Στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ που θα λάβει χώρα στις 19 Μαρτίου στις Βρυξέλλες, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων αναμένεται να ζητήσουν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προτείνει συγκεκριμένα μέτρα για τη μείωση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς η άνοδος κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας έχει μετατραπεί σε ένα από τα πιο πιεστικά ζητήματα για τις οικονομίες της Ευρώπης.
Σύμφωνα με προσχέδιο συμπερασμάτων της συνόδου, οι ευρωπαίοι ηγέτες σκοπεύουν να ζητήσουν από την Κομισιόν να εξετάσει συνολικά όλους τους παράγοντες που διαμορφώνουν το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας, τόσο στη χονδρική όσο και στη λιανική αγορά.
Η ενεργειακή κρίση στο επίκεντρο της πολιτικής ατζέντας
Το ζήτημα των υψηλών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας έχει βρεθεί στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς η βαριά βιομηχανία προειδοποιεί ότι το κόστος ενέργειας οδηγεί σε κλείσιμο εργοστασίων και απώλεια ανταγωνιστικότητας. Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με αυξανόμενο ανταγωνισμό από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα, όπου το ενεργειακό κόστος παραμένει σημαντικά χαμηλότερο.
Την ίδια στιγμή, η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή και ο πόλεμος ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν επιτείνουν την αβεβαιότητα στις ενεργειακές αγορές, καθώς η άνοδος των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου μεταφέρεται άμεσα και στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.
Επανεξέταση της αγοράς άνθρακα της ΕΕ
Στο πλαίσιο της συνόδου, οι ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται επίσης να ζητήσουν αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας εκπομπών άνθρακα (EU ETS), το οποίο αποτελεί βασικό εργαλείο της κλιματικής πολιτικής της Ένωσης.
Στόχος της επανεξέτασης θα είναι να περιοριστεί η μεταβλητότητα της αγοράς και η επίδρασή της στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, διατηρώντας παράλληλα τον βασικό ρόλο του συστήματος στη χρηματοδότηση επενδύσεων για καθαρή ενέργεια. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει πρόταση αναθεώρησης της σχετικής νομοθεσίας το τρίτο τρίμηνο του έτους.
Πιέσεις από τη βιομηχανία και τα κράτη-μέλη
Το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας εκπομπών δέχεται ολοένα και πιο έντονη κριτική από ενεργοβόρες βιομηχανίες, οι οποίες υποστηρίζουν ότι επιβαρύνει σημαντικά το κόστος παραγωγής. Παράλληλα, ορισμένα κράτη-μέλη θεωρούν ότι το σύστημα συμβάλλει στην αύξηση των τιμών ενέργειας.
Χαρακτηριστική ήταν η παρέμβαση του ιταλού υπουργού Βιομηχανίας, Αντόλφο Ούρσο, ο οποίος τον περασμένο μήνα ζήτησε την προσωρινή αναστολή του συστήματος εμπορίας εκπομπών μέχρι να ολοκληρωθεί η αναθεώρησή του.
Παράλληλα, η ιταλική κυβέρνηση προετοιμάζει μια ευρεία μεταρρύθμιση της εγχώριας αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία προβλέπει την αφαίρεση του κόστους άνθρακα από τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος. Το σχέδιο προβλέπει ότι οι μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με φυσικό αέριο θα αποζημιώνονται για το κόστος των δικαιωμάτων εκπομπών.
Τα μέτρα αυτά, τα οποία θα χρειαστούν την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για να τεθούν σε ισχύ, έχουν ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στις ενεργειακές αγορές, καθώς θα μπορούσαν να αλλάξουν σημαντικά τον τρόπο διαμόρφωσης των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη.
