Την ανάγκη η Ευρώπη να περάσει από τις πολιτικές διακηρύξεις στην πραγματική δράση, προκειμένου να διατηρήσει τη βιομηχανική της βάση, να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της και να εξασφαλίσει θέση στο παγκόσμιο οικονομικό σκηνικό, επισημαίνει σε άρθρο παρέμβασή του στο Euractiv ο πρώην πρόεδρος της European Metals και Εκτελεστικός Πρόεδρος της METLEN, Ευάγγελος Μυτιληναίος. 

Ο Ευάγγελος Μυτιληναίος υπογραμμίζει ότι η Ευρώπη έχει αναγνωρίσει τη στρατηγική σημασία των κρίσιμων πρώτων υλών, των κυκλικών μετάλλων και της ασφάλειας εφοδιασμού, ωστόσο η πολιτική αναγνώριση δεν αρκεί για να κρατήσει ανοικτές βιομηχανικές μονάδες, να μειώσει το ενεργειακό κόστος ή να καταστήσει βιώσιμες νέες επενδύσεις.

Από τις διακηρύξεις στην πραγματική βιομηχανική πολιτική

«Κατά τη διάρκεια των δύο θητειών μου ως Προέδρου της European Metals, η ευρωπαϊκή συζήτηση για τη βιομηχανία και τη βιομηχανική πολιτική έφερε τις κρίσιμες πρώτες ύλες, τα κυκλικά μέταλλα και την ασφάλεια εφοδιασμού στον πυρήνα των συζητήσεων για την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία και τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα», αναφέρει.

Όπως σημειώνει, αυτή η αλλαγή ήταν αναγκαία, αλλά δεν αρκεί από μόνη της.

«Η αναγνώριση δεν κρατά ανοικτό ένα χυτήριο, δεν επαναφέρει σε λειτουργία μια αδρανή μονάδα, δεν μειώνει το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας ούτε καθιστά ένα στρατηγικό έργο χρηματοδοτήσιμο», επισημαίνει.

Για τη βιομηχανία μετάλλων της Ευρώπης, τα τελευταία χρόνια αποτέλεσαν μια προσπάθεια γεφύρωσης του χάσματος ανάμεσα στην πολιτική αναγνώριση και τη βιομηχανική πραγματικότητα.

Η ενεργειακή κρίση αποκάλυψε τη βιομηχανική ευπάθεια της Ευρώπης

Όταν ανέλαβε για πρώτη φορά την προεδρία της European Metals το 2022, η κατάσταση, όπως αναφέρει, ήταν ήδη ιδιαίτερα δύσκολη.

Οι τιμές ενέργειας είχαν εκτοξευθεί, χυτήρια έκλειναν ή περιόριζαν την παραγωγή τους και περίπου το ήμισυ της παραγωγικής δυναμικότητας αλουμινίου της Ευρώπης είχε τεθεί εκτός λειτουργίας κατά τη διάρκεια της κρίσης.

Παράλληλα, η Ευρώπη αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει ένα κρίσιμο ζήτημα: την εξάρτησή της από τρίτες χώρες για στρατηγικές πρώτες ύλες.

«Η Ευρώπη δεν μπορεί να αναπτύξει καθαρές τεχνολογίες, να ενισχύσει την άμυνά της και να εξηλεκτρίσει την οικονομία της εάν χάσει τις αλυσίδες αξίας των μετάλλων που καθιστούν όλα αυτά δυνατά», υπογραμμίζει.

Κρίσιμες πρώτες ύλες: το νέο πεδίο στρατηγικού ανταγωνισμού

Ο Ευάγγελος Μυτιληναίος αναφέρεται στην Πράξη για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες (Critical Raw Materials Act – CRMA), σημειώνοντας ότι η European Metals υποστήριξε την ανάγκη διεύρυνσης της αντίληψης για το ποιες πρώτες ύλες έχουν στρατηγική σημασία.

Η προσπάθεια αυτή είχε ως αποτέλεσμα το αλουμίνιο να επανέλθει στον κατάλογο των στρατηγικών πρώτων υλών.

Μέσω της πρωτοβουλίας Raw Materials 2030, η European Metals επιχείρησε να δώσει συγκεκριμένη βάση στην ευρωπαϊκή στρατηγική, επισημαίνοντας ότι η επίτευξη των στόχων της CRMA απαιτεί νέα ορυχεία, νέες μονάδες επεξεργασίας και νέες υποδομές ανακύκλωσης.

Έκτοτε, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει παρουσιάσει σειρά πρωτοβουλιών, όπως το Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης για τον Χάλυβα και τα Μέταλλα, τη Συμφωνία για την Καθαρή Βιομηχανία, το RESourceEU και την Πράξη για την Επιτάχυνση της Βιομηχανικής Παραγωγής.

Οι κινήσεις αυτές, σύμφωνα με τον ίδιο, δείχνουν ότι η βιομηχανική ανταγωνιστικότητα αρχίζει να επιστρέφει στον πυρήνα των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων.

Το ενεργειακό κόστος το μεγαλύτερο εμπόδιο

Για το μέλλον του ευρωπαϊκού τομέα μετάλλων, η πρώτη προτεραιότητα είναι σαφής: η μείωση του ενεργειακού κόστους.

Το Σχέδιο Δράσης για οικονομικά προσιτή ενέργεια πρέπει να οδηγήσει σε πραγματικές και προβλέψιμες μειώσεις για τους βιομηχανικούς καταναλωτές.

Οι ανταγωνιστικές συμφωνίες αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (PPAs), η μείωση φόρων και επιβαρύνσεων, ο καλύτερος σχεδιασμός των δικτύων και τα ανταγωνιστικότερα τιμολόγια αποτελούν αναγκαία εργαλεία.

Ωστόσο, όπως προειδοποιεί, αυτά πρέπει να αποτυπωθούν στους πραγματικούς λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας.

«Οι παραγωγοί μετάλλων παραμένουν εκτεθειμένοι στον παγκόσμιο ανταγωνισμό και η Ευρώπη δεν μπορεί να αγνοεί το χάσμα ανάμεσα στο δικό της ενεργειακό κόστος και εκείνο των ανταγωνιστών της», αναφέρει.

Ανακύκλωση και εγχώρια παραγωγή στο επίκεντρο

Το σχέδιο RESourceEU, σύμφωνα με τον Ευάγγελο Μυτιληναίο, πρέπει να οδηγήσει σε υλοποίηση στρατηγικών έργων.

Η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερη εγχώρια παραγωγή, μεγαλύτερη δυναμικότητα επεξεργασίας και ενίσχυση της ανακύκλωσης.

Η κυκλική οικονομία, όπως επισημαίνει, δεν αποτελεί πλέον μόνο περιβαλλοντικό στόχο, αλλά βιομηχανική αναγκαιότητα.

Η επερχόμενη Πράξη για την Κυκλική Οικονομία, τα μέτρα περιορισμού της διαρροής σκραπ και η εφαρμογή της CRMA αποτελούν κρίσιμα εργαλεία για τη διατήρηση των βιομηχανικών αλυσίδων αξίας.

Κρατικές ενισχύσεις και ETS χρειάζονται επανεξέταση

Ο Εκτελεστικός Πρόεδρος της METLEN ζητά αναθεώρηση του πλαισίου κρατικών ενισχύσεων της Συμφωνίας για την Καθαρή Βιομηχανία, ώστε να γίνει πιο λειτουργικό για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες.

Η στήριξη, όπως υποστηρίζει, δεν πρέπει να αφορά μόνο νέες επενδύσεις, αλλά και τη διατήρηση ή επανεκκίνηση υφιστάμενης παραγωγικής δυναμικότητας όταν αυτή είναι κρίσιμη για την ασφάλεια εφοδιασμού.

Παράλληλα, ζητά διορθώσεις στο ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), καθώς το έμμεσο κόστος άνθρακα εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική επιβάρυνση για τους παραγωγούς μετάλλων.

«Εάν δεν αντιμετωπιστούν αυτά τα σημεία συμφόρησης, η κλιματική πολιτική θα αποδυναμώσει την ευρωπαϊκή παραγωγή χωρίς να μειώσει τις παγκόσμιες εκπομπές», προειδοποιεί.

«Η Ευρώπη βρίσκεται σε σταυροδρόμι»

Η μετονομασία της Eurometaux σε European Metals το 2026, σύμφωνα με τον Ευάγγελο Μυτιληναίο, αντανακλά μια νέα πραγματικότητα για τον κλάδο: τα μέταλλα συνδέονται άμεσα με την πράσινη μετάβαση, την άμυνα, την τεχνολογία και τη στρατηγική αυτονομία.

«Η Ευρώπη έχει φτάσει σε ένα σταυροδρόμι όπου η εφαρμογή της πολιτικής θα καθορίσει εάν μπορεί να ανταγωνιστεί παγκοσμίως και να εξασφαλίσει θέση στο τραπέζι», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Όπως σημειώνει, τα ευρωπαϊκά πλαίσια πολιτικής υπάρχουν πλέον σε μεγάλο βαθμό, όμως «από μόνα τους δεν διατηρούν δυναμικότητα, δεν ξεκλειδώνουν επενδύσεις ούτε αποκαθιστούν την ανταγωνιστικότητα».

Το κρίσιμο ερώτημα για τις επιχειρήσεις που εξετάζουν νέες επενδύσεις είναι ένα:

«Προσφέρει η Ευρώπη ένα βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο;»

Η απάντηση θα καθορίσει εάν η Ευρώπη θα διατηρήσει τις αλυσίδες αξίας των μετάλλων που χρειάζεται ή αν η βιομηχανική αξία, οι στρατηγικές πρώτες ύλες και η τεχνολογική ηγεσία θα συνεχίσουν να μεταφέρονται σε άλλες περιοχές του κόσμου.

«Εάν επιτρέψουμε στην παραγωγή να φύγει, μαζί με τα εργοστάσια χάνουμε τα ίδια τα δομικά στοιχεία που διασφαλίζουν αυτονομία και επιρροή για τα επόμενα χρόνια», καταλήγει.

Η ευρωπαϊκή βιομηχανία μετάλλων, όπως τονίζει ο Ευάγγελος Μυτιληναίος, διαθέτει την τεχνογνωσία, την τεχνολογία και τη βιομηχανική φιλοδοξία για να ηγηθεί της επόμενης ημέρας — εφόσον η Ευρώπη επιλέξει να τη στηρίξει.

Διαβάστε ακόμη: