«Καλά, από χθες που η Cosmote έγινε Telekom, η εφαρμογή της τηλεόρασης στο κινητό πάει σφαίρα», σχολιάζει μια νεαρή κοπέλα στη διπλανή της. Οι δύο φίλες περιμένουν το λεωφορείο στη στάση στον Παράδεισο Αμαρουσίου και, για να σκοτώσουν την ώρα τους, παρακολουθούν την αγαπημένη σειρά τους στο κινητό. «Τι εννοείς;», ρωτάει η φίλη της. «Η Cosmote μετονομάστηκε σε Telekom. Οπως η γερμανική μητρική», της εξηγεί. «Τίποτα δεν έχει μείνει ίδιο στην Ελλάδα», λέει η δεύτερη, κουνώντας το κεφάλι της.
Η είδηση μοιάζει να χρειάζεται λίγα δευτερόλεπτα για να αφομοιωθεί.
Λίγες δεκάδες μέτρα μακριά, το κεντρικό κτίριο του ΟΤΕ στο δαχτυλίδι της Κηφισίας στέκει, μαρτυρώντας ακόμη ένα σημάδι της αλλαγής. Στην πρόσοψή του έχει απομείνει πλέον μόνο το «Τ».
Η αντίστροφη μέτρηση
Το γράμμα είχε προστεθεί τον Σεπτέμβριο του 2023. Από εκείνη τη στιγμή ήταν σαν να είχε αρχίσει να μετράει αντίστροφα ο χρόνος για τη μετονομασία.
Τρία χρόνια μετά, με χειρουργική ακρίβεια, το λογότυπο του ΟΤΕ αφαιρέθηκε και πλέον έχει μείνει μόνο του το Τ. Το έντονο ματζέντα, σήμα κατατεθέν του γερμανικού ομίλου Deutsche Telekom, πήρε τη σκυτάλη από τους προκατόχους του, το μπλε και το πράσινο που επί δεκαετίες είχαν ταυτιστεί με την Cosmote.
Για κάποιους το νέο χρώμα σηματοδοτεί απλώς το πέρασμα στην επόμενη εποχή. Για άλλους μοιάζει ξενικό, ακόμη και παράταιρο με την ελληνική φυσιογνωμία του οργανισμού.
Το βέβαιο είναι ότι ο ΟΤΕ δεν υπήρξε ποτέ μια απλή εταιρεία για τους Ελληνες. Ακόμη και όσοι δεν είναι συνδρομητές του, έχουν κάποια σχέση μαζί του. Από ένα παλιό τηλέφωνο στο σπίτι μέχρι τις τηλεφωνικές συνδέσεις – για πολλά χρόνια ήταν η ίδια η ιστορία των τηλεπικοινωνιών στη χώρα.
Το ματζέντα, πάντως, δεν είναι εντελώς άγνωστο στο εγχώριο τοπίο της τηλεφωνίας. Είχε επιλεγεί και από την πάλαι ποτέ Hellas Online (HOL), το τηλεπικοινωνιακό εγχείρημα του Σωκράτη Κόκκαλη, σε μια επιλογή που την έφερε στα τέλη του 2009 σε ευθεία σύγκρουση με την Deutsche Telekom και κατέληξε σε δικαστική διαμάχη για τα δικαιώματα χρήσης του. Τότε φάνταζε σενάριο επιστημονικής φαντασίας ακόμη και η σκέψη ότι 17 χρόνια αργότερα ο ίδιος ο ΟΤΕ θα υιοθετούσε το συγκεκριμένο χρώμα.
«Ο ΟΤΕ είναι θυγατρική ενός πολυεθνικού ομίλου», επισημαίνουν στην «Κ» κύκλοι της αγοράς. «Οποια απόφαση λαμβάνει η μητρική είναι σεβαστή. Απλώς θα πρέπει να δικαιολογείται σε οικονομικό επίπεδο και να έχει το αντίκρισμά της για το σύνολο των μετόχων της».
Και αυτή είναι, σε μεγάλο βαθμό, η ουσία της αλλαγής. Ο ΟΤΕ μπορεί να παραμένει ο ΟΤΕ για τους καταναλωτές, δεν είναι όμως πλέον ο οργανισμός που γνώρισαν οι προηγούμενες γενιές.
Η κομβική στροφή ήρθε το 2008, όταν ο όμιλος κλήθηκε να αφήσει πίσω του την ταυτότητα του κρατικού οργανισμού. Η ιδιωτικοποίησή του συνοδεύτηκε τότε από έντονες αντιδράσεις και δριμεία κριτική.
Μπορεί να μη μάθουμε ποτέ πώς θα είχε εξελιχθεί αν είχε διατηρηθεί υπό κρατικό έλεγχο. Γνωρίζουμε, όμως, πώς είναι σήμερα. Ενας τηλεπικοινωνιακός όμιλος με κέρδη 630 εκατ. ευρώ. Για να φθάσει έως εδώ μεσολάβησαν αναδιαρθρώσεις, εξορθολογισμός, περιορισμός λειτουργικών εξόδων και προγράμματα εθελουσίας εξόδου.
Ο οργανισμός κουβαλούσε μια τεράστια κληρονομιά από την εποχή που λειτουργούσε ως κρατική επιχείρηση. Ενα εκτεταμένο δίκτυο υποδομών, ένα μεγάλο πελατολόγιο και χιλιάδες ακίνητα. Μαζί με αυτά, όμως, είχε κληρονομήσει και παθογένειες που περιόριζαν τις δυνατότητές του και έπρεπε σταδιακά να αντιμετωπιστούν.
Και ενώ ο όμιλος, για αρκετά χρόνια, έχει καταστεί μία από τις πιο επικερδείς θυγατρικές της Deutsche Telekom, το ζήτημα της μετονομασίας πάντοτε αιωρείτο. Αλλοτε κρυβόταν στο παρασκήνιο και άλλοτε έβγαινε ξανά μπροστά.
Σύμφωνα με την εταιρεία, η παγκόσμια απήχηση του brand Telekom, το οποίο αξίζει δισεκατομμύρια δολάρια, θα ανοίξει νέες πόρτες στον ΟΤΕ που μέχρι σήμερα έμεναν κλειστές. Θα του δώσει τη δυνατότητα να αξιοποιήσει ευκαιρίες για σημαντικές διεθνείς συνεργασίες, που μέχρι πρότινος δεν μπορούσε καν να ονειρευτεί.
Το όνομα Cosmote, όσο ισχυρό κι αν έγινε στην Ελλάδα, λειτουργούσε περιοριστικά.
Κάποιες, ωστόσο, φωνές υποστηρίζουν ότι η ευρωπαϊκή λάμψη της Cosmote άρχισε να «θαμπώνει» από τη στιγμή που αποφασίστηκε το «ξήλωμα» της παρουσίας της στα Βαλκάνια. Ακολούθησε μια σειρά αποεπενδύσεων σε Αλβανία, Βουλγαρία και Ρουμανία, καθώς οι συγκεκριμένες δραστηριότητες κρίθηκαν ασύμφορες. Και κάπως έτσι, λένε, η Cosmote βρέθηκε σταδιακά να χάνει το διεθνές αποτύπωμα που είχε αποκτήσει τις προηγούμενες δεκαετίες. Ενα αποτύπωμα που οικοδομήθηκε με μεθοδικότητα, χάρη στους ανθρώπους της. Πολλοί από αυτούς ανδρώθηκαν επαγγελματικά μέσα στην εταιρεία και αφιέρωσαν αμέτρητες ώρες προκειμένου το brand Cosmote να ενηλικιωθεί, να εδραιωθεί και να αποκτήσει τη θέση που έχει σήμερα στην ελληνική αγορά. Ανάμεσά τους και ο σημερινός πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του ΟΤΕ, Κώστας Νεμπής.
Για όλους αυτούς η αλλαγή της επωνυμίας δεν είναι απλώς μια εταιρική απόφαση. Κουβαλάει και ένα μεγάλο συναισθηματικό φορτίο. «Το ηθικό των εργαζομένων σήμερα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη», σημειώνουν στην «Κ» κύκλοι της αγοράς.
«Ολοι υποδέχθηκαν την αλλαγή θετικά», λένε πηγές προσκείμενες στον ΟΤΕ. «Αυτό φαίνεται και από το γεγονός ότι ζητήσαμε από όποιον θέλει να συμμετάσχει στα βίντεο που εξηγούν τη νέα εποχή να δηλώσει συμμετοχή και λάβαμε 600 υποψηφιότητες. Ηταν απίστευτο», προσθέτουν.
Αυτή, πάντως, δεν είναι η πρώτη φορά στην ιστορία του ΟΤΕ που ο όμιλος αλλάζει εμπορική ταυτότητα. Το πρώτο μεγάλο rebranding είχε γίνει πριν από περίπου δέκα χρόνια, επί Μιχάλη Τσαμάζ, όταν η Cosmote επιλέχθηκε ως ενιαίο εμπορικό brand για τα προϊόντα επικοινωνίας και ψυχαγωγίας. Τότε τα καταστήματα του ΟΤΕ μετονομάστηκαν σε Cosmote και η OTE TV επαναλανσαρίστηκε ως Cosmote TV.
Ιστορία 30 ετών
Το τέλος της Cosmote κλείνει ένα κεφάλαιο σχεδόν 30 ετών. Ενα κεφάλαιο που ξεκίνησε το 1996, αν και η ιστορία της κινητής τηλεφωνίας στην Ελλάδα είχε αρχίσει αρκετά νωρίτερα.
Το 1992, όταν η κυβέρνηση προκήρυξε τον διαγωνισμό για τις πρώτες άδειες κινητής τηλεφωνίας, ο ΟΤΕ αποφασίστηκε να μείνει εκτός, προκαλώντας τότε έντονες αντιδράσεις για τον αποκλεισμό του κρατικού οργανισμού. Οι άδειες κατέληξαν στις ιδιωτικές Panafon και Telestet. Πολύ γρήγορα, όμως, αποδείχθηκε ότι οι αρχικές προβλέψεις ήταν συντηρητικές. Η κινητή τηλεφωνία γνώρισε εκρηκτική ανάπτυξη και η ανάγκη για έναν τρίτο πάροχο έγινε εμφανής.
Στα τέλη του 1995 ο ΟΤΕ εξασφάλισε τη δική του άδεια και ένα χρόνο αργότερα ίδρυσε την Cosmote.
Οταν ξεκίνησε εμπορικά, το 1998, βρέθηκε απέναντι σε δύο ήδη εδραιωμένους ανταγωνιστές. Μέσα σε λίγα χρόνια, όμως, κατάφερε να τους ξεπεράσει και να αναδειχθεί στον μεγαλύτερο πάροχο κινητής τηλεφωνίας της χώρας. Παρότι αποτελούσε θυγατρική του ΟΤΕ, η Cosmote, ιδιαίτερα στα πρώτα βήματά της, λειτούργησε με σημαντικό βαθμό επιχειρησιακής αυτονομίας και ανέπτυξε τη δική της εταιρική ταυτότητα. Το 2000 εισήχθη στο Χρηματιστήριο Αθηνών, σε μία από τις σημαντικότερες δημόσιες εγγραφές της εποχής, δίνοντας το δικό της στίγμα στη χρηματιστηριακή άνθηση των τελών της δεκαετίας του 1990.
Ωστόσο, η αυτόνομη διαδρομή της στο Χρηματιστήριο δεν κράτησε για πολλά χρόνια, μόλις οκτώ. Το 2008 ο ΟΤΕ απέκτησε τον πλήρη έλεγχο της εταιρείας, οδηγώντας στην έξοδό της από το χρηματιστηριακό ταμπλό. Την ίδια χρονιά η γερμανική Deutsche Telekom εισήλθε για πρώτη φορά στο μετοχικό κεφάλαιο του ΟΤΕ αποκτώντας αρχικά ποσοστό 25%. Με το πέρασμα των ετών, το ελληνικό Δημόσιο αποχώρησε οριστικά και ο γερμανικός όμιλος κατέστη ο βασικός μέτοχος, με συμμετοχή που σήμερα ξεπερνάει το 50%. Τα τελευταία χρόνια, η συζήτηση για την ενοποίηση της εμπορικής ταυτότητας εντεινόταν.
Σήμερα κάτω από το λογότυπο της Telekom, «Συνδέουμε τον κόσμο σου», διατηρεί μια μικρή, σχεδόν υπόγεια σύνδεση με την παλιά Cosmote. Η μετοχή του ΟΤΕ, πάντως, θα συνεχίσει να διαπραγματεύεται ως ΟΤΕ στο ελληνικό χρηματιστήριο. Ο Κώστας Νεμπής θα συνεχίσει να είναι πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος, ενώ θα εξακολουθήσουν να εργάζονται και οι περισσότεροι από 3.800 υπάλληλοι του ομίλου.
Το τι θα φέρει η νέα επωνυμία, μένει να το δείξει ο χρόνος. Το σχεδόν βέβαιο είναι ότι το όνομα Cosmote θα χρειαστεί τουλάχιστον μία γενιά για να σβήσει από το λεξιλόγιο των καταναλωτών.
