Ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από τα Βαλκάνια, αλλά αυτή τη φορά δεν φοράει στρατιωτική στολή. Φοράει επώνυμα αθλητικά παπούτσια, ζωγραφίζει πίνακες και κάνει αστειάκια για τον Πλάτωνα στο Άμπου Ντάμπι. Ο Έντι Ράμα έχει καταφέρει το ακατόρθωτο: Να διοικεί μια χώρα που βρίσκεται συνεχώς στο μικροσκόπιο για «σκιώδεις» οικονομικές διαδρομές, να γίνεται το αγαπημένο παιδί της Ευρώπης ενώ οι διεθνείς εκθέσεις κρούουν τον κώδωνα για τη διακίνηση ναρκωτικών, και να ειρωνεύεται την Ελλάδα ενώ η οικονομία του αναπνέει με ελληνικό οξυγόνο.

Πίσω από τις εθνικιστικές κορώνες και τα «αστεία» για την Ακρόπολη, κρύβεται, σύμφωνα με πλήθος καταγγελιών, ένα δαιδαλώδες πλέγμα συμφερόντων μεταξύ Τιράνων, Ρώμης και λατινοαμερικανικών καρτέλ. Και η Αθήνα; Η Αθήνα μοιάζει να κοιμάται τον ύπνο του δικαίου.

Ας τελειώνουμε με τα παραμύθια. Η πρόσφατη δήλωση του Έντι Ράμα ότι «οι Έλληνες νομίζουν πως είναι απόγονοι του Πλάτωνα, αλλά δεν είναι», δεν ήταν μια γκάφα ενός εκκεντρικού καλλιτέχνη. Δεν ήταν καν μια «στιγμή τρέλας». Ήταν μια υπολογισμένη, χειρουργική κίνηση ενός πολιτικού τζογαδόρου που ξέρει ακριβώς πότε να ρίξει το χαρτί του εθνικισμού στο τραπέζι.

Γιατί τώρα; Γιατί, όπως όλα δείχνουν, ο Ράμα αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα στο εσωτερικό. Και όταν ένας Βαλκάνιος ηγέτης έχει πρόβλημα στο σπίτι του, η ιστορία έχει δείξει πως ψάχνει έναν εχθρό απ’ έξω.

Η Αλβανία αυτή τη στιγμή βιώνει το μεγαλύτερο παράδοξο στην ιστορία της. Αν περπατήσεις στο κέντρο των Τιράνων, νομίζεις ότι είσαι στο Ντουμπάι. Ουρανοξύστες φυτρώνουν σαν μανιτάρια, πανάκριβα αυτοκίνητα σχίζουν τους δρόμους, πεντάστερα ξενοδοχεία εγκαινιάζονται κάθε εβδομάδα. Αλλά αν ξύσεις λίγο τη γυαλιστερή επιφάνεια, θα βρεις από κάτω ερωτηματικά που ζητούν απαντήσεις.

Η αλήθεια που περιγράφουν οι οικονομικοί δείκτες είναι σκληρή: Το «οικονομικό θαύμα» που ευαγγελίζεται η κυβέρνηση Ράμα, φαίνεται να στηρίζεται σε δύο αμφιλεγόμενους πυλώνες: Στο μπετόν και στην εισροή αδήλωτων κεφαλαίων.

Η «Φούσκα» της Οικοδομής και τα «Ορφανά» Ευρώ

Ας μιλήσουμε με αριθμούς, γιατί αυτοί είναι αμείλικτοι. Στην Αλβανία, ο μέσος μισθός παλεύει να φτάσει τα 600 ευρώ. Κι όμως, η τιμή του τετραγωνικού στα Τίρανα έχει φτάσει τα 2.500 με 3.000 ευρώ, ξεπερνώντας πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Ποιος αγοράζει αυτά τα διαμερίσματα; Ο δάσκαλος από το Ελμπασάν; Ο αγρότης από το Φίερ;

Η απάντηση που δίνουν διεθνείς οργανισμοί όπως η Global Initiative είναι ανησυχητική. Τα ακίνητα φαίνεται να αγοράζονται από τα λεγόμενα «μαύρα ταμεία».

Οι επικριτές του Ράμα κάνουν λόγο για ένα γιγαντιαίο πλυντήριο. Το χρήμα από το εμπόριο ναρκωτικών στην Ευρώπη –τομέας όπου, κατά τις εκθέσεις της Europol, δραστηριοποιούνται έντονα αλβανικά δίκτυα– φέρεται να επιστρέφει στη χώρα σε μετρητά. Σε σακούλες, κυριολεκτικά. Αυτά τα κεφάλαια αναζητούν διέξοδο νομιμοποίησης. Και, όπως όλα δείχνουν, τη βρίσκουν στα θεμέλια των ουρανοξυστών.

Οι κατασκευαστικές εταιρείες, πολλές από τις οποίες συνδέονται κατά καιρούς με πρόσωπα του ευρύτερου περιβάλλοντος της εξουσίας, χτίζουν ασταμάτητα. Υπάρχουν καταγγελίες ότι διαμερίσματα πωλούνται «στα χαρτιά» σε εξωφρενικές τιμές, συχνά χωρίς διαφανείς διαδικασίες προέλευσης χρημάτων, μετατρέποντας το αμφίβολο ρευστό σε «καθαρή» ακίνητη περιουσία.

Και ο Ράμα; Ο Ράμα κόβει κορδέλες και μιλάει για «ανάπτυξη». Μια ανάπτυξη που, σύμφωνα με την αντιπολίτευση, δεν παράγει βιώσιμο πλούτο, δεν εξάγει προϊόντα, παρά μόνο ανακυκλώνει κεφάλαια άγνωστης προέλευσης.

Το Στοίχημα του Τουρισμού και η Χειμάρρα

Εδώ φαίνεται να κουμπώνει και η εμμονή του με την Ελλάδα και τη Χειμάρρα. Γιατί επέδειξε τέτοια σπουδή στην υπόθεση του Φρέντι Μπελέρη; Γιατί αρνείται πεισματικά να επιτρέψει στους εκπροσώπους της Ελληνικής Μειονότητας να διαχειριστούν τις τοπικές υποθέσεις;

Μην ψάχνετε απαραίτητα για ιστορικές βεντέτες. Πολλοί αναλυτές δείχνουν προς το «πορτοφόλι».

Η ακτογραμμή της Χειμάρρας και των Δρυμάδων είναι το «Φιλέτο». Είναι η εν δυνάμει νέα Μύκονος της Αδριατικής. Εκεί σχεδιάζονται τα τεράστια τουριστικά Resort για τους λεγόμενους «Στρατηγικούς Επενδυτές». Και ποιοι είναι αυτοί οι επενδυτές; Συχνά, πρόκειται για επιχειρηματικούς ομίλους με στενές σχέσεις με το καθεστώς, που επιδιώκουν να χτίσουν ξενοδοχεία σε γη που, σε πολλές περιπτώσεις, ανήκει σε Βορειοηπειρώτες.

Ο Μπελέρης θεωρήθηκε εμπόδιο. Ως Δήμαρχος, θα είχε λόγο στους τίτλους ιδιοκτησίας και θα μπορούσε να θέσει όρους στην άναρχη τουριστική ανάπτυξη. Η απομάκρυνσή του, με διαδικασίες που αμφισβητήθηκαν έντονα από νομικούς κύκλους, άφησε το πεδίο ελεύθερο για την «αξιοποίηση» του τουριστικού προϊόντος. Ο Ράμα, κατά τους επικριτές του, πουλάει εθνικισμό στο εσωτερικό («οι κακοί Έλληνες που θέλουν τα εδάφη μας») για να καλύψει αυτό που πολλοί χαρακτηρίζουν ως το μεγαλύτερο Real Estate σκάνδαλο των Βαλκανίων.

Η «Ιταλική Δουλειά»: Η Πολιτική Σχέση Ράμα – Μελόνι

Και κάπου εδώ μπαίνει στο κάδρο η Πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι. Θα περίμενε κανείς ότι μια πολιτικός με το προφίλ της θα ήταν πιο επιφυλακτική απέναντι σε μια κυβέρνηση που δέχεται πυρά για θέματα κράτους δικαίου.

Αμ δε. Η Μελόνι και ο Ράμα διανύουν έναν πολιτικό μήνα του μέλιτος που προκαλεί απορίες.

Η συμφωνία μοιάζει κυνική: Ο Ράμα προσφέρθηκε να γίνει η «αποθήκη» διαχείρισης του μεταναστευτικού για λογαριασμό της Ιταλίας. Δέχτηκε να φτιαχτούν κέντρα κράτησης μεταναστών στο αλβανικό έδαφος (στο Shengjin), αναλαμβάνοντας ένα βάρος που ήθελε να αποφύγει η Ρώμη.

Τι κέρδισε ως αντάλλαγμα; Πολιτική ασυλία και στήριξη.

Η Μελόνι έχει μετατραπεί στον ισχυρότερο σύμμαχο του Ράμα στην Ευρώπη. Τον παρουσιάζει ως «υπεύθυνο εταίρο» και ουσιαστικά λειτουργεί ως ανάχωμα σε όσους στις Βρυξέλλες θέλουν να σκαλίσουν βαθύτερα τα θέματα διαφθοράς στην Αλβανία. Όσο ο Ράμα λύνει το πρόβλημα της Ιταλίας, η Ρώμη φαίνεται διατεθειμένη να παραβλέπει τα κακώς κείμενα των Τιράνων.

Αλλά η σχέση Ιταλίας-Αλβανίας έχει και πιο βαθιές, ανησυχητικές πτυχές, σύμφωνα με τις ιταλικές αρχές.

Ndrangheta & Tirana: Οι Σκιές του Υποκόσμου

Οι Ιταλοί εισαγγελείς το επισημαίνουν εδώ και χρόνια. Οι δικογραφίες της Antimafia (όπως η επιχείρηση «Basso Profilo») περιλαμβάνουν καταγεγραμμένες συνομιλίες φερόμενων μελών της Ndrangheta, οι οποίοι εκφράζονται με θαυμασμό για τις «ευκαιρίες» στην Αλβανία. «Εκεί χτίζεις ό,τι θες, αρκεί να πληρώσεις», φέρονται να λένε στις συνομιλίες.

Υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι το ιταλικό οργανωμένο έγκλημα βλέπει στα Τίρανα μια ιδανική offshore. Το ξέπλυμα κερδών μέσω επενδύσεων σε κατασκευές και καζίνο, φαίνεται να γίνεται σε συνεργασία με τοπικούς παράγοντες.

Πρόκειται για μια ιδιότυπη «Joint Venture». Ενώ οι αλβανικές Αρχές διακηρύσσουν τον πόλεμο κατά του εγκλήματος, τα στοιχεία δείχνουν ότι η χώρα έχει μετατραπεί σε κόμβο διαμετακόμισης και νομιμοποίησης εσόδων.

Ο Ράμα δηλώνει άγνοια και αποστασιοποιείται. Αλλά όταν στενοί συνεργάτες του, πρώην υπουργοί και δήμαρχοι ελέγχονται ή συλλαμβάνονται από την SPAK (την Ειδική Εισαγγελία) για διαφθορά, το ερώτημα παραμένει: Πόσο ανήξερος μπορεί να είναι ο «Μαέστρος» της ορχήστρας για το τι παίζουν τα όργανα;

Η Χώρα που Αδειάζει και η «Πρόκληση» ως Αντιπερισπασμός

Πίσω από τη βιτρίνα των πύργων, όμως, κρύβεται η κοινωνική πραγματικότητα. Η Αλβανία αντιμετωπίζει δημογραφική αιμορραγία. Πάνω από το 14% του πληθυσμού μετανάστευσε την τελευταία δεκαετία. Τα χωριά ερημώνουν. Οι νέοι αναζητούν διέξοδο στην Ευρώπη.

Ο Ράμα το γνωρίζει. Ξέρει ότι κυβερνάει μια χώρα με γηρασμένο πληθυσμό και διογκωμένο δημόσιο τομέα. Γνωρίζει ότι η κοινωνική δυσαρέσκεια σιγοβράζει.

Πολλοί εκτιμούν ότι γιαυτό επιτίθεται στην Ελλάδα.

Ο εθνικισμός είναι συχνά το καταφύγιο όσων πιέζονται πολιτικά. Όταν η οικονομική πραγματικότητα είναι σκληρή, η «εθνική υπερηφάνεια» προσφέρεται ως αντίδοτο. Το αφήγημα περί «κακών Ελλήνων», περί καταγωγής από τους Πελασγούς και περί Αλβανών που έσωσαν την Ακρόπολη, λειτουργεί ως το τέλειο προπέτασμα καπνού για να μην εστιάσει η κοινή γνώμη στα άδεια ψυγεία και στους πλουτισμούς των λίγων.

Το σύνδρομο ανταγωνισμού απέναντι στην Ελλάδα είναι εμφανές. Η προσπάθεια να «κοντύνει» τον γείτονα και να εξισώσει την Ελλάδα με τις παθογένειες των Βαλκανίων, είναι μια στρατηγική επιλογή εντυπωσιασμού.

Η Ελληνική Στάση: Το Σύνδρομο του «Καλού Παιδιού»

Και ερχόμαστε στο διά ταύτα. Τι κάνει η Ελλάδα;

Η Αθήνα, σύμφωνα με πολλούς αναλυτές, μοιάζει εγκλωβισμένη στο σύνδρομο του «Καλού Μαθητή» της Ευρώπης. Υπάρχει ένας διάχυτος φόβος μήπως διαταραχθούν οι ισορροπίες, μήπως υπάρξουν πιέσεις από τρίτους, μήπως κατηγορηθούμε για εθνικισμό.

Αντιμετωπίζουμε τις προκλήσεις του Ράμα με διπλωματική ευγένεια, ενώ εκείνος απαντά με σκληρή ρητορική. Τα διαβήματα και οι χλιαρές ενστάσεις φαίνεται να εκλαμβάνονται ως αδυναμία.

Το ερώτημα είναι αν αυτή η στρατηγική αποδίδει. Με ηγέτες που λειτουργούν με όρους ισχύος, η διπλωματία σαλονιού σπάνια φέρνει αποτελέσματα. Απαιτείται Realpolitik.

Η Ελλάδα διαθέτει ισχυρά διαπραγματευτικά χαρτιά, τα οποία όμως διστάζει να χρησιμοποιήσει αποφασιστικά:

1. Τα Εμβάσματα: Η αλβανική οικονομία στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στο συνάλλαγμα των μεταναστών.
2. Η Ευρωπαϊκή Πορεία: Χωρίς την ελληνική συναίνεση, η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και ένταξη της Αλβανίας παραμένουν όνειρο.
3. Ο Έλεγχος Συνόρων: Οι συνοριακές διαβάσεις είναι οι πνεύμονες του εμπορίου της γείτονος.

Ο Έντι Ράμα δεν είναι απλά ένας δύσκολος γείτονας. Είναι ο διαχειριστής ενός συστήματος που, σύμφωνα με τις ενδείξεις, δημιουργεί αστάθεια στην περιοχή. Η ανοχή της Δύσης, που τον βλέπει ως «σταθεροποιητικό παράγοντα», του δίνει χώρο να κινείται ανεξέλεγκτα.

Όσο η Ελλάδα συνεχίζει να τηρεί στάση αναμονής, ελπίζοντας ότι τα προβλήματα θα λυθούν δια της πλαγίας, ο Ράμα θα συνεχίσει να δοκιμάζει τα όρια. Θα συνεχίσει να αντλεί πολιτικό κεφάλαιο από την αντιπαράθεση, ενώ τα ερωτηματικά για την προέλευση των κεφαλαίων που χτίζουν τα Τίρανα θα πληθαίνουν.

Είναι καιρός για ρεαλισμό. Ο «φίλος Έντι» είναι ένας πονηρός παίκτης που πουλάει φύκια για μεταξωτές κορδέλες. Και αυτή τη στιγμή, εμείς κινδυνεύουμε να είμαστε οι πελάτες που πληρώνουν τον λογαριασμό.

Το ζήτημα δεν είναι αν θα καταρρεύσει το σύστημα Ράμα – τα συστήματα που βασίζονται σε πήλινα πόδια συνήθως έχουν ημερομηνία λήξης. Το ζήτημα είναι αν η Ελλάδα θα έχει διασφαλίσει τα συμφέροντά της πριν σκάσει η φούσκα δίπλα της. Γιατί, όταν σκάσει, οι συνέπειες θα είναι περιφερειακές. Και τότε, καμία ρήση του Πλάτωνα δεν θα αρκεί για να μας προστατεύσει.

Ράμα vs Ιστορίας: Η στρατηγική της έντασης και ο «γελωτοποιός»

Στο πρόσφατο περιστατικό στο Άμπου Ντάμπι, η ατάκα του Έντι Ράμα στον Ελληνοαμερικανό δημοσιογράφο John Defterios — «Νομίζετε ότι είστε απόγονοι του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, αλλά δεν είστε» — και το ειρωνικό σχόλιο για τα «ελληνικά λογιστικά», δεν ήταν απλά μια ατυχής στιγμή. Ήταν μια συνειδητή επιλογή. Να γιατί το είπε, τι κρύβεται από πίσω και γιατί δεν είναι η πρώτη φορά.

1. Γιατί το είπε τώρα; (Το κίνητρο) Ο Ράμα λειτουργεί ως «πολιτικό ζώο». Η επίθεση αυτή εξυπηρετεί τρεις σκοπούς:

• Αποδόμηση: Προσπαθεί να αποδομήσει το πολιτισμικό πλεονέκτημα της Ελλάδας για να εμφανιστεί ως ισότιμος παίκτης. Η λογική του μοιάζει να είναι: «Αν σας αφαιρέσω την ιστορία, είστε απλά άλλη μια βαλκανική χώρα».
• Διεθνής προσοχή: Ξέρει ότι ως πρωθυπουργός της Αλβανίας δύσκολα θα γίνει πρωτοσέλιδο για την οικονομία του. Γίνεται όμως viral όταν προκαλεί. Του αρέσει ο ρόλος του «αντισυμβατικού».
• Μήνυμα προς Ε.Ε.: Είναι ένα έμμεσο μήνυμα δυσφορίας για τη στάση της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας.

2. Υπάρχει προηγούμενο; (Το ιστορικό) Δυστυχώς, ναι. Ο Ράμα έχει ιστορικό στον ιστορικό αναθεωρητισμό:

• «Σώσαμε την Ακρόπολη»: Έχει υποστηρίξει επανειλημμένα, παρερμηνεύοντας ιστορικά δεδομένα, ότι η Αθήνα ήταν αλβανόφωνη και πως Αλβανοί έσωσαν τα μνημεία.
• «Η Ελλάδα εξαπάτησε την ΕΕ»: Το 2022 είχε δηλώσει στο Politico ότι η Ελλάδα μπήκε στην Ε.Ε. με απάτη. Αν και αργότερα ανασκεύασε μερικώς, η εντύπωση έμεινε.

3. Τι συμβαίνει στην Αλβανία; (Ο αντιπερισπασμός) Η ιστορική εμπειρία διδάσκει ότι όταν ένας ηγέτης στα Βαλκάνια μιλάει για ιστορία, συνήθως θέλει να αποστρέψει το βλέμμα του κόσμου από το παρόν.

• Σκάνδαλα: Η κυβέρνησή του πιέζεται από υποθέσεις διαφθοράς.
• Φυγή: Η δημογραφική αιμορραγία είναι τεράστια. Το εθνικιστικό αφήγημα λειτουργεί ως τονωτική ένεση για το εσωτερικό ακροατήριο.

Το «Μεγάλο Πλυντήριο»: Αποτεφρωτήρες, FBI και τα κενά στα ταμεία

Η κατάσταση στην Αλβανία θυμίζει σενάριο πολιτικού θρίλερ. Τι πραγματικά προκαλεί πονοκέφαλο στον Έντι Ράμα:

1. Η Υπόθεση των Αποτεφρωτήρων (Incinerators) Πρόκειται για μια υπόθεση που η αντιπολίτευση χαρακτηρίζει ως το «σκάνδαλο του αιώνα», με το κόστος να αγγίζει τα 430 εκατομμύρια ευρώ.

• Το Ζήτημα: Το κράτος πλήρωσε τεράστια ποσά για μονάδες καύσης απορριμμάτων.
• Η Πραγματικότητα: Έρευνες έδειξαν ότι κάποιοι δεν χτίστηκαν ποτέ ή υπολειτουργούν, ενώ τα χρήματα φέρονται να χάθηκαν σε δαιδαλώδεις διαδρομές.
• Οι Ευθύνες: Πρώην υπουργοί και στελέχη βρίσκονται ήδη στο στόχαστρο της δικαιοσύνης, με την κοινή γνώμη να αναρωτιέται πώς εγκρίθηκαν τέτοιες διαδικασίες-εξπρές χωρίς κεντρική πολιτική κάλυψη.

2. Η Δράση της SPAK (Balluku & Veliaj) Η Ειδική Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς (SPAK), υπό την πίεση των ΗΠΑ και της Ε.Ε., έχει αρχίσει να αγγίζει υψηλά ιστάμενα πρόσωπα.

• Belinda Balluku: Στενή συνεργάτιδα του Πρωθυπουργού, ελέγχεται για τη διαχείριση κονδυλίων σε δημόσια έργα.
• Erion Veliaj: Ο Δήμαρχος Τιράνων βρέθηκε στη δίνη του κυκλώνα για υποθέσεις διαφθοράς στον Δήμο.
• Το παράδοξο: Για να θολώσει τα νερά, ο Ράμα διόρισε Υπουργό Τεχνητής Νοημοσύνης για την πάταξη της διαφθοράς, κίνηση που σχολιάστηκε ποικιλοτρόπως.

3. Υπόθεση McGonigal: Ο Αμερικανικός Παράγοντας Ο Ράμα αναφέρθηκε στο κατηγορητήριο των ΗΠΑ κατά του Charles McGonigal, πρώην στελέχους του FBI. Ο McGonigal καταδικάστηκε για απόκρυψη σχέσεων και πληρωμών, με το κατηγορητήριο να περιγράφει συναντήσεις με τον Αλβανό πρωθυπουργό, δημιουργώντας σκιές για προσπάθεια επηρεασμού πολιτικών εξελίξεων στην Αλβανία μέσω αμερικανικών υπηρεσιών.
4. Η Δημογραφική Κρίση Ενώ η ρητορική μιλάει για υπερηφάνεια, τα στοιχεία δείχνουν μαζική φυγή.

• Τα Στοιχεία: Η απογραφή του 2023 κατέγραψε μείωση πληθυσμού κατά 14% σε μια δεκαετία.
• Η Οικονομία: Παρά τους δείκτες ανάπτυξης (που πολλοί αποδίδουν στην οικοδομή και τον τουρισμό), η έλλειψη εργατικών χεριών είναι δραματική.
• Το Συμπέρασμα: Ο Ράμα γνωρίζει ότι η ακρίβεια και η αίσθηση αδικίας απειλούν την κυριαρχία του. Η επίθεση στην Ελλάδα και η υπόθεση Μπελέρη προσφέρουν το απαραίτητο αφήγημα του «ισχυρού ηγέτη» που μάχεται εναντίον όλων, αποσπώντας την προσοχή από τα εσωτερικά αδιέξοδα.

Διαβάστε ακόμη:

• Η αναφορά-βόμβα για την Εγνατία στην Επιτροπή Ανταγωνισμού
• Από τον Μπουτάρη στον Colbert: Η ιστορία της βίλας στην Ύδρα όπου μένει ο Brad Pitt
• Όλγα Κεφαλογιάννη: Η τρυφερή φωτογραφία με τα παιδιά της και το μήνυμα για την οικογένεια
• Διπλό μέτωπο «στριμώχνει» το Μαξίμου: Κακούργημα στη «Βιολάντα» και νέα δικογραφία ΟΠΕΚΕΠΕ