείες να αντιταχθούν στην «ανεξαρτησία της Ταϊβάν».

Ο Trump, από την πλευρά του, στις δημόσιες τοποθετήσεις του έδωσε μεγαλύτερο βάρος στη συνεργασία και στις σχέσεις των δύο χωρών, χωρίς να αναπτύξει δημόσια θέση για την Ταϊβάν κατά τη διάρκεια της επίσκεψης. Η αμερικανική πλευρά ανέφερε ότι στις συνομιλίες θα βρίσκονταν μεταξύ άλλων το εμπόριο, η ασφάλεια, η τεχνητή νοημοσύνη και η τεχνολογία.

Η επαναφορά, συνεπώς, της «παγίδας του Θουκυδίδη» δεν σηματοδοτεί το τέλος του στρατηγικού ανταγωνισμού ΗΠΑ–Κίνας. Αντιθέτως, αποτυπώνει την προσπάθεια του Πεκίνου να καταστήσει σαφές ότι ο ανταγωνισμός μπορεί να συνεχιστεί, ακόμη και με μεγάλη ένταση, χωρίς να περάσει το όριο της στρατιωτικής σύγκρουσης.

Διαβάστε ακόμη: