Ο πληθωρισμός τροφίμων στην Ευρωζώνη εξακολουθεί να κινείται σε επίμονα υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με την προ πανδημίας περίοδο, κυρίως λόγω των αυξήσεων στις διεθνείς τιμές βασικών αγροδιατροφικών προϊόντων. Αυτό προκύπτει από πρόσφατη ανάλυση της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η οποία εξετάζει τους παράγοντες που διατηρούν τις πιέσεις στις τιμές καταναλωτή.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΚΤ, ο γενικός δείκτης τιμών τροφίμων διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στο 2,9% στο ενδεκάμηνο Ιανουαρίου – Νοεμβρίου 2025, ποσοστό αισθητά υψηλότερο από τον μακροχρόνιο μέσο όρο της προ πανδημίας περιόδου (2,2%).

Τα προϊόντα που «οδηγούν» την άνοδο

Τη μεγαλύτερη συμβολή στον πληθωρισμό τροφίμων είχαν:

  • το κρέας,
  • ο καφές,
  • το τσάι,
  • το κακάο,
  • η σοκολάτα και τα γλυκά.

Αν και τα προϊόντα αυτά αντιστοιχούν σε λιγότερο από το 25% της συνολικής στάθμισης του δείκτη, ευθύνονται για πάνω από το 50% της ετήσιας αύξησης του πληθωρισμού τροφίμων.

Αντίθετα, οι τιμές των υπόλοιπων τροφίμων έχουν σε γενικές γραμμές αποκλιμακωθεί μετά την εκρηκτική περίοδο 2022–2023, όταν ο δείκτης κορυφώθηκε στο 15,5% τον Μάρτιο του 2023.

Κλιματική κρίση και γεωπολιτικές εντάσεις

Οι πιέσεις στις διεθνείς τιμές τροφίμων ξεκίνησαν ήδη από την περίοδο της πανδημίας, εξαιτίας ακραίων καιρικών φαινομένων που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή, και εντάθηκαν μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Στην πρώτη φάση, οι ανατιμήσεις επικεντρώθηκαν:

  • στο σιτάρι και τα δημητριακά,
  • τη ζάχαρη,
  • τα αυγά,
  • τα γαλακτοκομικά προϊόντα.

Στη συνέχεια, έντονη άνοδο κατέγραψε το ελαιόλαδο, λόγω μειωμένης παραγωγής στις μεσογειακές χώρες. Τα τελευταία δύο χρόνια, ωστόσο, το μεγαλύτερο βάρος για τους καταναλωτές προέρχεται από το κρέας, τη σοκολάτα, το κακάο και τον καφέ.

Καφές και σοκολάτα: Μεγάλες διακυμάνσεις, καθυστερημένη μετάδοση

Οι διεθνείς τιμές του καφέ υπερδιπλασιάστηκαν στις αρχές του 2025 σε σχέση με τις αρχές του 2024. Σύμφωνα με στοιχεία του Trading Economics, ακολούθησε πτώση περίπου 28% από τον Φεβρουάριο έως τον Ιούλιο 2025, πριν καταγραφεί νέα άνοδος σχεδόν 40% έως τον Νοέμβριο και ξεκινήσει εκ νέου αποκλιμάκωση.

Η ανάλυση της ΕΚΤ υπενθυμίζει ότι οι μεταβολές στις διεθνείς τιμές μεταφέρονται στις τιμές καταναλωτή με χρονική υστέρηση, όπως είχε δείξει και παλαιότερη έρευνα του Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και όταν οι διεθνείς τιμές υποχωρούν, οι μειώσεις στα ράφια καθυστερούν.

Αντίστοιχα, η διεθνής τιμή της σοκολάτας άρχισε να αυξάνεται έντονα από το δεύτερο εξάμηνο του 2023 και κορυφώθηκε τον Απρίλιο του 2024. Παρά τη διόρθωση που ακολούθησε, οι τιμές παραμένουν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, σύμφωνα με το Trading Economics.

Κρέας: Δομικό πρόβλημα προσφοράς

Ιδιαίτερα έντονες είναι οι αυξήσεις στο μοσχαρίσιο κρέας. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι τιμές παραγωγού στην Ευρώπη αυξήθηκαν κατά μέσο όρο 28% σε ετήσια βάση στα τέλη Νοεμβρίου 2025.

Η άνοδος αυτή συνδέεται με:

  • διαρθρωτικά περιορισμένη προσφορά ζώων,
  • ισχυρή παγκόσμια ζήτηση.

Στο πρώτο εννεάμηνο του 2025, η παραγωγή βόειου κρέατος στην ΕΕ μειώθηκε κατά 3,7%, με έντονες απώλειες:

  • στη Γερμανία (-6,8%),
  • στη Γαλλία και την Ισπανία (-2,8%).

Η μείωση αυτή οδήγησε σε αύξηση των εισαγωγών βόειου κρέατος κατά 14,2% στο πρώτο οκτάμηνο του έτους.

Παράλληλα, ο FAO καταγράφει άνοδο 5,1% στον παγκόσμιο δείκτη τιμών κρέατος το 2025, με ισχυρές αυξήσεις στο βόειο και το πρόβειο κρέας, ενώ στο χοιρινό και στο κοτόπουλο οι τιμές υποχώρησαν ή παρέμειναν σχεδόν σταθερές.

Μισθοί και λιανεμπόριο επιβαρύνουν τις τελικές τιμές

Η ΕΚΤ επισημαίνει ότι στις αυξήσεις των τιμών τροφίμων συμβάλλουν και οι μισθολογικές πιέσεις στον κλάδο του λιανεμπορίου. Τα πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι οι αυξήσεις στις αμοιβές στο εμπόριο, τις μεταφορές και τα καταλύματα παρέμειναν υψηλές το 2025 σε σχέση με τα προ πανδημίας επίπεδα, μετακυλιόμενες εν μέρει στους καταναλωτές.

Προοπτική αποκλιμάκωσης το 2026

Παρά τις επίμονες πιέσεις, η ΕΚΤ εκτιμά ότι ο πληθωρισμός τροφίμων θα υποχωρήσει αισθητά το 2026, πλησιάζοντας το 2% προς το τέλος του έτους. Καθοριστικός παράγοντας θα είναι η εξασθένηση του αντίκτυπου των προηγούμενων διεθνών ανατιμήσεων έως το καλοκαίρι.

Ωστόσο, η ανάλυση αφήνει σαφές μήνυμα: όσο η κλιματική κρίση και οι διαταραχές στην παγκόσμια προσφορά παραμένουν, οι τιμές τροφίμων δύσκολα θα επιστρέψουν στα σταθερά χαμηλά επίπεδα της προ πανδημίας εποχής.

Διαβάστε ακόμη: